Een ramp, maar waar is de hulpverlener?

DIEMEN - Sinds de Spaanse griep in 1918-’19 met 27.000 doden, is Nederland gevrijwaard gebleven van grote besmettingsrampen. En daar mag de bevolking zich heel gelukkig om prijzen, want de voorbereiding op zulke rampen laat zwaar te wensen over.

Peter van der Velden, een van de drie specialisten die hun zorgen uitspreken over de oefeningen voor dergelijke rampen: ,,We moeten er rekening mee houden dat zich bij een besmettingsramp heel veel mensen melden voor hulp. We moeten oefenen met scenario’s, wegens de grote aantallen mensen die dan medische hulp zoeken, en maatregelen nemen om de angst en onrust in te dammen.”

Uit onderzoek van gezondheidsinstituut Nivel blijkt dat er wel genoeg wordt geoefend voor grote vliegtuigongelukken of branden, maar veel minder voor besmettingsrampen. ,,Terwijl er dan heel andere dingen gebeuren dan bij een zogenoemde flitsramp,” zegt de onderzoeker van het Instituut voor Psychotrauma in Diemen.

Besmettingsgevaar brengt een heel eigen dynamiek met zich mee, zegt Van der Velden. ,,In de jaren ’80 was er in Brazilië een incident waarbij radioactieve straling vrijkwam. Vier mensen vonden hier uiteindelijk de dood en 243 mensen raakten besmet. Maar de angst zat er goed in en duizenden hadden last van symptomen die overeenkomen met acute reacties op radioactieve straling. Uiteindelijk werden maar liefst 125.000 mensen onderzocht.’’

Ook verwijst Van der Velden naar het sarin-incident in de metro van Tokio in 1995. De verhouding tussen degenen die medische hulp zochten en mensen die medische hulp nodig hadden, bleek 450 op 1 te zijn. ,,Dat kan in Nederland ook gebeuren. Oefeningen zijn dan ook enorm belangrijk, zeker ook op het gebied van voorlichting en communicatie. Indammen van onrust en angst heeft dan, naast medische zorg, prioriteit.”

Daarbij moeten de verantwoordelijken zich afvragen of er bij besmettingsgevaar wel genoeg hulpverleners komen opdagen. ,,Denk aan een bioterroristische aanslag. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat veel zorgverleners het dan te gevaarlijk vinden om te werken. We zouden dit onderzoek in Nederland moeten herhalen.”

GHOR Nederland (Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen) onderschrijft de conclusies van de experts.

,,Op dit punt moet het bewustzijn bij zorgorganisaties worden vergroot. Met het ministerie van Volksgezondheid is al afgesproken dit jaar grootschalig op besmettingsrampen te gaan oefenen,’’ zegt Michiel Hoorweg van GHOR.