Balkenende niet gevraagd, nog wel in beeld

UPDATE  DEN HAAG/BRUSSEL - Premier Jan Peter Balkenende is nog niet gevraagd de eerste EU-president te worden, maar kansloos voor de prestigieuze functie is hij allerminst.

Balkenende zei dinsdag dat hij inmiddels meerdere keren contact heeft gehad met premier Fredrik Reinfeldt van huidig EU-voorzitter Zweden die bij alle Europese regeringsleiders navraag doet wie de functie van president zou moeten krijgen. Ook maandagavond in Berlijn bij de herdenking van de val van de Muur spraken Balkenende en Reinfeldt elkaar.

De Nederlandse premier heeft steeds benadrukt dat hij geen kandidaat is. Desondanks wordt hij in Europa wel als een kanshebber gezien, naast de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker. De Belgische premier Herman van Rompuy gooide tot een aantal dagen geleden nog de hoogste ogen. Het Verenigd Koninkrijk houdt ondertussen vast aan de kandidatuur van de Britse ex-premier Tony Blair. Zijn benoeming lijkt niet waarschijnlijk omdat de meeste regeringsleiders een christendemocraat als president willen en geen socialist. Balkenende, Van Rompuy en Juncker zijn alledrie christendemocraat.

EU-voorzitter Zweden hoopt woensdag de uitnodigingen de deur uit te doen voor een extra top waarop de regeringsleiders van de 27 lidstaten besluiten wie de eerste EU-president moet worden. Mogelijk heeft die bijeenkomst volgende week donderdag plaats.

Volgens ingewijden is momenteel een ingewikkeld Europees schaakspel bezig met een onzekere uitkomst. Daarbij speelt ook de post van Hoge Vertegenwoordiger voor het Buitenlands beleid een rol, evenals de verdere invulling van de Europese Commissie.

Een bron aan het Binnenhof houdt er rekening mee dat geen van de nu bekende gegadigden voor het presidentschap het uiteindelijk zal worden, en dat Europa uitkomt bij een compromiskandidaat uit bijvoorbeeld Oost-Europa.

Ook de strijd om de post van Hoge Vertegenwoordiger lijkt nog volledig open. Iedereen ging er de afgelopen week vanuit dat de Britse socialist David Miliband die functie voor het grijpen had, maar onder druk van zijn premier Gordon Brown heeft hij zich afgemeld bij de Europese sociaaldemocratische partij. Naar verluidt is nu de Italiaanse socialistische oud-premier Massimo D'Alema een kanshebber.

Welke post Nederland uiteindelijk in de Europese Commissie in handen krijgt, blijft vooralsnog ook onduidelijk. Als Balkenende naast het EU-presidentschap grijpt, ligt het voor de hand dat ons land een zwaardere post in de commissie eist. Aan het Binnenhof gaan de namen van de ministers Ernst Hirsch Ballin, Piet Hein Donner en Maria van der Hoeven (allen CDA) rond als mogelijke kandidaten. Ook de oud-CDA-bewindslieden Cees Veerman en Yvonne van Rooij worden genoemd.

De huidige Nederlandse Eurocommissaris Neelie Kroes (Mededinging) zei afgelopen weekeinde de indruk te hebben dat het kabinet haar niet wil voordragen voor een tweede termijn omdat ze een VVD'er is. Vicepremier Wouter Bos (PvdA) benadrukte dinsdag dat het partijlidmaatschap van secundair belang is. (ANP)