Oudere raakt kluts kwijt door navigatiesysteem

SOESTERBERG - Navigatiesystemen voor in de auto zoals bijvoorbeeld de TomTom, de Garmin, de MIO en de Navman, geven de gebruiker soms zóveel informatie, dat met name ouderen er haast geen wijs meer uit worden, zo blijkt uit onderzoek.

Het gevolg: ze blijven maar turen en puzzelen. En ze letten amper meer op de weg.

Dat blijkt uit onderzoek van psycholoog Ellen Wilschut, werkzaam bij TNO in Soesterberg. ,,Het navigatiesysteem houdt te weinig rekening met wat mensen kunnen verwerken,'' vertelt Wilschut, die 29 oktober aan de Rijksuniversiteit Groningen met dit onderzoek promoveert.

Iedereen die een navigatiesysteem gebruikt - tegenwoordig bijna een kwart van alle automobilisten - kent het wel: wie daarop alles aanvinkt wat het systeem te bieden heeft, ziet heel wat informatie op z'n schermpje verschijnen.

Naast die gekleurde streep die de route aangeeft, piept het ding als er een flitspaal nadert, knippert er een rood cirkeltje als je te hard rijdt en koers je ook nog op een woud van plaatjes af die vertellen dat er een tennisbaan, een apotheek, een garage, een rustplaats, een kerk of een benzinepomp in de buurt zijn.

En dat wordt de oudjes soms allemaal te veel. Met name bij de groep testpersonen van 50 tot 70 jaar bleek dat steeds meer mensen flink in de fout gingen, naarmate de navigator ingewikkelder werd.

Wilschut kwam daarachter op haar simulatoren, waarop ze de 'complexiteit van displays' van verschillende door haarzelf ontworpen navigatiesystemen testte. De onderzoekster: ,,Ik heb getest met een heel simpel en een heel ingewikkeld beeldscherm.

Op de simpele zag je bijvoorbeeld een groen pijltje dat de weg
wees en verder alleen rode pijltjes. Op de ingewikkelde moest je niet alleen op de kleur van het pijltje letten, maar ook op de vorm.''

Gaan oude automobilisten met hun navigator dan op de gok door het land? Nee, zo hard is de conclusie van Wilschut ook weer niet. Maar wél dat ouderen vaak veel te lang naar het apparaatje kijken. ,,Langer dan twee seconden, wat maximaal verantwoord is. Bij ouderen worden de verschillen in de snelheid van informatieverwerking ook heel groot: de een kan alle informatie nog wel aan, de ander niet.''

Wilschuts conclusie is dat een fraai scherm vol kleuren, lichtjes en andere details niet per definitie het beste is. Je bent dan geneigd de weg te gaan zoeken op die veel te realistische navigator, in plaats van via de voorruit. Wilschut: ,,In de stad moet je op sommige plekken wel heel erg naar je scherm turen om te zien bij welk straatje je moet afslaan. Terwijl je toch ook gewoon naar buiten kunt kijken. In de stad zou alleen het geluid van een navigator volstaan: 'hier rechtsaf!'''

Om het navigeren te vergemakkelijken, ongeacht de leeftijd, gaat een groep bedrijven, waaronder TomTom en Logica, een 'meedenkscherm' ontwikkelen, is gisteren bekendgemaakt. Dit scherm moet de automobilist ook informatie geven over onder meer het weer, files, evenementen en parkeermogelijkheden op de plaats van bestemming.,, Test in elk geval de veiligheid hiervan, voordat het op de markt komt,'' reageert Wilschut.,,De communicatie via een scherm laten verlopen, is de gevaarlijkste manier en dus onwenselijk.''

De onderzoekster pleit er in het algemeen voor dat fabrikanten duidelijk de taak van navigatiesystemen - namelijk de weg wijzen - centraal houden bij de ontwikkeling van hun producten. ,,Er lijkt meer aandacht voor het visuele dan voor de functie. Er zouden meetbare eisen moeten komen voor navigatiesystemen. Die zijn er binnen de EU tenslotte ook voor remmen en gordels. Want ook een navigatiesysteem kan veel invloed hebben op het rijgedrag.''
(VICTOR SCHILDKAMP)