Kleine cafés kunnen even juichen

Het gerechtshof in Den Bosch gaf de actievoerders gisteren gelijk. Misschien juichen ze te vroeg, want minister Klink geeft zich niet zomaar gewonnen.

,,De asbakken hoeven niet terug op tafel, want die stonden er al gewoon,’’ lacht eigenaar Tonny van Haperen. Hij is blij met een dubbele overwinning: eerst schrapte de rechtbank in Breda de opgelegde boete; gisteren deed in hoger beroep het gerechtshof in Den Bosch dat opnieuw. Zijn partner Marion pinkt zelfs een traantje weg. ,,We hebben ervoor gestreden en wederom gewonnen. Dat is heel mooi.’’

De vraag is hoe lang het rookcafé van de overwinning kan genieten. Minister Klink ziet vooralsnog geen reden om de opdracht tot opsporing en vervolging van rookcafés in te trekken. Bovendien geldt de uitspraak alleen voor cafés zonder personeel.

,,De uitspraak zegt indirect iets over álle cafés zonder personeel. Dat klopt. Maar omdat het Openbaar Ministerie direct in cassatie is gegaan, is het juridisch niet zo dat het verbod al van tafel is,’’ legt Sandra Hofsté van het hof in Den Bosch uit. Bovendien loopt er nog een zaak bij het hof in Leeuwarden. De minister wil eerst daar de uitspraak van afwachten. Als het hof in Leeuwarden het rookverbod wel in stand houdt, is het aan de Hoge Raad om een oordeel te vellen.

,,Het is vaker voorgekomen dat twee hoven het niet met elkaar eens zijn. Het is niet ondenkbaar dat dit weer gebeurt,’’ zegt hoogleraar bestuursrecht Joost Teunissen. ,,Het hof heeft vandaag geen rare dingen gedaan, dus ik verwacht dat de Hoge Raad het verbod voor kleine horeca ook schrapt. Dan is de vraag wat de minister doet: accepteert hij de juridische realiteit of probeert hij zijn gezicht te redden?’’

Dat laatste zou kunnen door de wet aan te passen, die nu uitgaat van bescherming van personeel en niet - zoals vaak wel gedacht - van een algeheel rookverbod zonder uitzonderingen. Met een algeheel verbod op roken in alle horeca zijn alle discussies over ongelijkheid tussen cafés verleden tijd. Eerder liet Klink al doorschemeren dat hier zijn voorkeur naar uitgaat.

Het is echter onduidelijk wat de Tweede Kamer nu wil. Klinks eigen partij, het CDA, en de ChristenUnie voelen niets voor een uitzondering voor kleinere cafés. Desnoods moet de wet maar worden aangepast. Regeringspartner PvdA laat zich daar nog niet over uit. De VVD vindt dat onmiddellijk een uitzondering moet komen voor kroegen zonder personeel. De PVV wil helemaal af van het rookverbod. In afwachting van de politieke discussie en het oordeel van de Hoge Raad, dat minimaal zes maanden op zich laat wachten, is er volop onduidelijkheid.

Het Openbaar Ministerie en de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) laten weten door te gaan met controle, opsporing en vervolging. De wet is immers niet aangepast, en de minister wil geen pas op de plaats maken. Onverstandig, vindt hoogleraar Teunissen. ,,Mocht het uiteindelijk komen tot schadeclaims van kleine horeca, dan valt het de VWA aan te rekenen dat ze doorging met boetes uitdelen.’’

Anderzijds proberen kleine cafés mét personeel nu een uitvlucht te vinden om ook onder de vleugels van de uitspraak van het gerechtshof te komen, bijvoorbeeld door te veranderen in een café zonder personeel. ,,Mijn zoon staat op de loonlijst, maar we gaan er nu een VOF-constructie van maken. Dan is er niets aan de hand,’’ vertelt de eigenaar van het Utrechtse café De Potdeksel. Een werknemer wordt dan mede-eigenaar en is juridisch geen personeelslid meer.

Ton Wurtz van de Stichting Rokersbelangen bevestigt dat dit een optie is. Ook advocaat Jaap Tempelman van rookcafé Victoria in Breda beschouwt het als een mogelijkheid, maar zal het niet promoten. ,,De enige, echte oplossing is een aanpassing van de wet. Minister Klink staat sinds jaar en dag op de bühne tegen het roken. Dus dat zal echt een draai van hem vergen.’’