Zij hielden ons voor de gek in 2011, toch?

'Bomkraag houdt tiener in Sydney gevangen', 'Jon Bon Jovi overleden', 'Ouders van ernstig verbrande baby hebben geen geld voor operatie', 'Kim Kardashian trouwt met haar grote liefde'. Dit jaar berichtten de media wereldwijd over bijzondere, ontroerende of spannende onderwerpen, die achteraf niet helemaal of zelfs helemaal niet waar bleken.

Soms bleken de verhalen bewust de wereld in gebracht om ons op het verkeerde been te zetten. Andere keren bleek dat de hoofdpersonen logen. Maar altijd gingen de sterke verhalen dankzij internet snel een eigen leven leiden.

Doodverklaard
Heel wat beroemdheden zijn al  eens gestorven als we de berichtgeving op een medium als Twitter moeten geloven.  Zo 'overleden' acteurs Bill Cosby en Jackie Chan. Zanger Jon Bon Jovi was het laatste slachtoffer dat doodverklaard werd.

Een 'goede' hoax (Engels voor truc of bedrog, vermoedelijk een samentrekking van de woorden hocus pocus red.), kan een bedrijf ook veel gratis publiciteit opleveren. Denk aan het jonge Nederlandse bedrijf Pretty Social, dat met de stunt 'Nederlands meisje tatoeëert 152 Facebookvrienden op arm' wereldwijd media-aandacht genereerde.  

Bedrog
Het woord hoax is inmiddels ingeburgerd in ons taalgebruik en wordt gebruikt om allerlei vormen van bedrog aan tonen. Meestal gaat het om acties zonder kwade bedoelingen, maar soms zijn er kwalijke gevolgen. Vaak komt het bedrog snel aan het licht, en van een aantal verhalen is het fijne nog altijd niet bekend. Hieronder een overzicht van een aantal bijzondere hoaxen uit 2011 in willekeurige volgorde.

1. Bomkraag
Het verhaal van het meisje (18) uit Sydney dat een 'bomkraag ' om haar nek kreeg van een man met bivakmuts die haar huis insloop, leek op het script van een goede actiefilm. Via een briefje zou hij losgeld hebben geëist. Tien uur lang stond het meisje doodsangsten uit, uiteindelijk trof de politie geen explosieven aan en de dader werd gearresteerd.  

2. Facebookvrienden-tattoo
Een Nederlands meisje liet 152 van haar Facebookvrienden op haar arm laten tatoeëren en postte de video op YouTube.  De video werd een wereldwijde hit en al gauw bleek het verhaal niet waar. Het bleek een speciaal plakplaatje te zijn ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Pretty Social dat op deze manier veel gratis publiciteit genoot.

3. Jon Bon Jovi  toch niet dood
Veel beroemdheden gingen zanger Jon Bon Jovi al voor. Deze maandag nog 'stierf' hij volgens de laatste berichten op Twitter. Niks bleek minder waar. De zanger liet via hetzelfde medium weten springlevend te zijn.

4. Spaargeld weg
'Binnen een jaar tijd zijn miljoenen mensen hun spaargeld kwijt, want de euro crasht en valt diep,' dat beweerde onafhankelijk beursmakelaar Alessio Rastani in een BBC-uitzending. Paniek brak uit na zijn verhaal, maar wie is Rastani vroeg men zich af.  Een paniekzaaier, een hoax, iemand die verslaafd is aan aandacht, of de 'betrouwbare gesprekspartner' die de BBC-redactiechef in hem zag.

5. Kim Kardashian
De Amerikaanse real-life-ster Kim Kardashian stapte dit jaar in het huwelijk met Kris Humphries. Het veelbesproken en extravagante huwelijk haalde alle kranten. Drie maanden later werd de scheiding ingediend. Bronnen rond Kim en Kris zelf, beweren nu dat Kim nooit van hem gehouden heeft en hem alleen gebruikte voor haar show.

6. Geld voor verminkte baby
Een zielig foto of een zielig verhaal maakt mensen vrijgevig. En dus is de foto van een verbrand Pools meisje gebruikt om mensen via Facebook op te lichten. En het is niet de eerste keer dat het heftige beeld wordt gebruikt. In 2005 circuleerde het plaatje ook al online om mensen geld afhandig te maken.

7. Japanners verliefd op nep-zangeres
Japanners vielen massaal voor de charmes van zangeres Eguchi Aimi, het nieuwste lid van de populaire Japanse muziekgroep AKB48. Het volk was geschokt en teleurgesteld toen bleek dat het meisje letterlijk te mooi was om waar te zijn.

8. Dode aliën in Rusland
Een 'teken' van buitenaards leven is al snel nieuws. Deze keer werd er een aliën gevonden in Rusland. Miljoenen kliks op YouTube verder bleek toch dat mensen de vondst in scene hadden gezet.

9. Dries Roelvink werkte wel/niet voor Michelin
Samen met een vriend zou de Amsterdamse volkszanger een aantal rapporten hebben geschreven voor de gidsen van Michelin. Niet waar volgens Michelin, wel waar volgens Dries. Die laatste gaat verhaal halen, krijgt ongetwijfeld nog een staartje.

10. 'Per ongeluk' gratis Hema-taart
De website van de Hema lag plat. De reden: duizenden bezoekers wilden allemaal tegelijk een gratis bosvruchtentaartje bestellen. Het gebakje was volgens een woordvoerder van de warenhuis-keten foutief voor nul euro in de aanbieding gegooid. Marketingspecialisten concludeerden later dat het een fantastische stunt was. De Hema had de prijs snel kunnen aanpassen, zich kunnen beroepen op de algemene voorwaarden en de actie ongeldig kunnen verklaren. Maar ze deelden de taartjes toch uit en kregen veel aandacht in de week dat de Hema 85 jaar bestond.
(Willeke Tersteeg)