Ajax en de terugkeer van El Salvador

De sportredactie van AD.nl zette in de laatste week van december de grootste koningsdrama's van 2011 uiteen. Elke dag rond lunchtijd. Van Ajax tot Tiger Woods, van Jeffrey Wammes tot Mario Been en Feyenoord. Waarom? Omdat sport meer is dan actie, winnen en mooi scoren, en meer is dan verliezen, incasseren en weer doorgaan. Sport is ook vechten, huilen en met ruzie uit elkaar gaan. In 2011 misschien wel meer dan in andere jaren. Dit is de laatste aflevering van de serie, de klapper van het jaar. Aflevering 8 gaat over Ajax, Johan Cruijff en al die anderen.

Wie zijn de hoofdrolspelers?
Poeh, heb je even? Johan Cruijff, Steven ten Have en de andere RvC-leden, Keje Molenaar, Rob Been junior en de andere leden van de ledenraad, Louis van Gaal en Marco van Basten, Danny Blind en Martin Sturkenboom, Wim Jonk en Dennis Bergkamp, Tscheu La Ling en Frank de Boer, de NV Ajax, hoofdsponsor Aegon, en de supporters van de club uit Amsterdam.

Wat is het plot?
Dit verhaal gaat over de terugkeer van Johan Cruijff bij Ajax, de terugkeer van de verlosser, El Salvador, die de afgegleden club uit Amsterdam ('slechts' 3x kampioen in de laatste 10 jaar en geen aansprekende Europese resultaten) weer naar grote hoogten zou stuwen.

Cruijff schreef een technisch plan voor de jeugdopleiding en zou dat gaan uitvoeren. Hij nam in juli zelfs plaats in de raad van commissarissen (RvC) om bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen. Zijn collega-commissarissen werden bedrijfsstrateeg Steven ten Have (voorzitter), tv-producent Paul Römer, oud-profvoetballer Edgar Davids en juriste Marjan Olfers.

Tot zover alles volgens plan. Nu moest alleen nog even een directie worden aangesteld, die de dagelijkse sturing over Ajax kon geven.

Wat gebeurde er achter de schermen?
Gekonkel, achterkamertjespolitiek, lekken naar de pers, roddel en achterklap. Ajax is een slangenkuil, waarin verschillende kampen elkaar het licht in de ogen niet gunnen.

Cruijff wilde Ling als directeur (voetbalzaken). Dat ketste na veel gesteggel af. De andere commissarissen vonden hem geen geschikte kandidaat (volgens Cruijff was hun afwijzing ongefundeerd; er zouden maar 2 commissarissen met Ling hebben gesproken). Ten Have bracht de oud-voetballer zelfs in verband met omkoping. Het leidde deze week tot een rechtszaak. Ling voelde zich in een kwaad daglicht gesteld, Ten Have voelde zich 'gedemoniseerd'. In januari volgt de uitspraak.

Na Ling kwamen 'de 4' (de RvC minus Cruijff) met Van Basten als beoogd directeur op de proppen. Ook Cruijff sprak met de oud-coach van Ajax. Van Basten voelde de wrijving tussen de commissarissen en had tijd nodig om na te denken. Bij de NOS kwam een brief van de RvC aan Cruijff terecht, waaruit zou blijken dat Cruijff de komst van Van Basten had gefrustreerd. Van Basten haakte af en de poppen waren aan het dansen. Een speciale 'verzoeningscommissie' werd ingesteld om de 5 RvC-leden tot rust en elkaar te brengen.

Het was een kansloze missie, helemaal toen Ten Have & Co het aandurfden Van Gaal, Blind en Sturkenboom aan te stellen als directie van de club. Cruijff was gepasseerd, bewust, en zag met Van Gaal een van zijn 'grootste vijanden' worden binnengeloodst. De bij Bayern München ontslagen coach zou per juli 2012 als directievoorzitter beginnen. Sturkenboom en Blind gingen alvast als interim-directeuren aan de slag. 

Ledenvergaderingen en aandeelhoudersvergaderingen volgden elkaar op, onder massale aandacht van supporters en media.

Een woeste Cruijff spande met de steun van 10 jeugdtrainers een rechtszaak aan tegen de benoeming van de directeuren. De rechter schorste de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom op. Op 18 januari dient het hoger beroep en op 10 februari kunnen de aandeelhouders van de club zich uitspreken voor 'de lijn Cruijff' of 'de lijn Ten Have'. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Wie is de grote verliezer?
Tja, wie is in dit koningsdrama geen verliezer? Misschien dat de concurrentie van Ajax in de handen wrijft, maar bij de Amsterdamse club zelf is iedereen verliezer.

Het is op dit moment geen pretje om Ten Have, Römer, Olfers of Davids te zijn. Ook Cruijff zal niet oneindig lang de hand boven het hoofd worden gehouden. Van Gaal zit in de wachtkamer. Wat bezielde hem zich in dit wespennest te begeven?

En hoewel trainer Frank de Boer en zijn spelers meermalen hebben aangegeven zich alleen op het voetbal te richten, moet de bestuurlijke crisis op een of andere manier doorwerken. De pijnlijke uitschakeling in de Champions League en de schop-affaire in de bekerwedstrijd tegen AZ (een doldrieste 'supporter' van Ajax viel AZ-doelman Esteban aan) maken het geheel nog pijnlijker. Bij Ajax gaat niks volgens plan.

Waren er in 2011 vergelijkbare gevallen?
Niet echt. De gekke gebeurtenissen bij Ajax volgen zich in rap tempo op. Van ruzie, naar scheldpartij, via rechtszaak naar knipoog-Kroaat. En overal zit de media bovenop. Zelfs presidentsverkiezingen bij clubs als Barcelona en Real Madrid, waarbij genoeg beloofd, belazerd en gelogen wordt, vallen bij dit Amsterdamse koningsdrama in het niet. Het is voor Ajax te hopen dat de rust op een of andere manier snel terugkeert. (Kees Graafland)