update TRIPOLI - Een internationale coalitie heeft vanavond meer dan twintig doelen in Libië onder vuur genomen. Dat zei de Amerikaanse vice-admiraal Bill Gortney. Vanaf Amerikaanse en Britse onderzeeërs en oorlogsschepen werden vanaf 20.00 uur (onze tijd) 110 Tomahawk-kruisraketten afgevuurd op onder meer de luchtverdediging van het regime van Muammar Khadaffi.
De doelen waren volgens Gortney vooral in het westen van Libië en aan de kust gesitueerd, onder meer rond de hoofdstad Tripoli, Sirte en Misurata. Eerder op de dag hadden Franse vliegtuigen al doelen in het Noord-Afrikaanse land aangevallen.
,,Dit is de eerste fase van een operatie met waarschijnlijk veel fasen'' om de VN-resolutie af te dwingen en te voorkomen dat het Libische regime geweld tegen zijn eigen bevolking gebruikt, zei de vice-admiraal. Omdat het nu donker is in Libië zal het volgens hem nog wel zes tot twaalf uur duren voordat de resultaten van de beschietingen bekend zijn.
De landen van de coalitie dwingen de no-flyzone nog niet af, maar de omstandigheden worden gecreëerd om dat te kunnen doen, verklaarde de viceadmiraal tijdens een persconferentie in het Pentagon. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen zijn nog niet in actie geweest boven Libië. Hij wilde niet zeggen of dit nog gaat gebeuren.
Odyssey Dawn
Bij de aanvallen op Libië zijn vijf landen betrokken: de Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-Brittannië, Canada en Italië. Maar dat aantal zal toenemen, zei Gortney. Volgens hem steunen ook Arabische landen de militaire actie, maar die zullen hun deelname later zelf bekend maken. De operatie heet Odyssey Dawn. Dat heeft een anonieme functionaris bij het Amerikaanse ministerie van Defensie laten weten.
In de Middellandse Zee heeft de internationale coalitie een vloot van 25 oorlogsschepen waaronder drie Amerikaanse onderzeeërs. Het commando van de operatie Odyssey Dawn ligt bij de Amerikaanse admiraal Sam Locklear. Hij voert het bevel vanaf het marineschip USS Mount Whitney. Het commando over de operatie wordt de komende dagen overgedragen aan de coalitie, aldus Gortney.
Zware explosies
In en rond de hoofdstad Tripoli zijn zware explosies gehoord. Volgens Libische staatsmedia zijn daarbij burgerslachtoffers gevallen. Ook bij de stad Misurata, die vermoedelijk nog in handen van de opstandelingen is, werden doelen gebombardeerd.
Sarkozy
De Franse president Nicolas Sarkozy zei dat Franse gevechtsvliegtuigen door hun aanwezigheid hebben geholpen bij het voorkomen van aanvallen van het leger van de Libische leider Muammar Khadaffi op burgers.
Sarkozy zei dat Franse vliegtuigen klaar staan om Libische tanks aan te vallen. Hij stelde dat ,,de diplomatieke deur'' voor Khadaffi weer opengaat als de Libische leider zijn militaire acties heeft gestaakt.
Eerder vandaag waren wereldleiders in Parijs bijeengekomen om te praten over een mogelijke militaire interventie in Libië. Frankrijk, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en een aantal Arabische landen hadden vrijdag van het regime van Khadaffi geëist alle aanvallen op de bevolking onmiddellijk te staken. De waarschuwing kwam op grond van de ruim te interpreteren resolutie van de VN-Veiligheidsraad over Libië, die donderdagavond werd aangenomen.
Sarkozy zei dat Khadaffi ,,het ergste kan voorkomen'' door zich naar de resolutie van de VN-Veiligheidsraad te voegen.
België
België sluit zich aan bij de internationale militaire actie in Libië. Het land stelt vanaf maandag F16-straaljagers en een mijnenveger ter beschikking. Dat heeft de Belgische premier Yves Leterme vandaag bekendgemaakt. De Belgische gevechtsvliegtuigen zijn nu in Griekenland gestationeerd. In totaal heeft België daar zes F16's, maar het is niet bekend hoeveel daarvan worden ingezet.
Spanje
Spanje zet vier F18-straaljagers en een tankvliegtuig in bij de internationale actie in Libië. Dat heeft premier José Luis Rodríguez Zapatero bekendgemaakt. Spanje stuurt ook een fregat, een onderzeeër en een surveillancevliegtuig naar Libië. De marineschepen moeten het wapenembargo tegen het regime van Muammar Kaddafi handhaven.
Italië
Italië biedt voorlopig alleen luchtmachtbases aan voor de operatie. Een NAVO-basis bij Napels kan worden gebruikt als commandocentrum voor de actie. Italië is bereid later alsnog mee te doen, zei de Italiaanse premier Silvio Berlusconi.
Noorwegen en Denemarken
Noorwegen stuurt zes F16-straaljagers naar Libië. Denemarken levert vier F16's en een transportvliegtuig.
Duitsland
Duitsland doet niet mee aan het internationale militaire ingrijpen tegen Libië, maar wil wel indirect helpen. Zo is Berlijn bereid de NAVO-troepenmacht in Afghanistan te ontlasten, door daar Awacs-vluchten over te nemen. Ook wil Duitsland militaire steunpunten beschikbaar stellen voor de landen die wel deelnemen. Dat heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel gezegd.
De VN-Veiligheidsraad nam donderdag een resolutie tegen de Libische leider Muammar Kaddafi aan, waarin toestemming wordt gegeven voor ,,alle noodzakelijke maatregelen'' om de Libische bevolking te beschermen. Duitsland onthield zich van stemming. ,,We hadden bedenkingen bij delen van de resolutie. Maar nu geldt de resolutie en willen wij dat die met succes wordt doorgevoerd'', zei Merkel.
(ANP/AFP/MV)
