Fileradar voorspelt files

DELFT - Files, rijen auto's, iedereen staat er wel eens in. En is dan vaak verbaasd dat het ineens over is. Frank Zuurbier en Chris van Hinsbergen doken drie jaar lang in de wetenschap achter de files. En ze zijn er uit: ,,Wij begrijpen files nu, we weten hoe ze ontstaan en kunnen ze voorspellen.''

Woensdag 7 oktober staan ze voor de jury van de Academische Jaarprijs. Met als grote concurrent viroloog Ab Osterhaus van het Erasmus Medisch Centrum. De jonge promovendi zijn echter overtuigd van hun project: ,,We willen de files nu eindelijk eens en voor altijd aan het grote publiek verklaren door de wetenschap achter de file bekend te maken, waarmee ook een verkeersmodel ontwikkeld is.''

Dat model maakt het mogelijk files tot op een uur van te voren te voorspellen. Op basis van de meetlussen in het wegdek van Neerlands snelwegen. Provinciale wegen en snelwegen in het noorden des lands vallen helaas nog even buiten de boot. Die hebben geen meetlussen.

De verklaring is simpel: bij elke flessenhals in de route kán een file ontstaan als het aantal auto's de 2400 per rijbaan per uur overschrijdt. Dat is de maximale capaciteit van het Nederlandse wegennet. Daar waar rijbanen van drie naar twee gaan, bij opritten en bij afritten, maar ook als mensen even niet opletten en vanzelfsprekend bij ongevallen, ook op de rijbaan in de andere richting: kijkfiles. Chris van Hinsbergen: ,,Dan gaan mensen remmen. En achter die eerste remmer remmen de mensen ook. Erachter groeit een file. ''

Frank Zuurbier: ,,Na enige tijd kan het vooraan weer gewoon gaan rijden en verplaats de voorkant van de file zich naar achter. Dat noemen we een schokgolf die zich soms kilometers 'stroomopwaarts' kan verplaatsen met een snelheid van 20 km/uur. Dat verklaart ook waarom mensen verbaasd zijn als de file 'zomaar' oplost. De filevoorkant heeft zich verplaatst, weg van de werkelijke oorzaak.''

Zuurbier en Van Hinsbergen willen, als ze de 100.000 euro van de jaarprijs winnen half 2010 de website fileradar.nl in de lucht hebben. Ook in mobiele iPhone-versie. En als ze niet winnen gaan ze hoe dan ook door, maar dan hebben ze geld van elders nodig en duurt het wat langer.

Van Hinsbergen: ,,Het is uiteindelijk de bedoeling dat elke automobilist op fileradar.nl inzicht krijgt in de werkelijke filedynamiek. Zo kan zomaar een kwartiertje zinloos wachten in de file worden voorkomen, door bijvoorbeeld je vertrektijdstip of route aan te passen.'' (PETER OTTE)

fileradar.nl
academischejaarprijs.nl