De grootste zege in de nog prille Servische voetbalhistorie

LEZERSBIJDRAGE  Servië en Slovenië. Het zijn de enige ex-Joegoslavische landen die zich hebben gekwalificeerd voor het WK. En op het reeds veelbeschreven papier moet vooral van Servië, dat Frankrijk achter zich liet in de kwalificatiereeks (en sterspelers als Stankovic, Vidic en Ajax' Marco Pantelic in zijn midden kent), het een en ander worden verwacht. Maar de praktijk is anders. Pijnlijk anders, zo bleek na de eerste verloren wedstrijd tegen Ghana.

Waar het aan ligt, wilde ik na afloop van verschillende Serviërs weten. Maar ze wilden er niet over praten. Knikten weemoedig, de blik naar beneden gericht. Alsof er een collectieve knauw is gegeven. De vaderlandsliefde gekrenkt. En niet alleen op papier.
 
WK: Wonderlijk Kijken
Nauwelijks vierentwintig uur ben ik nu in Servië. Maar het is nu al meer dan duidelijk: het WK is overal. Overal in de fraaie binnenstad van Novi Sad straalt het groen van de schermen. Niet heel verwonderlijk, in een land waar tv-schermen standaard bij de menukaart lijken bijgeleverd, en waar MTV zelfs nog heuse videoclips vertoont. Maar de Serviërs zorgen, met vergeten eighties-hits overal in het land als kazige soundtrack, wel voor het passende decorum.
 
 Een van de mooiste plekken: het simpelweg  ' Strand' getitelde stadsstrand van Novi Sad, tweede stad van het land, direct aan de Donau. Wie zich bij Servië grauwe, kapotgebombardeerde huizenblokken voorstelt, zit in deze stad verkeerd: Novi Sad is een even fraaie als broeiende stad, voorzien van tegelijkertijd een bruisend nachtleven als een bewogen historie.

Een vlugge blik op hotspot 'Strand' zegt wat dat betreft genoeg: direct voor de Donau, met blik op de heropgebouwde brug, staat een megascherm opgesteld. Ervoor liggen tientallen zitzakken, om het Kijken extra Wonderlijk te maken. Dat de Donau bepaald niet in normale doen is, blijkt aan de verdronken terrasjes. Parasollen zwemmen in de rivier.
 
Op de bijgelegen boulevard wordt naar hartenlust gekuierd, gebanjerd, genoten. Een Balkan orkestje zorgt voor extra muzikale schwung. Ook bij een bloedeloze nulnul is de glimlach nabij.
 
De blik vooruit
 Servië is een land in overgang. Sporen van het heftige recente verleden zijn voelbaar, tegelijkertijd is er een heel nieuwe energie ontstaan. Het land heeft zich opnieuw uitgevonden en ademt, met name bij de jongere (en uitstekend Engels sprekende) generatie , steeds meer een positief levensgevoel.

De angst is voorbij, de blik langzaamaan steeds meer gericht naar voren. En sinds de recente afschaffing van de visumplicht voor buitenlandse reizen (sinds december 2009), ook steeds meer naar buiten. Talloze buitenlanden zijn voor de Serviërs ineens bereikbaar. En het WK brengt vele ervan ineens ook concreet in beeld. Het WK doet wonderen voor het besef van die buitenwereld. Het leeft. Overal. Zoveel is duidelijk.
 
Toevallige passanten
 Belgrado, vrijdag 18 juni. De sfeer op straat is te snijden. Is het tempo in de Servische hoofdstad normaal al heel dynamisch, dit vroege middaguur slaat alles. Nogal wiedes: Servië -Duitsland staat op het punt van beginnen. Een beladen wedstrijd. Voor de Serviërs erop of eronder. En ook voor iedereen, ons incluis, een absolute must om te zien.
 
 We prijzen ons zelf ook gelukkig: voor het eerst in een week hebben we, tijdens deze bizarre caravantrip, ook de gelegenheid een match van begin tot eind te zien. Servië - Ghana viel samen met onze caravan-liftreis naar Servië en Nederland - Denemarken precies met een serie radio-en tv-interviews in Novi Sad, waar men in de rij stond om te berichten over Trekhaak Gezocht.
 
Het is geweldig om te merken hoezeer The Caravan Hitchhiking Project, het liften met caravan door Europa, hier aanslaat. En hoezeer dat hand in hand gaat met het voetbal. Want ook Servië - Duitsland komt in gevaar, wanneer een van de grootste kranten van het land, de Alo!, belt in de ochtend. Ze willen een interview doen bij de caravan. Gelukkig kan het direct, zodat we nog altijd tijdig in de binnenstad van Belgrado kunnen zijn.
 
Daar aangekomen gaat rond enen weer de telefoon: Blic, de grootste krant van het land. Zij zitten een half uur voor de wedstrijd alleen op hete kolen. Of het praatje ook telefonisch kan. We zeggen geen nee. En rennen na afloop de halve stad door, op zoek naar een plekje voor de match.
 
Het fluitsignaal klinkt, we vluchten een steegje in. Op een terras staan twee schermen opgesteld, ervoor en ertussen legio Serviërs. Opwinding hangt in de lucht. En komt tot een eerste uitbarsting bij de rode kaart van Miroslav Klose. En tot een climax bij de 1-0 van Milan Jovanovic, nauwelijks twee minuten later.
 
Het kookpunt is nabij. Zeker hier op straat in Belgrado. Telefoon. Opnieuw. Nationale televisie, de RTS. Of ze in de namiddag een item kunnen draaien bij de caravan. Vreemde timing, maar natuurlijk, graag! De wedstrijd gaat verder. Spanning stijgt met de seconde. Met het Duitse schot op de lat als sisser.
   
De zenuwen bekoelen. Het is rust. En we worden ineens aangesproken. Waar wij vandaan komen, en wat we in Belgrado doen. Het is een team van de Servische nationale televisie. Uitgerekend in deze steeg blijken ze aanwezig voor sfeerreportages. En uitgerekend wij worden eruit gepikt. Maar we vertellen graag. Het verhaal over het liften met caravan. Met een glimlach. De gelegenheid is te mooi.
 
Na het laatste fluitsignaal schieten de straten van Belgrado vol. Toeterende auto's, euforie op straat, brullende ogen brandend van vuur. Met open mond slaan we de gekte gade. En worden voor we het weten aangesproken door weer een ander tv-team: Hallo, wij zijn van de RTS, nationale televisie. Of we commentaar kunnen geven op de wedstrijd. We glimlachen en roepen collectief: Congratulations, Serbia! En worden voor we het weten ieder uur herhaald. 
 
Intens, immens
Alles in Servië is intens. Het zijn treffende woorden. Ze komen van Milan, onze gids in Nis, derde stad van Servië. Servië is een land vol emoties, al dan niet in verdekte vorm. Het maakt ook de vaderlandsliefde extreem. De bittere pil van het verlies tegen Australië, en de gepaard gaande uitschakeling wordt collectief geslikt. Zal nog wel even nawerken, maar over enige tijd ook wegstillen. Dan blijft namelijk die ene vrijdagmiddag over. 18 juni 2010. De dag van de victorie, van de grootste overwinning in de nog prille Servische voetbalhistorie.
 
Het was een collectieve boost van het Servische nationale bewustzijn. Die bijna uit de hand liep: kranten repten zelfs van Servische winst in 1945, en winst in 2010. Het WK in Zuid-Afrika is in Servië niet alleen de eerste autonome deelname zonder Montenegro, het is, als de bittere pil straks uitgewerkt is, vooral het WK dat Servië won van Duitsland.