Frederieke Saeijs. FOTO UP/ROBIN VAN LONKHUIJSEN
AMSTERDAM - Ze noemt zichzelf een 'ongelooflijke geluksvogel'. De talentrijke Nederlandse violiste Frederieke Saeijs (29) kreeg onlangs van het Nationaal Instrumentenfonds een viool in bruikleen uit het atelier van het vermaarde Italiaanse geslacht van vioolbouwers Guarneri uit de 17e en 18e eeuw.
Het instrument dateert uit 1725 en werd vervaardigd door Petri Guarneri, in onze contreien Petrus Guarnerius genoemd. Bovendien behoorde de viool toe aan de Belgische koningin Elisabeth (1876-1965), naar wie de befaamde Koningin Elisabeth-wedstrijd te Brussel is vernoemd. Daarop treden jaarlijks 's werelds jonge toptalenten op het gebied van de klassieke muziek in het strijdperk.
De viool, die de bijnaam La Reine Elisabeth draagt, is de duurste aankoop in de geschiedenis van het Nationaal Instrumentenfonds en is voor in elk geval zes jaar het tijdelijke bezit van Frederieke Saeijs.
Over de waarde van de viool wil ze niets kwijt - dat is ze overeengekomen met het Fonds. Maar dat het instrument een waarde van enige tonnen vertegenwoordigt, zoveel is zeker. De keus viel op Frederieke Saeijs omdat ze in ons land als een groot talent geldt. Ze won al vele prijzen, waaronder de eerste prijs van het prestigieuze Internationale Concours Marguerite Long-Jacques Thibaud. Daarna kreeg ze de kans op te treden in onder meer Japan en Duitsland.
Als Frederieke Saeijs over haar nieuwe aanwinst spreekt en de viool omzichtig uit een foedraal van rood zijde haalt, is het bijna als over een geliefde. ,,Maar zo beschouw ik dit instrument ook. Kijk eens naar die prachtige herfstkleur van het hout. Ik had een Stradivarius uit 1727 in bruikleen van een ander fonds. Een fijn instrument, maar het contrast met de Guarnerius is als het verschil tussen het rijden in een degelijke Volkswagen en een Ferrari.''
Toen Saeijs het strijkinstrument van Guarnerius testte was het volgens haar liefde op het eerste gezicht. ,,Een viool kan een koppig paard zijn dat bedwongen moet worden. Het neemt soms veel en geeft weinig. Maar op deze viool was ik meteen aan het dansen als met een inspirerende danspartner. Deze viool geeft me vleugels.''
Frederieke Saijs stamt uit een muzikaal nest van acht kinderen in Den Haag. Vader speelt nog altijd piano, moeder speelde fluit - een broer studeert compositieleer en orkestdirectie aan het Conservatorium van Amsterdam. Van haar grootvader erfde ze haar eerste viool. ,,Ik was een echt 'vioolmeisje'. Jurkje, staartjes in mijn haar,'' zegt ze. ,,Maar ik vond het van jongs af aan heerlijk. Er zat geen enkele dwang achter.''
Na haar opleiding aan het Haags Conservatorium vertrok ze naar Bloomingfield in Amerika om haar techniek te verdiepen en 'mijn eigen muzikale instinct verder te ontwikkelen'. Ze volgde ook masterclasses van zulke grote collega's als Herman Krebbers, Viktor Liberman en Isabelle van Keulen en vertolkte werken van Tsjaikovski, Schubert, Schumann, Stravinsky en Brahms met dirigenten als Jaap van Zweden en Neeme Jarvi.
,,Ja, ik ben wel een romanticus, maar niet uitsluitend. Ik houd ook van Bach, 20ste-eeuwse muziek, impressionisme... Ook hedendaagse muziek vind ik erg leuk en uitdagend, als het maar wel om stukken gaat die de schoonheid van de viool respecteren en naar buiten laten komen. Niet van composities waarbij ik bijvoorbeeld met mijn strijkstok ondersteboven op de viool moet slaan. Ik houd er gewoon niet van de viool pijn te doen. Je slaat toch ook niet je beste vriend? Die wil je alleen maar knuffelen!''
Ze is er van overtuigd dat elke viool 'een eigen ziel' heeft. ,,Ik ben als violiste slechts een vluchtige passant in het leven van dit instrument en niet omgedraaid. Het is bijzonder om te beseffen dat pruikerige en bepoederde musici uit de Baroktijd op deze Guarneri hebben gespeeld. Ja, in die zin is deze viool voor mij een levenspartner.''