Subliem spel met illusie

DEN HAAG - Zwarte gordijnen bewegen, de indruk ontstaat dat er iemand aan de andere kant de ingang zoekt maar de opening tussen het fluweel niet kan vinden.

Op de achtergrond is het geluid van rinkelende kopjes te horen die op elkaar worden gestapeld. Terwijl de kunstenaar Roderick Hietbrink in zijn installatie Mise en scène slechts een beroep doet op visuele en auditieve vermogens van de toeschouwer met het tonen van een lege - gefilmde - ruimte, botsen verbeelding en werkelijkheidsbeleving vrijwel constant.

Is dat wat je oren binnendringt werkelijk wat je hoort of vermengen echte geluiden in het Filmhuis zich met die van de op tape opgenomen naderende voetstappen? Wat is echt en waar wordt de verbeelding verleid? Maat- en schaalverhoudingen, identiteit en betekenis: niets staat hier vast, terwijl de toeschouwer zich in een ruimte bevindt en tegelijkertijd naar diezelfde ruimte kijkt. Realiteit - de werkelijke zaal - wordt hier geplaatst tegenover een exacte kopie van die zaal: gefilmd, dus fictief. De toeschouwer staat tussen beide in. Door het spiegelen - waarbij zelfs het plafond is te zien - zijn beleving en werkelijkheid geen vaststaande eenheden maar fluïde vormen. Die, al naar gelang datgene wat er is te zien of is te horen in elkaar overvloeien en weer van elkaar wegdrijven.

Wat maakt deze installatie zo briljant? Dit ligt in het gegeven dat Roderick Hietbrink een subliem spel speelt met factoren als illusie en realiteit. Hij doet dit feitelijk heel simpel maar met een groots effect. De toeschouwer moet zichzelf telkens opnieuw ijken. Wie op zoek gaat naar het camerastandpunt, moet zich afvragen hoe het technisch mogelijk is dat in zo'n gefilmde ruimte ook het plafond is te zien. Dat is technisch onmogelijk. En toch is de hele ruimte te zien. De sleutel tot dit raadsel is te vinden in woorden als kopie, illusie, maat. Wat de installatie nog briljanter maakt.

Mise en scène, installatie van Roderick Hietbrink. Zaal 5, Filmhuis Den Haag. T/m 30 april