In de schaduw van Hare Majesteit

Ze inspecteren Haar route, begeleiden Haar de zaal in of schenken Haar een drankje. Zes onderdanen over hun bijdrage aan de mooiste dag in Den Haag.

Voor Beatrix uit

Reineke van der Kolk-Timmermans, griffier

'Mijn hele familie zit natuurlijk voor de televisie,'' zegt Reineke van der Kolk-Timmermans (36). Op Prinsjesdag mag zij de binnenkomst van Hare Majesteit in de Ridderzaal met een luid 'de Koningin!' aankondigen.

Als griffier van de commissie van in- en uitgeleide - het groepje van negen Eerste- en Tweede-Kamerleden dat het koninklijk gezelschap begeleidt - loopt ze voor Beatrix uit, de Ridderzaal in. ,,Als ik maar niet struikel.''

Op de ochtend van Prinsjesdag heeft ze generale repetitie. ,,Dan hoor ik waar ik moet staan en hoe ik precies moet lopen.''

Als het geen Prinsjesdag is, ondersteunt Reineke van der Kolk als plaatsvervangend griffier - een ambtelijke functie - de Tweede-Kamercommissie voor buitenlandse zaken. ,,In de zomer werd ik gevraagd voor de Ridderzaal. 'Graag' zei ik meteen. Ik heb de koningin nog nooit ontmoet, dus ik vond het een hele eer, ook omdat ik nog niet zo lang in de Tweede Kamer werk. Prinsjesdag is toch iets heel bijzonders. Dat vond ik als kind al. Als je klein bent, is het echt een sprookje.''

Dat op de derde dinsdag een griffier de koningin voorgaat, wist ze niet. ,,Ik hoorde altijd wel iemand 'de Koningin!' roepen, maar had geen idee wie dat was. Als je tv kijkt, denk je niet: hé daar loopt een ambtenaar.''

Ze heeft voor die dag een donkerblauw pak met witte details uitgezocht. ,,Ik ben geen kamerlid, van mij wordt geen uitbundige kleding verwacht.''

Oordopjes in

Claudia Luijsterburg, Gele Rijder

Rijder 1 heeft nog drie jaar te gaan in Beroeps Bepaalde Tijd bij de 11de afdeling Rijdende Artillerie - kortweg de Gele Rijders genoemd, naar de gele tressen op het uniform. Ze heet Claudia Luijsterburg (22) en kán naar Uruzgan worden uitgezonden - als Nederland er blijft. ,,Ik zou best willen.''

Maar zover is het nog niet. Voorlopig is ze chauffeur in 't Harde. En op de derde dinsdag staat ze voor het eerst in dolman (uniformbuis) en kolbak (berenmuts) op het Malieveld als de nr. 3 - de plaatsvervangend stukscommandant - bij een van de vier kanonnen die samen de saluutbatterij vormen. Ze is medeverantwoordelijk voor het afvuren van de minuutschoten vanaf het moment dat de koningin paleis Noordeinde verlaat tot aan het moment dat ze terug is.

Begroetingsvuur was vroeger een eerbewijs aan een hooggeplaatste gast. Het drukte vredelievendheid uit: de kanonnen werden leeggeschoten, dus viel er niets meer te vrezen. Tegenwoordig wordt met saluutschoten (een vast aantal) of minuutschoten (elke minuut een) een belangrijke gebeurtenis aangekondigd. Uit de loop van het kanon komt alleen vuur en rook en een keiharde knal. Claudia doet oordopjes in.

Geoefend heeft ze nog niet. Maar met het ceremonieel is ze vertrouwd. ,,'t Zal wel lukken.'' Haar uitverkiezing heeft ze onder andere te danken aan haar ranke gestalte. De ceremoniële tenues van de gele rijders gaan al heel lang mee; de grote, zwaar gebouwde militairen van tegenwoordig passen er niet meer in. Claudia wel.

Nooit routine

Piet van Gils, kamerbewaarder

Al zeventien jaar serveert kamerbewaarder Piet van Gils (64) de koningin een drankje nadat ze de Troonrede heeft uitgesproken. Dat gebeurt in de Koninginnekamer, waar het koninklijk gezelschap zich altijd even terugtrekt, voor de rit naar huis wordt aanvaard. Wat voor drankje? Glaasje water? Jus d'orange? Witte wijn? Van Gils fronst. ,,Daar kan ik u niets over zeggen.''

De kamerbewaarder begeleidt op Prinsjesdag samen met twee wachtmeesters Eerste-Kamervoorzitter mevrouw Timmerman-Buck naar de Ridderzaal. Tevoren heeft hij alles voor haar op het spreekgestoelte klaargelegd: de hamer, het klokje, het reglement van orde en de tekst die ze uitspreekt.

Als de koningin er aan komt, glipt Van Gils gauw naar de Koninginnekamer, om daar de boel in gereedheid te brengen. Inschenken, glazen op de dienbladen, nog even rondkijken of alles op zijn plaats staat.

Daarna ga ik rond met een groot blad en als iedereen voorzien is, wacht ik in een hoek tot de stalmeester aankondigt dat de koets klaar staat voor vertrek.''

Dit jaar doet Piet van Gils het voor het laatst. De pensioengerechtigde leeftijd nadert. ,,Volgend jaar hoop ik op de tribune te zitten. Want ik zal het missen, Prinsjesdag. 't Is toch altijd spannend. Dat is goed, het houdt je scherp. Het wordt nooit routine, 't is nooit een eitje.''

'Ik zie haar vaker'

Robert-Jan Hoffman, trompettist

Trompettist Robert-Jan Hoffman (35) is er al een jaar of twaalf bij op Prinsjesdag. ,,Ik weet niet eens precies hoe lang al. Sinds ik bij het Residentie Orkest kwam, geloof ik.''

Hoffman behoort tot het vaste groepje koperblazers dat voor en na de Troonrede in de Ridderzaal speelt. ,,We beginnen dit jaar met het Entrada van Andriessen en doen daarna, als de koningin uitgesproken is en de genodigden nog moeten wachten, een stuk van Giles Farnaby.''

Omdat het middag is dragen de koperblazers geen rok, maar 'kort zwart'. Ze spelen boven op het balkon, een beetje weggedrukt in een hoekje, knieën van anderen in hun rug. ,,Geen ideale plek. We zouden liever in de buurt van de troon zitten. Je zou er visueel iets mooiers van kunnen maken, zeker voor de tv. Maar protocollair mag het niet.''

Van zenuwen heeft Hoffman geen last op Prinsjesdag. ,,Tuurlijk is het een bijzondere gelegenheid. Ik zou het niet graag willen missen. Het is voor mij ook traditie geworden. Maar het is niet zo dat ik van tevoren denk: oh jé, de Ridderzaal. Je probeert zo goed mogelijk te spelen, dat wel. Maar dat probeer je altijd.''

Dat de koningin beneden zit, maakt het niet spannender. ,,Als wij ons lange stuk spelen, is zij al naar de Koninginnekamer. Ze hoort ons niet eens. We vullen de tijd tot haar vertrek. Als ze een minuut eerder is dan gepland, moeten we meteen stoppen. Maar los daarvan, ik speel in Den Haag ook in de Kloosterkerk met de Residentie Bach Ensembles. Daar komt de koningin ook. Ik zie haar dus vaker.''

Zonder hoedje

Yvonne Timmerman-Buck, voorzitter van de verenigde vergadering der Staten-Generaal

Als Eerste en Tweede Kamer samen vergaderen, zoals op Prinsjesdag, heeft de voorzitter van de Eerste Kamer de leiding. Zo schrijft de Grondwet het voor. Dus is het aan Yvonne Timmerman-Buck (51) van het CDA om dinsdag om klokslag één uur 's middags de vergadering te openen en om, na de Troonrede, het 'Leve de Koningin' aan te heffen.

Yvonne Timmerman stond in 2003 als eerste vrouwelijke voorzitter van de verenigde vergadering der Staten-Generaal voor een principebesluit. Wel of geen hoed? Ze koos voor geen. ,,Ik heb er goed over nagedacht, want je zet de toon voor degenen die na jou komen. Omdat de Ridderzaal die dag het huis is van het parlement, en omdat de voorzitter gastvrouw is in dat huis, heb ik besloten geen hoed te dragen.''

Het werd haar de eerste keer kwalijk genomen. ,,Ik kreeg enkele boze mailtjes van mensen die vroegen waarom ik niet het fatsoen had een hoed op te zetten. Toen heb ik aan Maartje van Weegen gevraagd het jaar daarop in de uitzending iets over dat gastvrouwschap en die staatsrechtelijke benadering te zeggen. Dat heeft enorm geholpen.''

Hoewel de orde strak is op Prinsjesdag, permitteert de voorzitter van de verenigde vergadering zich een enkele keer een persoonlijk woord. Yvonne Timmerman deed het ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van de koningin. ,,Ik heb toen waardering uitgesproken voor de wijze waarop Hare Majesteit haar taak vervult. Zoiets zeg je direct na de Troonrede. Ik heb het tevoren even aangekondigd zodat de koningin weet dat van de normale vergaderorde wordt afgeweken.''

De laatste keer

Minze Atte Beuving, gouverneur der residentie

Luitenant-generaal Minze Atte Beuving (60) is commandant van de Koninklijke Marechaussee, de hoogste baas dus. De functie gaat gepaard met een ceremoniële nevenfunctie: die van gouverneur der residentie. Op Prinsjesdag telt vooral die nevenfunctie.

Als gouverneur is Beuving op de derde dinsdag bevelhebber van alle troepen in Den Haag. Híj is verantwoordelijk voor het militair vertoon, híj inspecteert de eenheden langs de route. ,,Ik ben die dag hypergeconcentreerd.''

Wee degene die er onderuitgezakt bij staat. Op Prinsjesdag moet alles perfect zijn. Anders komen er klachten van de koningin, want die ziet alles. Beuving: ,,Ze is kritisch, maar dat mág. Nee, ik ben niet beducht voor haar. Majesteit kent mij en ik ken haar. Voor zover je haar kúnt kennen natuurlijk.''

Beuving rijdt tien minuten voor de gouden koets uit, op Hazard, een ruin van het Korps Landelijke Politiediensten in Rotterdam. Voorgangers van Beuving deden de inspectie ook wel per auto. Hij niet, hij is een paardenman.

Hazard en Beuving zijn een team. ,,Dit wordt onze derde Prinsjesdag samen.'' Voor Beuving is het deze keer ook de laatste keer. Volgend jaar kan hij gewoon tv kijken en hoeft hij zich niet meer in het ceremonieel tenue te hijsen. ,,Ik heb hulp van drie man nodig. En echt comfortabel zit het niet. Maar alles went. En het hoort erbij.''

De gouverneur houdt van het ceremonieel van Prinsjesdag. "'t Mooie is toch dat je die dag een hommage aan de democratie én aan het koningshuis brengt.''