Zigzaggen en jojoën op de hei

DIEREN - Wandelaars verkozen 'Veluwezoom' tot de mooiste NS-wandeling van 2009. Niet zo gek, want de route gaat door het oudste Nationale Park van ons land.

Eén klaphekje is het maar, dat de achtertuintjes van Dieren scheidt van een indrukwekkend natuurgebied. Achter dat hekje worden huizen imposante bomen, klinkers worden gras- en zandpaden, stilstaand bloed gaat stromen. Vanuit de stad - hop - de natuur in; helemaal niet erg dat die niet bepaald ruig en wild is. Een statige beukenlaan voert naar de 'top' van de Carolinaberg. Wie bovenop een rondje om z'n as draait, ziet dat het bos met de precisie van een gradenmeter is aangelegd.

Veertien kaarsrechte paden verdwijnen in alle windrichtingen. Waarom dat is? De heersende mode onder eind 17de-eeuwse landschapsinrichters, staat in de routefolder. Maar ook handig als je van jagen houdt en veertien kansen wilt hebben om een hert te treffen. Want van jachtpartijen lustte stadhouder Willem IV, die de berg naar zijn dochter vernoemde, wel pap. Brede, rechte wegen werden door de bossen aangelegd, zodat de Oranjestoet ongestoord met wagens, ruiters en honden over de paden kon jagen.

Niks natuur dus, hier, al zijn er vogeltjes zat die zich daar geen fluit van aantrekken. Wat stiller wordt het waar de route dieper het bos in snijdt. Het gaat nu richting tweede berg - de Prins Willem-berg. Nog steeds over rechte lanen, met takken hoog in de lucht als een beschermende haag. Uit de bocht vliegen is er niet bij op deze NS-route. Maar dat zal niet de enige reden zijn waarom hij tot mooiste van 2009 werd verkozen.

Bij Natuurmonumenten vindt niemand de populariteit gek. De route loopt namelijk dwars door hún nationale park Veluwezoom. ,,Het eerste in Nederland,'' vertelt Ank van Ravenswaaij van Natuurmonumenten. ,,Volgend jaar, honderd jaar na de aankoop van Veluwezoomterrein Hagenau, zullen we dat vieren.''

Lappendeken
Dat de NS-route zo'n gouden greep is, moet 'm zitten in de combinatie van statige bossen, romantisch glooiende heidevelden en koffie-met-iets-erbij op overbrugbare afstand. Zo is er vijf kilometer na de start De Carolinahoeve - witrode luiken, enorm terras - aangelegd in opdracht van Anna van Hannover, weduwe van Willem IV, om even op adem te kunnen komen van reis of jacht. Een pannenkoek Lappendeken (en nog veel meer) kun je er eten, met ui, spek en champignons, terwijl roodbonte koeien aan de overkant van het pad zich rond grazen. Rondom de weides de contouren van de Onzalige Bossen. Met wat geluk zie je Schotse Hooglanders. Een bijzondere kudde is dat, volgens Ank. ,,De enige in Nederland die niet geoormerkt is. Het gaat om in het wild levende Hooglanders die alleen worden bijgevoerd als de kudde in gevaar is. De beesten zijn zelfredzaam. Dat maakt ze sterk.''

Steil de diepte in
Na de derde berg - een pittige klim door de Onzalige Bossen - wordt alles anders. Dit moet het terrein zijn waar zwijn en hert lachend de jachtstoet achter zich lieten. Met slingerpaadjes die pas op het laatst hun verloop onthullen, een aarden wal waarop de route afketst een dalletje in, mooi is het er.
Helemaal mooi wordt het na Paviljoen De Posbank. Daar duikt het pad steil de 'diepte' in. Door een glooiend landschap vol geulen - het werk van gletsjers, wind en smeltwater - waar niet meer dan heupbrede, rulle zandpaadjes lopen, zigzaggend om dennen, jojoënd over de hei. Veel te snel komt aan dit bos een einde. Nog een geul, wat omgevallen bomen, een bosmeertje, en dan...de achtertuintjes van Rheden. Alleen het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten, mét brasserie, kan de aftocht nog vertragen. En dan zit het erop. Het is mooi, mooier, mooist geweest.
(NANDA RAAPHORST)


WAT, WAAR & HOE

De route
NS-wandeling Veluwezoom, van Dieren naar Rheden, of door naar Velp. De route is rood-wit gemarkeerd. Op www.eropuit.nl kunnen de routebeschrijving en -kaartjes worden gedownload. Meer informatie over Nationaal Park Veluwezoom op www.natuurmonumenten.nl.

Startpunt / Eindpunt
Startpunt station Dieren, eindpunt station Rheden (11 km) of station Velp (totaal 14 km).

Openbaar vervoer
Met de trein terug van Rheden naar Dieren duurt 6 minuten, vanaf Velp 9 minuten. Elk half uur, zondag één keer per uur.

Eigen vervoer
Dieren ligt langs de N348, halverweg Arnhem - Zutphen. Gratis parkeren aan westzijde station Dieren.

Horeca
Pannenkoekenhuis De Carolinahoeve, Carolinahoeve 1, De Steeg,
0313 414214. Open wo t/m zo van 11 - half uur voor zonsondergang.
www.decarolinahoeve.nl
Paviljoen De Posbank Beekhuizenseweg 1, Rheden,
026 4950930. Open: dagelijks vanaf 10 uur tot 1 uur voor zonsondergang.
www.paviljoendeposbank.nl
Bezoekerscentrum Veluwezoom (+ brasserie) Heuvenseweg 5a,
Rheden, 026 4979100. Open: dinsdag t/m zondag van  10-17 uur. Tevens VVV met fiets-trike-langlaufverhuur (026 4953050).
www.gelderlandinbeeld.nl
www.veluweactief.nl

Honden
Mogen aangelijnd mee.