Zó gaat directeur Van Gaal Ajax leiden

Wil je dit artikel later lezen? bewaar

Door: redactie
27-11-11 - 11:31

Louis van Gaal. © epa.

Van de toptrainer Louis van Gaal is precies bekend hoe hij zijn elftallen leidt. Maar hoe zal hij straks Ajax managen in de rol van algemeen directeur? 'Niet alleen het team wordt kampioen, maar de club.'

Zomaar een werkdag bij het Ajax van algemeen directeur Louis van Gaal: op De Toekomst is Danny Blind druk met het vastleggen van twee grote talenten uit het B1-elftal. In de Arena vergadert Martin Sturkenboom. Die is na zijn interim-periode definitief in dienst gekomen en praat over het veiligheidsprotocol voor de aankomende klassieker tegen Feyenoord. En Van Gaal zelf? Die zit in Zwitserland voor overleg met de UEFA.

Samen met collega-clubdirecteuren en boegbeelden als Karl-Heinz Rummenigge heeft hij het bijna voor elkaar: een nieuwe speelkalender voor het voetbal komt eraan. Later op de dag praat Van Gaal in Nyon ook met Franz Beckenbauer. Even de klokken gelijkzetten in de discussie over het invoeren van drie spelregelwijzigingen. Eindelijk zal het topvoetbal eerlijker en attractiever worden.

Tachtig procent van de dagelijkse werkzaamheden in Amsterdam kan Van Gaal delegeren. Uiteraard houdt hij te allen tijde een vinger aan de pols. Zo is zijn karakter, en daar kunnen mensen gek van worden zoals tien jaar terug bij de KNVB. Maar als mensen hem overtuigen dat zij een specifieker verstand hebben van zaken waar zijn kennis op een bepaald punt stokt, durft Van Gaal die specialisten ook de ruimte te geven.

Geboren bestuurder
Contacten met zaakwaarnemers? Hij weet dat zijn rechterhand Blind er beter in is dan hij. En Sturkenboom is links naast hem een geboren bestuurder. Zo transparant ook, dat hij bij FC Utrecht een doorzichtige jas cadeau kreeg bij zijn afscheid.

Dat Van Gaal zich wil verdiepen in de relaties met UEFA en ook de KNVB meldde hij al in zijn eerste gesprekken, toen Ajax hem polste. In de echelons waar de grote beslissingen genomen worden, moet de stem van Ajax weer te horen zijn. Een Maarten Fontein die in Europa de belangen van Nederlandse clubs behartigt is leuk en aardig, maar de voetbalman Van Gaal moet als bestuurder, als boegbeeld, meer gewicht in de schaal kunnen leggen.

Broodnodig
In eigen land is een lobby bij de bond ook broodnodig: de enige Nederlandse Champions League-deelnemer Ajax heeft zich in het eredivisieschema laten afschepen met vijf (!) uitbeurten na CL-duels.

Ook na zijn 60ste is het heilige vuur niet gedoofd. We zagen het zelf in de winter van 2010 nog in Qatar. Het trainingkamp van Bayern München: Van Gaal in de rust van een partijspel op zijn knieën in het gras. Gepassioneerd schuivend met drinkbidons om een spelsituatie na te bootsen voor zijn spelers.

Nu, bij Ajax, is het beleidsplan dat hij in 2004 schreef de blauwdruk voor de organisatie. Van Gaal was destijds technisch directeur in de Arena. Zijn plan was veel meer dan een paar aan elkaar geniete A4-tjes voor alleen de jeugdopleiding zoals bij Johan Cruijff. Het was een visie voor de hele club. In een toespraak voor het personeel heeft hij de eerste prioriteit geschetst: Van Gaal wil binnen Ajax weer een veilige omgeving creëren. De organisatie afschermen. Laat negatieve publiciteit maar op hem afstralen. Hij vangt persoonlijk de klappen op met zijn olifantenhuid, die een groot voordeel is in zijn functie.

Opblaashal
Achter de schermen is innovatie een toverwoord. De miljoenen kostende opblaashal van Adidas op de Toekomst, van zo'n eigen wetenschappelijk kenniscentrum droomde Van Gaal al in 2004. Meten = weten in het voetbal van de toekomst. Johan Cruijff herleidt alles altijd terug tot de technische vaardigheden van spelers. Van Gaal staat voor techniek plus de rest, met extra aandacht voor mentale aspecten. Want dat vraagt deze tijd met alle (internet)prikkels, die de spelende mens sneller afleiden dan ooit.

Net als Cruijff is Van Gaal voor minder groepstrainingen en meer specifieke oefeningen, maar wel altijd vanuit de gedachte dat voetbal een teamsport blijft. Oud-voetballers als trainers van de jeugd? Prima, zolang die ex-spelers maar wél een opleiding hebben genoten. ,,Ex-spelers in je club houden die buiten het voetballen om geen andere bagage meebrengen, daar ben ik geen voorstander van. Een gevaar, en dat is ook bij Ajax zo, is dat mensen vastgeroest raken. Je moet wel zorgen dat iedereen innovatief blijft en gedreven en dat heeft niet ieder mens in zich,'' zei hij daar begin dit jaar in deze krant nog over.

Interne verhoudingen
Waar hij zijn hele loopbaan al tegen ageert, is dat oud-voetballers elkaar blindelings steunen omdat Piet ooit een voorzet gaf aan Kees, die daaruit een belangrijk doelpunt maakte. Van Basten en Van 't Schip, die als boezemvrienden Ajax 1 leiden? Onmogelijk onder directeur Van Gaal. Wel Frank de Boer in de combinatie met Henny Spijkerman, zoals hij zelf als jonge hoofdcoach van Ajax met Gerard van der Lem en Bobby Haarms begon en later ook volstrekte tegenpolen als José Mourinho, Edward Metgod en Andries Jonker naast zich nam op de bank.

Interessant wordt hoe de interne verhoudingen komen te liggen bij aankopen en dan vooral in situaties dat zijn trainer Frank de Boer graag een speler wil. Als technisch directeur verloor Van Gaal in 2004 bij Ajax een competentiestrijd met Ronald Koeman, omdat algemeen directeur Arie van Eijden de hoofdcoach steunde en niet zijn technisch directeur. Nu is Van Gaal zelf dus de hoogste baas. Maar het liefst ziet Van Gaal dat zijn Ajax (bijna) helemaal niet meer koopt. De jeugdopleiding moet zo goed zijn dat in bijna elke vacature bij Ajax 1 kan worden voorzien. Zoals in de jaren negentig, zeg maar.

En ondertussen vliegt hij af en toe naar Zwitserland. Kijken of ook de bobo's een handje willen helpen door het voetbal volledig te hervormen.

(Maarten Wijffels)

In zijn in 2009 verschenen biografie geeft Louis van Gaal zijn persoonlijke visie op hoe hij werkt en wil werken bij een club. Drie citaten hieronder geven alvast een beeld van hoe hij Ajax zal gaan organiseren als algemeen directeur.

Lees ook

Lessen van Louis
Over het werkklimaat: 'Vertrouwen is het sleutelwoord. Spelers gedijen daarbij. Alles draait om duidelijkheid, veiligheid, dat spelers op hun gemak zijn, zich zeker voelen. Voor mijn tijd als hoofdcoach bij Ajax was Leo Beenhakker er, die vond het interessant dat al die oudgedienden in het spelershome zaten. De Sjakie Swarts. Ik probeerde juist een veilige wereld te creëren, vertrouwen tussen spelers en staf te laten ontstaan. Dat gaat niet als Jan en alleman in het spelershome mag komen. Dus heb ik een aantal maatregelen getroffen. Alleen de mensen die samen aan hetzelfde doel werkten, mochten erin. Verder niemand.’
Over de organisatie: 'Er is bij mijn clubs maar één de hoofdtrainer. Ik selecteer de staf, gelijk mijn spelersgroep, altijd door. Dat ben ik steeds meer gaan doen. Wat je ziet in de loop der jaren, is dat ik dan een steeds grotere staf krijg. Dat heeft te maken met de professionalisering van het voetbal. Ik ben een innovatieve coach. De essentie is: de spelers moeten beter worden. Nou, dan heb ik wel veel verstand van allerlei voetbalzaken, maar ik heb niet van alles het ‘fijne’ verstand. Daarvoor huur ik specialisten in. Mijn staf bevat altijd specialisten. Die ik enorm veel ruimte geef.’
Over scouting en selectie: 'Iedere speler moet een topsportmentaliteit hebben. Ik wil zien hoe een speler zich gedraagt en ontwikkelt, hoe hij openstaat voor mij, voor de fysio, de perschef, maar ook voor de koffiejuffrouw. Als de innerlijke motivatie ontbreekt, ben je niet geschikt. Daarbij spelen zoveel factoren een rol. Ik kijk daarnaar. De hele tijd. Laat een jongen zich goed verzorgen, doet hij wat aan zijn voeding, is hij op tijd, neemt hij initiatief. Ik controleer hoeveel bekeuringen hij heeft. Als zo’n speler zijn benzinepas van de club helemaal opgebruikt heeft, weet ik: die zit dus te veel in zijn auto. Of dat er bekeuringen binnenkomen van vier uur ’s nachts. Ga ik naar zo’n speler toe: ‘Klopt dit?’ Zie ik zo of hij liegt.’