Mammoetklus onder en boven de grond

ROTTERDAM - Gebonk van stampende heistellingen en gepiep van passerende tramvoertuigen.

Dat is wat je het meeste hoort op en rond het Stationsplein in Rotterdam. Tussendoor rijden vrachtwagens met bouwmateriaal voor Rotterdam Centraal af en aan. En de honderden reizigers op weg van en naar het station, krioelen erdoorheen alsof er eigenlijk niets aan de hand is. Ze omzeilen handig de stapvoets rijdende trams, auto’s en fietsers. Sommigen zoeken de zoveelste nieuwe plek van de bushaltes.

Het nieuwe Rotterdam Centraal komt eraan. In 2011 moet het af zijn, om de almaar groeiende stroom passagiers te kunnen herbergen. Maar voordat het zover is, hebben de bouwers nog een lange weg te gaan.

De dagelijkse stroom passanten op het Stationsplein ziet eigenlijk nauwelijks vooruitgang. Sinds de spectaculaire sloop van het stationsgebouw lijkt er weinig meer te zijn gebeurd. Maar hoe anders is het onder de grond. Daar is – zonder dat al die reizigers het door hadden – een totaal vernieuwd en veel groter metrostation gebouwd. Over een paar maanden stoppen en rijden daar weer metro’s.

In de bouwkeet op het Delftseplein haalt Peter Oostwouder, directievoerder bij het ingenieursbureau van de dienst Gemeentewerken Rotterdam, opgelucht adem. ,,Sinds kort zijn we eindelijk waterdicht. Er is geen gevaar meer voor lekkages.’’

Onder het Stationsplein werd voor de uitbreiding van het metrostation een wel zeer bijzondere bouwkuip bedacht. De aannemer maakte een ‘kraagconstructie’ rond het bestaande tunnelelement door de grond er te bevriezen. Twee jaar lang kon zodoende vrijwel ongestoord aan de nieuwe stopplaats voor de metro’s van en naar Centraal Station worden gesleuteld. ,,Een vernuftig karwei,’’ blikt Oostwouder tevreden terug. ,,Dit is op deze schaal nog niet eerder gedaan. Het is ook goed voor de wetenschap.’’

Natuurlijk wordt in de Rotterdamse bouwkeet wel eens gesproken over de problemen in Amsterdam met de Noord-Zuid-metrolijn en de ellende die in de Duitse stad Keulen mogelijk zelfs leidde tot het instorten van het gemeente-archief. In Rotterdam kon een lekkage in de kiem worden gesmoord, in Amsterdam is het echt fout gegaan.

Toch willen ze er in Rotterdam niet al te veel over zeggen. Want de stad staat al weer voor een nieuwe mijlpaal. Wat in vakjargon de ‘functionele koppeling’ wordt genoemd, is immers aanstaande. De metrolijn die nu nog eindigt onder CS loopt straks door tot Den Haag, dankzij de Randstadrail-tunnel die onder de Statenweg is geboord.

De ingebruikneming van het nieuwe metrostation CS gaat in diverse stappen. De eerste stap heeft na de zomer plaats wanneer in het weekeinde van 26 en 27 september de meest noordelijke van de drie sporen in gebruik wordt genomen. Later volgen het nieuwe perronspoor in het midden en de zuidelijke tak. ,,Eind december 2009 kunnen de reizigers op het nieuwe metrostation CS overstappen op Randstadrail en daarmee naar Den Haag Centraal,’’ zegt Marco Bekker, omgevingsmanager voor Rotterdam Centraal.

In de Conradstraat, tussen de NS-sporen en het Groothandelsgebouw, is al te zien waar de meest westelijke metrotoegang komt. Deze gaat eind september open. ,,In april hangen we de roltrappen erin,’’ zegt Bekker. Ook aan de hoofd-entree, die straks uitkomt in de nieuwe centrale hal, wordt al volop gewerkt. De derde toegang komt bij de tramhaltes, naast het Nationale Nederlanden-gebouw.

Tijdens een rondje ónder het Stationsplein wordt duidelijk dat ook het onderaardse karwei inmiddels flink is gevorderd. Een jaar geleden bereikte de tweede megaboor, afkomstig uit Schiebroek, het Centraal Station. De buizen worden nu ‘aangekleed’ met rails en beveiliging.

Dit jaar moeten ook de bouwers aan de slag met operatie boven-de-grond. Nog altijd wacht Gemeentewerken op de uitkomst van de aanbesteding die spoorbeheerder ProRail uitvoert. ,,We hopen dat dat voor de zomer rond komt, want onze planning hangt daar nauw mee samen.’’ Wat zeker is is dat de staalconstructie van de nieuwe ov-terminal in delen zal worden opgebouwd in de Conradstraat. Het eerste deel van de glazen hal zal eind 2011 in gebruik moeten worden genomen. Het tijdelijke station - het blauwe gebouw - blijft tot die tijd bestaan.

,,Het is een ingewikkelde operatie, waarbij alles met alles verweven is,’’ vat Peter Oostwouder samen. ,,We zeggen ook wel eens: eigenlijk bouwen we hier een mammoettanker, maar dan onder en boven de grond.’’