Demjanjuk in 1993. FOTO AFP
MONNICKENDAM - ,,Ik kan maar een kwart, misschien een halve pagina over ze volschrijven.'' Rob Wurms (66) heeft zijn zusjes nooit gekend. Hij weet dan ook maar weinig van hen. Een van hen was doof en ging naar een dovenschool. Ze zijn 13 en 15 jaar oud geworden. En de nazi's hebben hen vermoord. In vernietigingskamp Sobibor. Op 2 april 1943.
Pasfoto van Demjanjuk uit 1948. FOTO AFP
Wurms is een van de Nederlanders die als medeaanklager optreden in het proces tegen John Demjanjuk (89). De zaak tegen de man die als kampbewaker in Sobibor in het huidige Polen oorlogsmisdaden zou hebben begaan, begint maandag in het Zuid-Duitse München. De justitie in Duitsland beschuldigt hem van medeplichtigheid aan de moord op meer dan 27.900 Joden.
Het Duits recht geeft naaste familieleden van geweldsslachtoffers de mogelijkheid om samen te werken met de openbaar aanklager. Zij kunnen dossiers inzien, getuigen horen en soms zelfs een betoog houden.
Naast zijn zusjes verloor Wurms nog tien ooms, tantes, neven en nichten in Sobibor. De Duitsers vermoordden zijn ouders, een broer en andere familieleden in andere concentratiekampen. Maar als hij in het proces-Demjanjuk optreedt als medeaanklager, gaat het om zijn zusjes.
Hij twijfelde eerst of hij mee moest doen. Maar langzaam raakte hij ervan overtuigd dat hij wel moest. ,,Ik heb de kans gekregen om te overleven, om een leven op te bouwen, met een gezin, kinderen, kleinkinderen. Ik móét wat doen.''
Zelf heeft Wurms de oorlog niet bewust meegemaakt. Hij werd in 1943 geboren in een Joodse familie. Toen hij twee maanden oud was, brachten zijn ouders hem onder bij een gereformeerd gezin. Drie andere broers doken elders onder en overleefden de oorlog ook.
Het 'onderduikkindje' was tien jaar, toen zijn inmiddels tweede pleegmoeder - zijn eerste was overleden - hem vertelde over zijn afkomst. Daarna duurde het echter nog jaren voor hij weer contact had met al zijn broers die de Holocaust hadden overleefd. Pas in de jaren tachtig kwam hij erachter wat er precies met zijn zusjes is gebeurd.
Wurms vindt het volkomen terecht dat Demjanjuk wordt vervolgd. Dat de geboren Oekraïner 'slechts' een van de vele uitvoerders van de Jodenvervolging was, doet daar volgens hem niets aan af. ,,Kopstukken hebben het bedacht, maar zonder mensen die het echt uitvoerden, was er niks gebeurd.''
Hij gaat verder: ,,Als er in Sobibor een trein aankwam, werden de mensen daaruit geramd. Ze werden toegeschreeuwd, geslagen, ze moesten opschieten. Ze moesten zich naakt uitkleden en werden de gaskamers ingedreven. De deur werd afgesloten, de dieselmotor gestart en ze werden vergast. Eerst was er vreselijke paniek, maar binnen een half uur waren ze dood. Die klootzak heeft daaraan meegedaan.''
Wurms weet nog niet wat hij tijdens het proces precies gaat doen. Maar in principe is zijn aanwezigheid en die van de andere nabestaanden al genoeg. ,,Dan zullen mensen weten dat er overlevenden zijn. Dat het ze niet is gelukt om ons uit te roeien.'' (ANP)
