Tjeenk Willink weer aan de slag in formatie

UPDATE  DEN HAAG - Koningin Beatrix heeft vicepresident Herman Tjeenk Willink van de Raad van State, een van haar vaste adviseurs, gevraagd haar als informateur zo snel mogelijk te informeren over de situatie in de kabinetsformatie en welke stappen er genomen moeten worden.

Het is de bedoeling dat hij in een korte tussenronde vaststelt wat partijen precies willen. Dinsdagochtend verklaarde PVV-leider Geert Wilders dat hij bereid is de onderhandelingen over een rechts minderheidskabinet met VVD en CDA te hervatten, nadat hij die vorige week had gestopt.

Peilen van laatste meningen
Wilders' mededeling kwam toen koningin Beatrix al haar consultaties van adviseurs en fractievoorzitters was begonnen over de ontstane situatie in de kabinetsformatie. Die adviezen zijn daardoor niet gebaseerd op de laatste stand van zaken. Het is nu aan Tjeenk Willink om van de partijen hun meest actuele opstelling te horen.

Tjeenk Willink was eerder actief tijdens deze kabinetsformatie, toen een eerdere poging tot een rechts kabinet was mislukt. Hij stelde toen ook in een korte tussenronde vast dat paarsplus, een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks, het meest recht zou doen aan de verkiezingsuitslag. Op zijn advies werden de informateurs Uri Rosenthal en Jacques Wallage benoemd. De gesprekken over paarsplus liepen uiteindelijk stuk.

Rutte: Noodzakelijk
VVD-leider Mark Rutte vindt de tussenronde die informateur Herman Tjeenk Willink gaat leiden in de kabinetsformatie ,,noodzakelijk''. Hij zei dat dinsdagavond bij het verlaten van het paleis Noordeinde waar hij langdurig overleg had met koningin Beatrix.

Volgens Rutte gaat Tjeenk Willink er voor zorgen dat de kabinetsformatie weer ordelijk gaat verlopen. Dinsdag ontstond verwarring nadat PVV-leider Geert Wilders de blokkade voor onderhandelingen met VVD en CDA over een rechts minderheidskabinet ophief. Dat gebeurde terwijl koningin Beatrix juist alle fractievoorzitters aan het consulteren was over het vastlopen van die gesprekken vorige week.

Rutte zei dinsdagavond dat de uitgebracht adviezen niet meer te gebruiken waren. Om die reden is het volgens hem goed dat Tjeenk Willink nu een korte tussenronde gaat houden om precies vast te stellen wat de partijen willen. Rutte acht het ,,onwaarschijnlijk'' dat de informateur bij een andere optie uitkomt dan het minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV.

Na afloop kamerdebat
Mark Rutte, Maxime Verhagen en Geert Wilders kwamen na afloop van het debat met oud-informateur Ivo Opstelten wel even bijeen op de kamer van Rutte om bij te praten.

''We zijn nog niet aan het formeren. We hebben even over het debat gesproken'', zei Verhagen na afloop van het onderonsje. Ook Wilders gaf aan dat hij even met de twee andere hoofdrolspelers had nagekaart. Ze konden niet aangeven wanneer de onderhandelingen eventueel kunnen worden hervat. Het wachten is op een besluit van de vorstin.

Wilders: liefst vanavond nog onderhandelen
PVV-leider Geert Wilders wil het liefst vanavond nog de onderhandelingen over een rechtse samenwerking met VVD en CDA hervatten. Dat heeft Wilders gezegd in de Tweede Kamer tijdens het debat over de kabinetsformatie.

Volgens Wilders is onderhandelen weer mogelijk, omdat ,,de belangrijkste criticaster'' van de rechtse coalitie binnen de CDA-fractie, Ab Klink, is opgestapt. GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema stelde dat de PVV-leider daarmee een draai heeft gemaakt.

Halsema wees erop dat Wilders eerder nog een steunverklaring eiste van drie kritische CDA-Kamerleden: niet alleen van Ab Klink, maar ook van Kathleen Ferrier en Ad Koppejan. Wilders zei daarop dat hij nog in de onderhandelingen zal spreken over de twee overgebleven critici. Voor de rechtse coalitie telt elke stem, omdat de drie partijen in de Tweede Kamer een nipte meerderheid hebben van 76 van de 150 zetels.

Volgens Wilders is het de bedoeling de onderhandelingen over een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van PVV onder leiding van informateur Ivo Opstelten te hervatten, daar waar ze vorige week zijn gestopt. Hij sloot uit dat de PVV regeringsverantwoordelijkheid zal gaan dragen en bewindspersonen voor het kabinet zal leveren. ,,Ik denk dat wij als gedoogpartij onze verantwoordelijkheid nemen'', zei de PVV-leider in reactie op vragen van SP-collega Emile Roemer.

Rouvoet: Rutte schoffeert staatshoofd
 ChristenUnie-fractievoorzitter André Rouvoet vindt dat VVD-leider Mark Rutte koningin Beatrix schoffeert door in te stemmen met het voorstel van PVV-leider Geert Wilders om verder te onderhandelen.

,,Een schoffering van het staatshoofd. Rutte zet zijn geloofwaardigheid op het spel door binnen een dag terug te komen op zijn eigen advies'', twitterde Rouvoet. Hij stelt dat hij de ,,ongehoorde stap van PVV, VVD en CDA nog niet te boven is: terwijl de HMdK nog bezig is, hebben ze zich bedacht en willen gewoon verder!''

Rutte noemt gang van zaken uiterst ongelukkig
,,Uiterst ongelukkig.'' Zo noemde VVD-leider Mark Rutte vanmiddag het moment dat VVD, PVV en CDA besloten de onderhandelingen over een rechts kabinet te hervatten. Op datzelfde moment was koningin Beatrix nog bezig met de adviesronde, waarbij ze alle fractieleiders in de Tweede Kamer spreekt, omdat vorige week de onderhandelingen over de rechtse coalitie waren vastgelopen.

ChristenUnie-fractievoorzitter André Rouvoet zei dat Rutte het staatshoofd heeft geschoffeerd. Maar de VVD-leider stelde ,,dat soms dingen lopen zoals ze lopen''. Hij zei ,,geen spelletjes'' te willen spelen.

Rutte wees erop dat een nieuw feit was ontstaan, omdat na het mislukken van de onderhandelingen over rechts PVV-leider Geert Wilders aangaf weer te willen praten. Volgens de VVD-leider past het hem niet om dan te zeggen: ,,Daar reageer ik niet op. Terwijl iedereen weet dat de VVD het liefst een rechts kabinet wil.''

Pechtold: Wilders trekt weer aan touwtjes
Volgens D66-leider Alexander Pechtold trekt PVV-leider Geert Wilders 'opnieuw aan de touwtjes'. Pechtold zei dat vanmiddag in het Kamerdebat over de kabinetsformatie.

Volgens Pechtold heeft het er 'alle schijn van' dat Wilders 'toch zijn marionettenkabinet krijgt''. CDA-Kamerlid Ab Klink is volgens Pechtold 'onder verdachte omstandigheden' van de wagen gevallen en nu lijkt de karavaan gewoon verder te trekken.  (ANP/CBR)