We snappen niks van de Servische Jack van Gelder

LEZERSBIJDRAGE  Voetbal. Het is een wonderbaarlijk fenomeen. En in tijden van grote toernooien al helemaal. Of je er nu van houdt of niet, voetbal is volksverbinder nummer 1. Want natuurlijk weten we niet alleen waar we waren op Nine Eleven, bij het vallen van de Berlijnse Muur, of, leeftijdsafhankelijk, bij de moorden op JFK en Pim Fortuyn.

Minstens zo goed weten we waar we waren op die wonderlijke midzomeravond van 21 juni 1988, toen Marco van Basten ons in Hamburg sensationeel van een nationaal Duitsland-trauma verloste. Of toen diezelfde Marco vier dagen later nóg sensationeler een topvolley langs Rinat Dassajev toverde. Voetbal dus. Volksverbinder nummer 1. Overal en altijd. Maar vooral deze weken.

2. Vlag en vaandel
Het blijft een genot: terugblikken op voorbije EK's en WK's. Met name als je ze hebt beleefd in het buitenland, waar de oranje straatversiering veraf is. De EK's van 2004 en 2008 maakte ik mee in mijn woonplaats Berlijn. En ze waren in alle opzichten, Oranjeresultaten uitgezonderd, geweldig. Niet alleen kende (en kent) Berlijn sinds het WK van 2006 een fenomenale 'public viewing' cultuur (op elke straathoek een scherm), ook zijn alle deelnemende naties in ruime mate aanwezig - die van jezelf niet op de laatste plaats.

 Maar het was vooral interessant te zien hoe Duitsers met hun eigen vlag en nationalisme omgingen. Het elftal mocht dan niet bepaald glansrijk spelen, het was wonderlijk om te ervaren hoe die Mannschaft lééfde, en hoe Duitse vlaggen eindelijk tot iets positiefs transformeerden.

Ook dit WK wordt bij voorbaat bijzonder. Ik ga er een heleboel van meekrijgen, en tegelijkertijd misschien ook heel weinig. De setting is in ieder geval heel speciaal. Samen met bevriend muzikant Tjerk Ridder, die nummers schrijft over zijn ervaringen onderweg, lift ik momenteel met een caravan - zonder auto - door Europa. Projectnaam: Trekhaak Gezocht. Op weg naar einddoel Istanbul, trekken we dezer dagen door Servië. Heel benieuwd wat we daar gaan meemaken. En hoeveel Servische vlaggen we onderweg gaan tegenkomen. 

3. Auto kuka
Het zijn mijn eerste dagen in Servië momenteel. Maar het zijn hele bijzondere. Met dito toverwoorden: 'Auto Kuka'. Oftewel: 'Auto Trekhaak'. Voor een geweldig kunstproject - we willen laten zien dat je altijd anderen nodig hebt om verder te komen - lift ik momenteel door Europa. De liftreis, waarbij we op zoek zijn naar auto's met trekhaak om ons verder op weg te helpen, gaat van Utrecht naar Istanbul, en leidt op dit moment door de Balkan. Waar improvisatie troef is, en de mensen warm en hartelijk.

Dat laatste blijkt zelfs op de grensposten, tussen de verschillende landen onderweg. Zo grijpen de Hongaarse grenswachters direct naar hun fotocamera, op het moment dat ze ons zien arriveren: twee Nederlanders die in de brandende zon een caravan handmatig over de Kroatische grens proberen te duwen. En gezegd moet worden: het is misschien ook een curieus gezicht. Ook de Kroatische collega's krabben zich enkele minuten later achter de oren. Maar mission accomplished: we zijn Kroatië binnen, en de Europese Unie uit.

Drie lifts later, en een indrukwekkende tussenstop in het tijdens de Servische belegering kapotgeschoten Vukovar, is het, precies tijdens Servië - Ghana, tijd voor de volgende horde: de Kroatisch-Servische grens. Voormalige oorlogsvijanden, dus we we maken onze borst nat: deze brug over de Donau zal vast niet de soepelste grenspost van Europa zijn.
 
Hoe positief verrast zijn we als ook de Kroatische douanier met een glimlach ons verhaal ontvangt. En zelfs graag een handje meehelpt. Omdat onze liftgever, Igor uit Vukovar, met zijn auto de Servische grens niet overkan, biedt onze douanier gewoon aan passerende chauffeurs te controleren op het bezit van een kuka, trekhaak. Kuka-gebruikers vraagt ze of ze ons naar de Servische kant van de Donau willen brengen. En zo zitten we, voor we het weten, bij een stand van 0-0, bij een Servisch echtpaar in de auto, dat nauwelijks een woord over de grens spreekt, maar ons er wel hartelijk overheen loodst.
 
Ze zetten ons af bij het eerste Servische tankstation, Backa Palanka, 42 kilometer van Novi Sad. En nog voor we uitgestapt zijn, horen we een enorm kabaal, schallend over het - door de wedstrijd behoorlijk uitgestorven - tankstation. Het is de Servische Jack van Gelder, die begeesterd en breedsprakig verslag doet van de wedstrijd. We snappen er alleen geen woord van.
 
Tien minuten te spelen nog, de pompbediende meldt in gebrekkig Engels dat het nog altijd 0-0 staat. Vol spanning volgen we het live-verslag. En een romantiek heeft het absoluut: voetbalverslagen op de radio winnen immers nog altijd met afstand van tv. Ook in vreemde talen, op desolate tankstations, in de brandende zon. Hooguit ontgaat je af en toe een belangrijk detail: de 1-0 voor Ghana bijvoorbeeld, vlak voor tijd. Maar de ervaring is er, temidden van louter Cyrillisch schrift, niet minder om. Nu alleen nog Novi Sad bereiken.