update DEN HAAG - Het kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie is gevallen. Coalitiegenoot PvdA stapte er in de nacht van vrijdag op zaterdag uit, omdat de partijen het niet eens konden worden over de kwestie-Uruzgan. Het vierde kabinet van premier Jan Peter Balkenende zou maandag drie jaar bestaan.
Waar vertrouwen ontbreekt, is een poging het over de inhoud eens te worden bij voorbaat tot mislukken gedoemdPremier Balkenende
De minister-president zal zaterdag aan koningin Beatrix het ontslag aanbieden van de PvdA-bewindslieden. Ook zal hij de portefeuilles en het ambt van de bewindspersonen van het CDA en de ChristenUnie ter beschikking stellen. ,,Waar vertrouwen ontbreekt, is een poging het over de inhoud eens te worden bij voorbaat tot mislukken gedoemd'', stelde Balkenende.
De ministers van de drie partijen hadden vanaf vrijdagochtend half twaalf overlegd over de toekomstige Nederlandse rol in Afghanistan. Het CDA wilde verder in de provincie Uruzgan, de PvdA wilde per se vrijdag besluiten dat die optie van tafel zou gaan. De PvdA wilde dat het kabinet het definitieve 'nee' zou overbrengen aan de NAVO. Volgens CDA en ChristenUnie zou dat echter indruisen tegen het kabinetsbesluit om alle opties voor een langer verblijf in Afghanistan uit te zoeken en pas daarna een besluit te nemen.
Verkiezingen
Een ultieme poging van Balkenende om tot een oplossing te komen, mislukte midden in de nacht. Kort daarop gaf hij een persconferentie waarin hij het einde van zijn kabinet officieel bekendmaakte. De oppositie heeft opgeroepen zo snel mogelijk verkiezingen uit te schrijven. Dit moet uiterlijk 83 dagen na het aanbieden van het ontslag van het kabinet gebeuren.
De meeste maatschappelijke organisaties reageren bezorgd op de val van het kabinet. Transportorganisaties vrezen dat grote infrastructurele projecten door de val van het kabinet vertraging oplopen. Verladersorganisatie EVO en transportorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN) riepen de politiek zaterdag op om prioriteit te geven aan projecten die voor economisch herstel moeten zorgen.
Zowel de vervoersorganisaties als werkgeversorganisatie VNO-NCW hopen dat de Eerste Kamer snel instemt met de crisis- en herstelwet. Met deze wet wil het kabinet procedures voor grote bouw- en infrastructurele projecten versnellen.
Kleuterschoolgedrag
De twee grote militaire vakbonden reageerden zaterdag teleurgesteld en boos op de val van het kabinet over het dossier Uruzgan. Allebei stellen ze ook met klem dat Nederland flink gezichtsverlies lijdt in het buitenland door het ,,kleuterschoolgedrag'' rond de brief van de NAVO, zoals de ACOM het noemt. ,,Nederland heeft zichzelf volstrekt belachelijk gemaakt.'' De partijen leggen de zwartepiet vooral neer bij de PvdA.
Beide vakbonden stellen dat het besluit om het kabinet te laten vallen niet in het belang van de Nederlandse militairen in Uruzgan is geweest. Voorzitter Wim van den Berg van de AFPM gaat ervan uit dat het oude besluit over het einde van de missie op 1 augustus nu blijft staan. ,,Al heb ik goede hoop dat we in een later stadium toch nog in afgeslankte vorm naar Afghanistan terug zouden kunnen keren.''
Begrip
Een woordvoerder van secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen van de NAVO stelde zaterdag in een reactie ,,te begrijpen dat het een nationale discussie is''. Toch vindt Rasmussen nog steeds dat een kleinere Nederlandse missie na 1 augustus op zijn plaats is. (ANP/DvdH/AK)