Dwars over de kostbare klei

[DE WANDELROUTE] - Vroeger was de Ooij een troosteloze polder waar boeren tegen een hongerloontje in de klei werkten. In diezelfde klei kun je nu heel mooie wandelingen maken.

Het is een machtig mooi gebied, dat ten oosten van Nijmegen in een omhelzing van de Waal ligt. De Ooijpolder is groen, nat en weids. Met aan de noordzijde over een lengte van 16 kilometer uitzicht op de rivier die in enorme bochten langs de polder stroomt.
De kans dat het nat wordt onder je voeten is in de Ooij altijd aanwezig. Vooral nu - als smeltwater uit de bergen onze kant, richting zee, op komt. Dan stroomt de zomerdijk over en lopen de uiterwaarden vol. Levensbedreigend is dat gelukkig niet meer, in het ergste geval staat een pad blank en moet - mág - je kriskras door het land struinen. Precies wat het wandelen in de Ooijpolder lekker avontuurlijk maakt. 'Geen paaltjes volgen, iedereen kan hier in principe zijn eigen unieke route maken', meldt  Staatsbosbeheer.

Mooi? Het is geweldig
Vandaag is dat niet nodig, en leidt de routebeschrijving 12 kilometer lang de weg. Op steenworpafstand van Nijmegen, hop, zo de waarden in. ,,Is het niet mooi?'' vraagt een medewandelaar. ,,Mooi? Het is geweldig!'' Aan de rechterzijde een net niet vlak landschap waar zandkleurige konikpaarden grazen langs glanzende meertjes. 'Een ongeëvenaard overwintergebied voor watervogels', heet het. Met veel ganzen en allerlei eenden die vanaf maart weer naar het hoge noorden trekken.

Aan de linkerzijde ligt de Waal mooi te zijn. Een spiegelend, kronkelend spoor in het landschap, met kribben en strandjes, met drijfhout dat is aangespoeld en logge schepen die meeliften op haar stroom.

Niet zo geweldig moet het leven in de Ooijpolder zijn geweest voor de arbeiders die in de steenfabrieken langs de oevers werkten. Ze leefden in kleine huisjes - aan de Ooijse Bandijk, en verderop langs de route aan de Hezelstraat (in Tiengeboden) staan er nog een paar. De paar centen die ze met het zware werk verdienden, gingen op aan drank.

Kinkels en klinkers
Huiskamercafé Oortjeshekken is nog steeds een niet te missen pleisterplaats; niet meer voor arme kinkels, maar voor wandelaars, fietsers, skaters, steppers, vrijgezellen en zakenlui. Een groot terras, dito appelgebak en koffie die klaarstaat zijn de sterkste troeven.

De Waal en de polder zijn geliefd terrein. Toch bestaat er een haat-
liefdeverhouding tussen die twee. In de strijd tegen het water zijn honderden mensen verdronken, hele dorpen zijn weggespoeld. Maar de polder heeft de rivier ook nodig, want bij al die overstromingen in het verleden is er ook een 'kostbaar' pakket klei achtergebleven.

Wat ermee gebeurde, is goed te zien bij De Groenlanden. Daar gaat de route langs allerlei tichelgaten, kleiwinningsgaten die in de 20ste eeuw zijn gegraven. De steenfabriek is nu van Staatsbosbeheer en bij schemering zie je vleermuizen in en uit fladderen. Het pad erlangs bestaat voor een deel uit afgekeurde klinkers van de steenfabriek. Het komt uit in de buurt van de Bisonbaai, een grote zandafgravingsplas, waar vogels overwinteren en 's zomers badgasten vrijwillig koppie onder gaan.

Eenmaal rond de plas vangt de terugweg aan, langs het kerkje van Ooij en langs de duiventoren en bakstenen poort van Kasteel Ooij. Het is een fraai slingerend dijkje, Spruitenkamp, dat de verbinding naar Ooij vormt, met een 'bruggat' waardoor ooit treintjes klei vervoerden naar de steenfabriek De Ooij. Nu is het een onderdoorgang voor vee, van buiten- naar binnendijks, voor het geval de Waal nog eens buiten haar bedding wil treden. En dat wil ze, weten kenners. (NANDA RAAPHORST)

WAT, WAAR & HOE

De route
Ongemarkeerde route van 12 km. Kaart en routebeschrijving op www.staatsbosbeheer.nl Meer routes in de Ooijpolder en de aangrenzende Millingerwaard op www.wandelenindeooijpolder.nl.
Het kan er nat zijn, dus zorg voor hoge, waterdichte schoenen of laarzen.

Kaarten
SBB-kaart nr. 26, Rijk van Nijmegen, €6,95, te koop bij VVV Nijmegen of via www.staatsbosbeheer.nl
Mooie kaart: Ontdek het wilde hart van de Gelderse Poort! €3,25

Startpunt
Parkeergarage Kelfkensbos, 6511 TB Nijmegen, €2,30 per uur. (Goedkoper parkeren aan achterzijde station, Eerste Oude Hese-laan, dagtarief € 3,80.)

Eigen vervoer
In Nijmegen op Keizer Karelplein afslag Waalkade-Casino.

Openbaar vervoer
Trein naar Nijmegen, te voet of met bus 31, 32 of 33 naar de Waalkade, halte museum Het Valkhof. www.9292ov.nl

Horeca
Hotel/huiskamercafé Oortjeshekken, Erlecomsedam 4, Ooij, 024 6631288. Dagelijks van 8.30-23 uur.
www.oortjeshekken.nl

Handige adressen
VVV Nijmegen, Keizer Karelplein 32h, Nijmegen, 0900 1122344 (€0,45 p.m.)
www.vvvnijmegen.nl

Honden
Mogen aangelijnd mee.