Ruïne van Batenburg
[DE FIETSROUTE] - In het Land van Maas en Waal liggen plaatsjes met een hoog wegdroomgehalte. Ooit hadden Leur, Wijchen, Balgoij, Batenburg en Hernen veel macht.
Balgoij
Oude Kerk van Leur
Over heerlijkheden gesproken. Het moet een fantastisch plekje zijn om in de aarde te verdwijnen, daar op het kerkhof van Leur, op een lichte glooiing in het landschap, onder hoge, frisgroen uitgelopen eiken. ,,Achter het kerkje stond in een ver verleden een motteburcht,'' vertelt een buurtbewoner, ,,een houten verdedigingsbouwsel op een aarden heuvel.''
In de fraaie schuur ertegenover huist de nieuwe buur: bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden. Reusachtige lampen - een soort tekstrollen die elk een heerlijkheid vertegenwoordigen - verlichten de met oude perenhouten balken gestutte ruimte waaronder een meterslange tafel uitnodigt tot aanschuiven. Om te lezen en te zien wat die heerlijkheden nou eigenlijk voorstellen.
Elf telde het Land van Maas en Waal er, en op de Heerlijkheden Fietsroute passeren er vijf de revue. Allemaal plekken waar eeuwen terug een heer de scepter zwaaide. Kleine machtsbolwerken waren het, elk met een kasteel, of een kasteelruïne of wat er nog over is van de ruïne. Leur en haar buren hebben geluk. Er zijn plekken die met minder aansprekends - nauwelijks herkenbare stuwwallen, afgestoken veenvlaktes - wandelaars en fietsers moeten trekken.
Bloesemboompjes
,,Door alle rivieren in dit gebied is de afwisseling groot: vette klei en droge zandgrond op soms maar honderd meter van elkaar. Dat heeft een kleinschalig landschap opgeleverd. Bos, rivier, klei, zand, velden, noem maar op.'' Carolien Guelen, beheerster van het bezoekerscentrum, doet er nog een schepje bovenop. Niet alleen de heerlijkheden zelf, ook het land er tussen in is om te smullen.
De knooppunten volgen is alles wat je ervoor hoeft te doen. Meteen al in buurdorp Wijchen duikt het eerste kasteel op, een exemplaar met groenwitte luiken en een slotgracht. Ooit was Wijchen een hoge heerlijkheid, waar de heer zelfs de doodstraf kon opleggen en uitvoeren. Een zomers pad tussen bloesemboompjes en malsgroene weilanden voert naar heerlijkheid Balgoij.
Drooggevallen
In een drooggevallen meander van de Maas stond ooit een stevige burcht, maar die heeft het niet overleefd. De oude toren van de Sint Janskerk wél, en rondom de toren, die bij hoog water van de Maas een toevluchtsoord voor de bewoners was, staan nu wat bankjes gedrapeerd.
Vanaf zo'n bankje is in de verte de Maasbandijk al bijna te zien, die kilometerslang de rivier volgt. Alsof je een pakje Fisherman's Friend in één keer doorslikt, wat een ruimte en lucht geeft dat uitzicht. Links het glinsterende water, rechts een zee van groen. Weilanden, knotwilgen, grazend vee, slootjes, dat werk.
Een vermoeid bankje
De kelner van hotel-restaurant Hoogeerd - knooppuntkaarten op de placemats, fietsenrekken voor de deur en stevige oerbroodjes voor de ergste trek - heeft precies de gelukkige glimlach die past bij dit uitzicht.
,,Of alles naar wens was,'' vraagt hij nog, terwijl er toch geen kruimel over is van de tomatensoep met knappend vers ovenbroodje. Ook de aspergewijn is tot de laatste druppel verdwenen.
Op naar Batenburg nu, waarover bekend is dat de heren eens tot de machtigste van Gelre behoorden. Batenburg werd ommuurd en kreeg vier poorten, de stad mocht zelfs haar eigen munt slaan. ,,Ga maar eens even kijken,'' is de tip van een passant.
Op een woest begroeide lap grond, achter een hek en omringd door een dromerige slotgracht, staan de resten van wat ooit een stoer kasteel was. Een houten bankje in de schaduw van twee knoestige bomen staat op instorten. Moe van alle fietsers en wandelaars die hier jaar in jaar uit zijn neergeploft. Twee man extra moeten er nog wel bij kunnen. Kasteel Hernen verderop loopt echt niet weg. (NANDA RAAPHORST)
WAT WAAR & HOE
Route
De Heerlijkheden Fietsroute' in het Land van Maas en Waal is28 kilometer lang en volgt de knooppunten 66, 64, 88, 85, 81, 80, 86, 87, 69, 73, 68, 67 en weer terug naar 66. De route is te downloaden vanaf www.mooigelderland.nl > ontdek natuur en cultuur > fietsen > Rivierenlandschap > Bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden > heerlijkheden fietsroute. De folder van de route is te koop in bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden. Handig: knooppuntkaart Rivierenland / Rijk van Nijmegen, €7,95, eveneens te koop in het bezoekerscentrum.
Start
Bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden, Van Balverenlaan 1b, 6615 AH Leur. Zie www.mooigelderland.nl, zoekterm 'heerlijkheden' voor de openingstijden en meer informatie, onder andere over de kastelen langs de route.
Openbaar vervoer
Neem in Den Bosch de stoptrein naar Nijmegen, en stap uit in Wijchen. Hiervandaan kunt u direct de route oppikken. Vanaf station Wijchen richting molen, en dan over de Bronckhorstlaan naar knooppunt 88. Zie ook www.9292ov.nl. Fiets huren kan bij Profile Smulders, Kraanvogelstraat 17, Wijchen, 024 6412163, circa 200 meter van het station.
Horeca
Onderweg zijn er volop horecagelegenheden.
Handige adressen en sites
VVV Serviceshop Wijchen, Stationsplein 2, Wijchen, 0246451144, vvv@tgoedespoor.nl. Zondag gesloten. www.mooigelderland.nl
Zie voor meer informatie over Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen (026 3552555): www.mooigelderland.nl.
Kasteel Hernen
