Ykema vindt geluk weer in schaatsen

Samen met Gerard van Velde hangt Jan Ykema over de boarding in Thialf. De schaatshelden zijn tijdens de NK afstanden niet welkom op het ijs, omdat ze de vereiste diploma’s missen. Toch schreeuwen ze hun pupillen vooruit.

Twintig jaar geleden was Ykema voor het laatst gelukkig. Op het ijs, de plek waar hij in 1988 olympisch zilver veroverde. Na het overwinnen van een cocaïneverslaving is hij terug, als coach van de APPM-ploeg. Het leven lacht hem weer toe. Al is Ykema kwaad dat de schaatsbond (KNSB) hem geen toestemming geeft om op het ijs het rondebord te hanteren.

Als Ykema in de buurt is, wordt er nooit gefluisterd. En dus krijgen de bondsbestuurders er van langs. ,,De mentaliteit op het middenterrein is in twintig jaar niet veranderd. De schaatssport is gegroeid, maar het niveau van de KNSB is niet evenredig meegegroeid. Ard Schenk wil van de KNSB weer de gemoedelijke keukentafel maken, waar iedereen met elkaar praat. Nu lijkt de KNSB meer op een krakkemikkig klaptafeltje dat op instorten staat.’’

Ykema, die in 1988 in Calgary tweede werd op de olympische 500 meter, heeft een diploma nodig om tijdens nationale kampioenschappen het ijs op te mogen. Dat heeft hij niet. ,,Zou ik beter in staat zijn om het rondebord vast te houden als ik die cursussen wel heb gevolgd? Volgens mij niet.’’

Niet alleen Ykema werd verbannen van het ijs. Ook olympisch kampioen Gerard van Velde en Yep Kramer. ,,Als zij jongere schaatsers willen helpen, moet je dat koesteren. Anders raak je ze straks kwijt. Elke coach wil weten wat Yep Kramer weet. Hij heeft tien jaar in de kernploeg gezeten, heeft tien jaar lang marathons gewonnen en is de vader van Sven Kramer, onze beste schaatser. En dan wordt hij als een schooljongen van het ijs gehaald. Dat lijkt nergens op.’’

Ykema kan zich niet verplaatsen in de gedachtegang van de bobo’s. ,,Als het om topsport gaat, moet je luisteren naar mannen als Ard Schenk en Rintje Ritsma en niet naar van die zelfkazende boeren.’’

De man die zijn leven weer op de rails heeft, baalt dat de KNSB zo strikt de regeltjes hanteert. ,,Het gekke is dat je wel het ijs op mag als je bent begonnen aan trainerscursus 4. Ik begin in januari en krijg al bijscholing van Henk Gemser.’’

Misschien dwingt zijn kritiek de bestuurders van de KNSB tot dieper nadenken, hoopt Ykema. ,,Zo’n NK is geen familiefeestje voor bondsbestuurders. Jacques de Koning heeft op de 500 meter op een honderdste van een seconde de World Cups gemist. Misschien doordat ik hem op de laatste momenten voor zijn races niet kon helpen. Mijn aanwezigheid had het schaatsgeluk van de rijders kunnen vergroten. Daar staat het gelijk van bestuurders tegenover.’’

Ook op afstand geniet Ykema van zijn terugkeer in het schaatsen. ,,Ik moet een grote kloof dichten. Twintig jaar heb ik geen belangstelling gehad voor de sport. Pas toen ik mijn cokeverslaving beëindigde, begon ik het voor de televisie weer te volgen. De ijsbaan was de laatste plek waar ik gelukkig was en dat geluk wilde ik graag terugvinden.’’

Zijn eerste nationale kampioenschap was spannend. ,,Alsof je naar je zoon kijkt die een voetbalwedstrijd speelt. Die jongens zijn een verlengstuk van me geworden. Ik ben een mateloze egoïst en als schaatser kon ik door het lint gaan als ik slecht presteerde. Nu hebben we een tegenvallend weekeinde gehad, maar moest ik rustig blijven. Ik heb toch een voorbeeldfunctie.

,,Het is mooi om terug te zijn. Ik heb dit wereldje ooit verguisd en had nooit gedacht dat ik het nog eens geweldig zou vinden om weer zo’n trainingspakje aan te trekken.’’ Ykema had dicht bij zijn schaatsers willen staan. ,,Je wilt meedelen in euforie, troosten als het tegenvalt. De KNSB heeft mij dat plezier ontnomen. Ik hoop niet dat iemand daar bij de bond plezier aan heeft beleefd.’’