column Als een vlieg aan de muur volgt Sjoerd Mossou de Olympische Spelen in Londen. In een dagelijkse kroniek schrijft hij over zijn belevenissen. Vandaag deel elf.
Sjoerd Mossou, columnist en voetbalverslaggever van AD Sportwereld.
© Jacqueline de Haas.
Maar dit was niet zomaar alleen een oud-atleet die hier een bordje kip met noodles zat te eten, dit was Tommie Smith. Één van de meest legendarische olympische sporters ooit. Een symbool van zwart Amerika. Een iconische figuur voor de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging van de jaren zestig.Sjoerd Mossou
Tommie Smith, op het podium in Mexico, 1968, met een leren zwarte handschoen aan zijn rechtervuist, hoog in de lucht, het hoofd licht gebogen. Rechts John Carlos.
© afp.
Sjoerd Mossou met Tommie Smith.
Tommie Smith wint in Mexico.
© afp.
Een grote donkere man vroeg of hij naast me mocht komen zitten. Ik zat de krant te lezen aan een houten tafel in Oost-Londen, en er was plek genoeg, dus waarom niet? Dat was precies wat ik zei: Why not, sir?
Ik zou dit verhaal heel lang kunnen maken, maar ik probeer het kort houden. We raakten aan de praat. De man sprak met Amerikaanse tongval, en hij was erg vriendelijk en bescheiden. Zijn vrouw kwam erbij zitten. Ik vroeg of ze hier voor de Olympische Spelen waren. Een beetje, zei de vrouw, want haar man had - heel lang geleden - zelf een keertje meegedaan.
Mijn hoofd begon te malen. Ik keek naar zijn mooie, getekende gezicht. Ongemakkelijk stamelde ik dat ik hem niet direct herkende, en dat me dat enorm speet. Geeft niets, zei zijn vrouw, google hem maar op je laptop, dan vind je hem vanzelf. Ze spelde zijn naam: Tommie Smith. Met 'i-e'.
(Beschroomd deed ik wat ze vroeg. Ik ben uit 1978, ziet u, en Tommie Smith is een nogal alledaagse naam. Het kwartje viel niet gelijk.)
En toen, binnen anderhalve click, verscheen op mijn beeldscherm één van de meest iconische foto's uit de geschiedenis van de Olympische Spelen. Daar stond hij, Tommie Smith, op het podium in Mexico, 1968, met een leren zwarte handschoen aan zijn rechtervuist, hoog in de lucht, het hoofd licht gebogen.
Die foto kende ik, uiteraard, en zijn vrouw naast me knikte van ja. Die Tommie Smith bedoelde ze.
Droom
Soms maak je iets mee waarvan je vermoedt dat het niet echt gebeurt. Dat je droomt. Ik zat op kilometers afstand van het olympisch stadion, moet u weten. Koffie te drinken in Brick Lane, peinzend over een onderwerpje voor deze rubriek.
En geloof het of niet, daar kwam het onderwerp aangelopen, zomaar de hoek om - en het onderwerp vroeg of het heel misschien naast me mocht komen zitten.
Vergeef me mijn staat van opwinding. Ik kan heus relativeren. De kans dat je deze dagen in Londen stomtoevallig een oud-atleet tegenkomt, is niet uitzonderlijk klein. Als je geluk hebt, heeft hij of zij ook nog een medaille gewonnen, en met een beetje mazzel een gouden.
Maar dit was niet zomaar alleen een oud-atleet die hier een bordje kip met noodles zat te eten, dit was Tommie Smith. Één van de meest legendarische olympische sporters ooit. Een symbool van zwart Amerika. Een iconische figuur voor de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging van de jaren zestig.
Black power
Stomverbaasd hing ik aan zijn lippen. Tommie Smith vertelde over zijn historische Black Power-gebaar, op het podium in Mexico na de 200 meter sprint, samen met bronzen medaillewinnaar John Carlos. Hij legde uit wat het allemaal teweeg had gebracht. Hoe de Amerikaanse media hem structureel genegeerd hadden in de jaren daarna. Hoe het IOC hem schorste en uitsloot voor de Olympische Spelen van 1972, omdat hij een 'politiek gebaar' had gemaakt op hun grondgebied. Hoe zijn familie met de dood was bedreigd door blanke landgenoten.
Direct na zijn huldiging in Mexico, werd Smith op last van IOC-voorzitter Avery Brundage uit het olympisch dorp verbannen, samen met John Carlos. Het Amerikaans Olympisch Comité liet het zwijgend gebeuren.
Tommie Smith vertelde zijn verhaal en trok een biertje open. Anderhalf uur later, toen ik nog even verder zocht op Wikipedia, las ik over al zijn wereldrecords, waarvan er eentje - dat op de 200 meter straight - liefst 44 jaar standhield. Tommie Smith was de Usain Bolt van zijn tijd, maar in breder historisch perspectief is hij veel groter. Hij kwam naast me zitten op 8 augustus 2012, om half vier 's middags in Brick Lane, en ik ging met hem op de foto, om zeker te weten dat ik niet droomde.
Morgen: interview met Tommie Smith in AD Sportwereld
