De politie is weer de baas op straat

UTRECHT - Hij baalt stevig, biecht een Marokkaanse jongen van begin twintig op als wijkagent Danny Houkes op een doordeweekse avond zijn ronde maakt door Zuilen-Oost. Dat samenscholingsverbod bepaalt nu al weken zijn leven.

,,Zelfs als ik alleen iets wil vragen bij een paar vrienden, moet ik op mijn hoede zijn. Als de politie om de hoek komt, kan ik zo een nacht op het bureau zitten. Wanneer stopt het nou eens?’’

Het gesprek bij winkelcentrum Rokade is tekenend voor de situatie in Zuilen. De jongeren die zich een half jaar geleden onaantastbaar waanden, lijken weer terug op aarde. Rottigheid uithalen heeft consequenties. Die boodschap is voor deze jongen in elk geval luid en duidelijk overgekomen.

De extra politie-inzet was volgens Houkes hard nodig om de rust in de wijk te kunnen herstellen. In deze buurt wonen bijvoorbeeld de jongens van de Zuilense bende, die twee jaar geleden de wijk onveilig maakte met een reeks berovingen en overvallen. De status die deze jongens op straat verwierven bij andere jongeren, zorgde er volgens de politie voor dat ze zich onaantastbaar voelden. Geweldsincidenten en intimidatie van buurtbewoners namen toe. De sfeer werd grimmiger. Een transseksueel werd de wijk uitgepest. En ook andere bewoners besloten te vertrekken (zie kader).

De politie moest weer laten zien wie de baas op straat is. En dus hanteerde een team van twintig extra agenten een half jaar lang een zerotolerancebeleid. Dat leidde onder meer tot 111 arrestaties voor uiteenlopende overtredingen en 550 bekeuringen. Er kwam extra cameratoezicht op het Zwanenvechtplein, een samenscholingsverbod voor 27 jongeren, en de mogelijkheid om een gebiedsverbod op te leggen.

Inmiddels is het team de wijk weer uit, op twee agenten na. Zij zijn vrijgemaakt om elke dag in deze wijk te surveilleren en staan via een speciale telefoon direct in contact met de bewoners. Houkes heeft vrede met het vertrek van het extra blauw. Je kweekt alleen maar haat onder jongeren als je langdurig met een grote politiemacht de wijk intrekt, is zijn overtuiging. ,,Bewoners zijn lovend over het Asterix-team dat eind jaren ’90 maandenlang in Zuilen aanwezig was om jongerenoverlast in te dammen. Maar het was toen wel oorlog.’’

Volgens Houkes moet zo’n forse inzet een keer ophouden. ,,Als iemand twintig bekeuringen krijgt, moet er ook een oplossing komen om die te betalen. In de praktijk komt het erop neer dat iemand kiest voor de criminaliteit. En als iemand zijn leven wil beteren, begint hij met een schuld. Ik weet niet of we daar als samenleving blij mee moeten zijn.’’

Jongeren niet blijven opjagen, maar ook niet uit het oog verliezen. Dat is de strategie waar gemeente, politie, justitie en woningbouwcorporatie Mitros voor kiezen nu de rust is weergekeerd.

Voor 43 notoire overlastplegers in de wijk is een plan van aanpak opgesteld in het zogenoemde veiligheidshuis Utrecht. Gaat iemand over de schreef, dan is meteen duidelijk wat zo’n iemand op zijn kerfstok heeft en wat er met hem moet gebeuren. Dat kan uiteenlopen van het toewijzen van een hulpverlener tot streng straffen voor jongeren die daar niet vatbaar meer voor zijn. Hele families zijn zo in beeld gebracht. Esther Jongeneel van het veiligheidshuis Utrecht verwacht daar veel van. ,,We hebben de jongeren goed in beeld en kunnen snel acteren als iemand weer met de politie in aanraking komt.’’ Mitros bekijkt of families die stelselmatig overlast blijven veroorzaken het huis kunnen worden uitgezet.

(RAYMOND BOERE)