update DEN HAAG - CDA-medeonderhandelaar en Tweede Kamerlid Ab Klink wil niet verder onderhandelen over samenwerking met de PVV. Hij wil daarmee stoppen of stapt anders liever uit de fractie van het CDA. Fractievoorzitter Maxime Verhagen wil wel door. De fractie van het CDA heeft dinsdag urenlang over de ontstane crisis vergaderd.
Tegen middernacht, na ruim zeven uur crisisberaad werd duidelijk dat de fractie nog niet kan besluiten hoe verder te gaan. Woensdag om 12 uur gaat het beraad verder, zo lieten de betrokkenen weten.
Maxime Verhagen zei na afloop van het beraad dat er op indringende wijze is gesproken met elkaar en dat het goed is om nog een nacht erover te slapen. Zo kunnen de argumenten nog eens gewogen worden.
Het formatieoverleg met informateur Ivo Opstelten werd dinsdag eerst enkele uren opgeschort en daarna helemaal afgelast. Het is nog onduidelijk wanneer en of de formatieonderhandelingen een vervolg krijgen. Verhagen zal informateur Ivo Opstelten bellen om te zeggen dat het CDA woensdagochtend in ieder geval niet aan de onderhandelingstafel kan verschijnen. De fractievoorzitter wilde geen conclusies trekken over de toekomst van de formatieonderhandelingen met VVD en PVV.
Klink is sinds de onderhandelingen tussen VVD, PVV en CDA over een minderheidsvariant op 9 augustus formeel begonnen, de vaste secondant van Verhagen. Vorige week gaf waarnemend partijvoorzitter Henk Bleker op televisie al aan dat er sprake was van taxatieverschillen tussen Verhagen en Klink.
Bleker erkende ook dat er "veel reserves'' zijn binnen de partij. De afgelopen weken lieten steeds meer CDA-prominenten en oud-gedienden zich negatief uit over de onderhandelingen van hun partij met de PVV.
Klink en Verhagen zijn beiden nog demissionair minister in het huidige kabinet, respectievelijk van Volksgezondheid en van Buitenlandse Zaken.
Principiële kwesties
VVD, CDA en PVV naderen in hun vierde week van gesprekken het einde van hun onderhandelingen. Die verlopen volgens ingewijden stroef. Met name CDA en PVV staan nog tegenover elkaar over een aantal principiële kwesties. Daarbovenop maakte voormalig CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek dinsdagochtend al bekend dat hij zich niet langer kan vinden in de gesprekken met de PVV. Een minderheidskabinet dat gesteund wordt door die partij acht hij heilloos voor het land en het CDA.
Bekend is dat meer CDA-Kamerleden worstelen met de eventuele samenwerking met de PVV. Grote onrust is er ook onder leden, met name prominenten uit het verleden. CDA'ers vrezen dat de PVV wil tornen aan de vrijheden voor godsdienst of onderwijs. Ook de PVV-omgang met de moslims stuit die CDA'ers zeer tegen de borst.
Voorafgaand aan de fractievergadering sprak fractieleider Maxime Verhagen nog met de Kamerleden Kathleen Ferrier en Ad Koppejan, van wie in de media verondersteld is dat zij bij uitstek worstelen met de PVV. "Je moet geen instabiele fractie hebben,'' verklaarde een ingewijde dat gesprek.
Reactie Bleker
Waarnemend partijvoorzitter Henk Bleker sprak na afloop van het langdurige fractieberaad van een indringende vergadering. "We hebben hier niet van zes tot twaalf uur twintig huishoudelijke agendapunten zitten afwerken. Het ging over indringende kwesties.''
Hij hoopt en verwacht dat de fractie op een lijn komt. Woensdag gaat de discussie die dinsdagavond laat werd afgebroken verder. "We willen nog even nadenken over een aantal zaken,'' aldus de partijvoorzitter.
Bleker stelt dat de Kamerfractie uiteindelijk de conclusies moet trekken. Is hij voor of tegen verder onderhandelen? Bleker gaat niet in op de vraag en stelt dat hij namens het partijbestuur bij het overleg zit. Hij vindt niet dat de discussie in de partij heftiger is geworden na oproepen van CDA-prominenten om de onderhandelingen te stoppen.
"Er zijn allerlei externe ontwikkelingen en die leggen het vergrootglas op bepaalde aspecten in de formatie''. Hij stelt: "Er gebeurt veel. Fractieleden zijn gewone mensen die worden aangesproken en signalen ontvangen. Dat kan leiden tot aanvullende vragen en inzichten. Het is goed die te bespreken.'' (ANP/DHE/MDS)