Ontwapenend portret van gewapende bende Documentairemaker volgde vijf jaar lang de Haagse 'gang' Crips

DEN HAAG - 'Hier ben ik niks, een nikker, daar ben ik iets,'' zegt bendelid Santos, die zijn criminele verleden in Nederland achter zich wil laten en een terugkeer naar moederland Suriname overweegt. Met zijn maten Keylow en Main C is hij de hoofdpersoon in de documentaire Crips Strapped 'n Strong over het gewelddadige leven van een Haagse gang, bestaande uit een groep Antillianen en Surinamers die zich bezighoudt met gewapende overvallen, drugshandel en gangsta rap. ,,We zijn geen homo's, maar we houden van elkaar,'' zegt dezelfde Santos.

Filmmaker Joost van der Valk heeft vijf jaar in de keuken mogen kijken van een gevreesde bende. Eerder maakte hij onder meer de documentaire Haagse Sjonnie over een groep ADO-hooligans. Zijn nieuwste film gaat vanavond in première op het Internationaal Film Festival Breda en is vanaf 16 april te zien in het circuit van filmhuizen, waaronder Filmhuis Den Haag.

Van der Valk geeft in zijn documentaire een surrealistisch beeld van een cultuur waar de gewone Hagenaar nauwelijks weet van heeft. Het is even zoeken naar de locaties waar hij de gangleden filmde. Als de homies - zo noemen ze de medeleden van hun gang - elkaar op straat ontmoeten, is dat op de woonerven in het Schipperskwartier, het multiculturele buurtje in de driehoek Rijswijkseweg, Laakhaven en Trekvliet. Terwijl Keylow, de onbetwiste leider, vertelt over het ondergrondse bestaan van de bende, zie je op de achtergrond, over de Rijswijkseweg, nietsvermoedende Haagse burgers passeren op weg van en naar hun werk of dagelijkse boodschappen. De Crips zitten in een uiterst gewelddadige omgeving, maar de bendeleden stellen de kijker gerust: in de harde wereld van drugs en wapens blijft de gewone burger buiten schot.

Het is een indringende reportage over een groep mannen die probeert te overleven in deze slangenkuil van geld, geweld en bling bling. Zo gaat Keylow naar de Scheveningse strafgevangenis om zijn vrijgelaten maatje Main C op te halen. Na acht jaar te hebben vastgezeten is Main C tot inkeer gekomen. Hij wil zich distantiëren van zijn oude maten om zich aan de opvoeding van zijn vier kinderen te kunnen wijden. Met tranen in de ogen vertelt hij Keylow van zijn besluit en die toont begrip voor de stap van zijn makker. ,,Je hebt een goede en mannelijke beslissing genomen,'' stelt hij Main C gerust. Wie de beelden ziet van de vriendelijk ogende Main C en de tedere omgang met zijn kinderen, kan zich bijna niet voorstellen dat deze man een moord op zijn geweten heeft. Gedurende de documentaire blijft hij laveren tussen boven- en onderwereld. Als zijn dochter een lichamelijk ongeluk krijgt, valt hij terug in zijn oude gewoonten.

Scherp is het contrast tussen bendeleden en rechterlijke macht. Zij, de Crips, praten in de taal van hun gang, over slippen, snitchen en gangbangen. De advocaat en de rechter zijn allemaal blank en lijken een taal van een andere planeet te spreken. Main C wordt opnieuw veroordeeld, ditmaal tot elf maanden detentie. 'Een zomervakantie,' heet een dergelijke strafmaat in de ogen van de Crips.

Natuurlijk zijn het geen lekkere jongens die de gang vormen, maar dat beseffen ze zelf als geen ander. Het is echte 'bullshit' waarin ze zich hebben gemanoeuvreerd en als je diep in hun hart kijkt, stappen ze er nog liever vandaag dan morgen uit. De vriendschap is onvoorwaardelijk en Keylow blijft bij zijn missie om van de 'black people' weer een eenheid te vormen. En zo schetst filmmaker Joost van der Valk een bijna ontwapenend portret van een gewapende bende. Het oordeel is aan de kijker.