'Bos; Nederlands beste Obama-spreker'

DEN HAAG - Ze zijn zo ongeveer allemaal langs geweest bij het trainingsbureau Debatrix in Rotterdam. Zo'n vijftig speechschrijvers van de Haagse ministeries en de communicatieadviseurs volgden daar op uitnodiging een verkorte cursus 'Spreken als Obama'.

Geert Wilders. FOTO ANP

Jan Marijnissen. FOTO ANP

Wouter Bos. FOTO ANP

,,Het was een succes,'' weet Victor Vlam, debattrainer en Amerikadeskundige van het bureau dat de Obama-cursus sinds enkele maanden ook aan managers uit het bedrijfsleven geeft. ,,De leider van vandaag kan zijn wil niet meer gewoon opleggen, maar moet motiveren en inspireren. Dat is precies wat Obama doet en wat wij onze cursisten leren. Barack Obama kon acht jaar geleden nog niet goed spreken. Hij werd gezien als saai. Eén speech van hem op de Democratische Conventie in 2004 heeft zijn carrière gemaakt.''

Suzanne Levy, speechschrijver voor het ministerie van Onderwijs, is net bezig aan een speech voor de staatssecretaris. ,,Volgens mij zijn politici enorm geïnspireerd door Obama. Of er ook sprake is van beïnvloeding weet ik niet, daarvoor is het nog te vroeg. Bijzonder aan Obama is dat hij een maatschappijvisie neerlegt en de problemen benoemt. Daar kun je mensen mee raken. De virtuoze techniek staat ten dienste van de inhoud. Hij gebruikt veel elegant stafrijm en veel impliciete verwijzingen naar grote geesten en voorgangers uit het verleden als Rooseveld, Jefferson, en Paine.''

Renée Broekmeulen is sinds enkele jaren zelfstandig gevestigd speechschrijver. Ze is de vaste schrijver voor Wouter Bos, schrijft zo nu en dan voor een paar andere bewindslieden en bedient ook een aantal mensen 'uit de top 20 van de invloedrijkste mensen uit Nederland'.

,,Niet alleen Wouter Bos, maar ook anderen reageren op Obama. Ze volgen hem en zijn erin geïnteresseerd,'' weet Broekmeulen. Volgens haar zijn de meningen over de toepasbaarheid van Obama's technieken verdeeld. ,,Kwaadwillenden zien hem als populistisch, goedwillenden als meeslepend. Daarnaast heeft hij nogal veel God en vaderland in zijn speeches en dat zijn dingen waar je in Nederland niet mee aan hoeft te komen. Zelfs onze CDA'ers doen dat niet.''

Volgens haar heeft Obama wel bereikt dat retoriek geen vies woord meer is. ,,Retoriek werkt en al heel lang. Vroeger dachten we in Nederland dat je met retoriek de kluit wilde belazeren, maar retoriek werkt juist enthousiasmerend.''

Haar vaste opdrachtgever Bos noemt Broekmeulen een 'begenadigd spreker'. ,,Bos is in Nederland de man die het meeste op Obama lijkt. Bos spreekt net als Obama in crescendo's, en gebruikt ook graag en met succes allerlei stijlfiguren zoals in zijn speech over de kredietcrisis: 'We moeten vooruit kijken, vooruit denken, vooruit regeren'.''

Volgens Vlam zijn het in Nederland vooral de 'erg' rechtse en 'erg' linkse partijen die door Obama zijn aangeraakt en ook de kiezer weten te raken. ,,Wilders, die ook de speechschrijver van Bolkestein was, gebruikt in zijn speeches klassieke vergelijkingen, Rita Verdonk gebruikte bij de presentatie van haar beweging TON de teleprompter (tekstmonitor, red.) waarvan Obama ook zijn speech afleest. En van Kay van der Linden heeft ze natuurlijk het 'niet links, niet rechts, maar recht door zee'.''

Debatrix heeft Tweede Kamerleden getraind. ,,Ze krijgen er steeds meer aandacht voor dat je technieken moet gebruiken om overtuigender te zijn.'' Naast politici traint het bureau ook managers en advocaten. ,,Het klimaat verandert. Maar bij grote partijen als CDA en PvdA gaan ze maar beperkt mee.''

Ook Broekmeulen ziet nog een lange weg voor zich. ,,We hebben weinig goede sprekers in Nederland. De meesten willen er ook niet voor oefenen. Ik werkte ooit voor een minister die na de State of the Union van Bill Clinton mij opbelde en zei: 'Renée, dat wil ik ook'. Toen zei ik: 'Dan moet je wel bereid zijn te oefenen'. Want goed speechen is te leren.'' Tot op zekere hoogte dan. Broekmeulen: ,,Die Obama-speechtraining voor raadsleden is echt onzin. Die bureaus beloven massaal dat ze na een workshop van een dag spreken als Obama. Dat is volksverlakkerij.''