Wilders laat formatie klappen

DEN HAAG - De informatiepoging om tot een rechts kabinet te komen, van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV, is mislukt. Niet de VVD, of het CDA, maar de PVV trekt de stekker eruit.

Na vier weken onderhandelen, gaat informateur Ivo Opstelten nu aan zijn eindverslag werken. De onderhandelingen kwamen onder grote druk te staan nadat CDA-onderhandelaar Ab Klink zich terugtrok omdat hij een kabinet met steun van de PVV niet ziet zitten.

Tijdens de persconferentie over het mislukken van de formatie gaf VVD-leider Mark Rutte aan dat hij, ondanks de strubbelingen binnen het CDA, toch het vertrouwen had dat het CDA een stabiele onderhandelings- en kabinetspartner is.

Uit de woorden van Rutte bleek echter dat niet de VVD, maar PVV-leider Geert Wilders degene is geweest die de handdoek in de ring heeft geworpen. Wilders had klaarblijkelijk wel twijfel over de stabiliteit van het CDA.

CDA-dissidenten
Wilders betreurt het uitermate dat hij 'helaas' een streep onder de onderhandelingen moest zetten. Hij verwijt het de dissidenten binnen het CDA, en het 'gedoe' dat zij hebben veroorzaakt, dat hij een gebrek aan vertrouwen in een stabiele samenwerking heeft. Wilders verwijt onderhandelaar Verhagen niets.

Na de brief die CDA'er Klink schreef, na eerst wekenlang aan de onderhandelingstafel te hebben gezeten, daalde het vertrouwen volgens Wilders tot een dieptepunt. De grote onzekerheid lag in de 21 zetels die het CDA moest leveren om een rechts kabinet mogelijk te maken.

Om het vertrouwen te herstellen, vroeg Wilders het CDA daarom om een verklaring op te stellen waarin zijn verklaarden dat een 'ja' over het verdere vervolg van de onderhandeling bindend zou zijn en dat de CDA-dissidenten hun zetel in de kamer af zouden staan om een meerderheid van 76 zetels te garanderen.

Het CDA gaf aan dat ze niet aan deze eis konden voldoen. Voor Wilders was het weigeren van deze 'essentiële voorwaarde' de reden om van verdere onderhandelingen af te zien. Wilders zegt zich op te maken voor een plek in de oppositie. ,,Dankzij de brief van Klink krijgt links in Nederland toch weer de meerderheid'', aldus de PVV-leider.

'Nooit iets zeker'
Voor het CDA was de eis van Geert Wilders dat de drie dissidenten in de CDA-fractie zich zouden binden aan een uitspraak van het CDA-congres ,,een onmogelijke eis'', aldus Maxime Verhagen. Volgens hem, omdat dergelijke garanties niet gegeven kunnen worden en omdat ze in strijd zouden zijn met de grondwet waarin gekozen volksvertegenwoordigers zonder last of ruggespraak moeten kunnen handelen.

Volgens Verhagen ,,is er in de onderhandelingen over een kabinet nooit iets zeker.'' De formatie draait volgens de CDA'er om vertrouwen. Hoewel er de laatste dagen veel spanning op dit vertrouwen is komen te staan, is Verhagen ervan overtuigd dat hij de CDA-fractie wel had kunnen overreden en daarmee het vertrouwen had kunnen herstellen.

De teleurgestelde Verhagen heeft er, naar eigen zeggen, alles aan gedaan zijn fractie weer tot een eenheid te smeden en daarna, gesteund door alle 21 leden, de onderhandelingen had kunnen voortzetten en tot een werkbaar regeerakkoord had kunnen komen. Dat regeerakkoord had volgens Verhagen alle maatregelen benoemd die de huidige situatie in Nederland nodig heeft en eveneens recht had gedaan aan de verkiezingsuitslag. (ANP/DVDH)