Onder water is Kralingse Plas 'n woestijn

ROTTERDAM - De Kralingse Plas krijgt een opknapbeurt die moet zorgen voor glashelder water met een rijke flora en fauna. 12 miljoen euro kost de operatie, die ook een einde moet maken aan het zwemverbod dat elke zomer van kracht is.

De Kralingse Plas is onder water een woestijn. Zou het water helder genoeg zijn om tot op de bodem te kijken, dan is er louter rottend veen en zwart slib te zien. Geen plantje weet te wortelen in deze weke substantie. Zwemmers kunnen hier over meepraten: als de badgast bij het zandstrandje het water inloopt, perst de zwarte smurrie zich tussen de tenen door omhoog.

Als waterplanten tegen de verdrukking in tóch voet aan de grond weten te krijgen, is dat altijd van zeer korte duur. De immer bodemwoelende brasem – door de slechte waterkwaliteit zo’n beetje alleenheerser in de Kralingse Plas – maakt routinematig een einde aan plantjes met pioniersdrang.

Alleen in de zomer krijgt het water een groene kleur. Dan nemen dikke pakketten algen bezit van de plas. De omstandigheden zijn prima voor deze groene slijmerige massa: het water barst van de voedingsstoffen en het zomerzonnetje zorgt voor groeizaam weer.

Zie hier in het kort het complexe probleem van de Kralingse Plas. Het is armoe troef onder water. En alle slechte onstandigheden spannen samen om het onder water zo monotoon mogelijk te houden. „In andere plassen maaien we vaak de onderwatervegetatie om de boel een beetje open te houden; bij de Kralingse Plas nooit,’’ zegt Jack Hemelraad van het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard.

De grote schoonmaak van de Kralingse Plas, die deze herfst start, moet een einde maken aan de monotone onderwaterwereld. Het plan dat nu op tafel ligt, voorziet in het baggeren van de delen waar veel lood in de bodem zit. Deze giftige erfenis dankt de plas aan de Kralingse loodwitfabrieken die in de 19de eeuw ongebreideld op de plas loosden.

Met de grote schoonmaak wordt ook de voedselrijkdom, en dus de reden van de algenbloei, van het water aangepakt. Een twintig centimeter dikke zandlaag dekt straks de bodem af waardoor het rottende veen het water niet meer voedt en vertroebelt. De zandlaag zorgt tevens voor een stevige ondergrond, zodat waterplanten eindelijk voet aan de grond in de plas kunnen krijgen.

Ook wordt de aanvoer van voedselrijk water van elders aangepakt. Deels door een aantal watergangen niet meer in de plas te laten uitkomen en deels door het zuiveren van het water dat straks nog wel wordt geloosd in de plas.

Het water dat het natte hart van het Kralingse Bos in zomerse perioden op peil moet houden, wordt door een ‘zuiveringsstraat’ geleid. Chemie en planten werken hier eendrachtig samen om de ongewenste stoffen uit het water te zuiveren.

De eenzijdige visstand wordt eveneens aangepakt. Een groot deel van de brasem wordt gevangen en elders uitgezet. „Het is op het moment zo’n beetje de enige vissoort in de plas. Door een groot deel van de brasem weg te vangen, ontstaat ruimte voor andere soorten,’’ zegt Remmert Koch, beheerder van het Kralingse Bos. „Ook het helder maken van de plas draagt daaraan bij. Zichtjagers als snoek, baars en voorn hebben helder water nodig.’’

De aanpak is ingrijpend en recreanten zullen er af en toe fiks hinder van ondervinden, weten de plannenmakers. „Maar we moeten het nu grondig aanpakken. Bovendien: als je het een doet, kun je het andere niet nalaten. Alles grijpt in elkaar,’’ zegt Hemelraad.

De grondige aanpak van de Kralingse Plas is goed nieuws voor de honderden recreanten die in de zomer verkoeling zoeken in het water. Met een snorkel en een duikbril valt er straks veel te beleven. Bovendien is het dan voorbij met het jaarlijkse zwemverbod door de blauwalg. Deze gifverspreider heeft een broertje dood aan schoon, helder water.

De winst van een heldere plas is groter dan alleen een rijk onderwaterleven. Een gevarieerde flora en fauna trekt ook ander soorten vogels aan. „Het zou mooi zijn als er straks rietzangers als de karakiet en de rietgors te horen zijn, of misschien wel een blauwborstje,’’ droomt Hemelraad hardop.