Brutale Hooglanders tussen de bunkers

In 1999 in onbruik geraakt.

Het is natuurlijk een schande, al het gesleutel aan de natuur om het de mens gemakkelijk te maken. Neem de kust van Noord-Holland, waar een kanaal van jewelste Amsterdam met zee verbindt.

Goed voor de handel, goed voor de inkomsten, dat vaartje dat oorspronkelijk enigszins grillig door het land slingerde. Maar toen het dichtslibde en de scheepvaart stokte, werd het in 1865 met man en macht omgetoverd tot een dijk van een kanaal, zeker 15 meter diep. Waar Holland op z'n smalst is, dat wel, maar ook waar Holland zo'n beetje op zijn mooist was.

Toch zit er voor wandelaars ook een voordeeltje aan dat kanaal: een draagvleugelboot brengt je vanaf de Amsterdamse IJkade in mum van tijd naar Velsen-Zuid, startpunt van deze route. Keer de rug naar het Noordzeekanaal, slinger door de buitenwijken van Velsen-Zuid en de koers naar het fraaie Nationaal Park Kennemerduinen is bepaald.

Er liggen nog wel wat 'obstakels' in de weg. Ingeklemd tussen de wandelpaden van het park Schoonenberg liggen kolossale blokken beton - bunkers Schoonenberg heten ze - waar in 1942 'Widerstandsnest 109' door de Duitsers werd ingericht. Een hels karwei moet de aanleg zijn geweest, sommige muren zijn 3 meter dik. Meer bunkers zullen volgen, plompverloren ín de Kennemerduinen geplaatst. Maar daarover later meer, eerst iets over dat oude spoorlijntje, waarover de wandelaar in een rechte lijn naar Nationaal Park Kennemerduinen wandelt.

Deze IJmondlijn, vanwege de vele vistransporten ook wel Vislijn genoemd, was de oude spoorwegverbinding tussen Haarlem en IJmuiden. Hij heeft het volgehouden van 1883 tot 1999, toen was de lijn echt niet rendabel meer. Nu is naast het spoor een avontuurlijk wandelpaadje ontstaan, nog net niet overwoekerd door braamstruiken en brandnetels.

Poep op het pad
Vanaf ingang Midden-Heeren-duin strekt een duinstrook van 5 kilometer breed zich als een glooiende loper uit. Wie er oog voor heeft, herkent de variatie in duinzones die elkaar afwisselen tot aan zee. Eerst de hoge binnenduinen, begroeid met bossen, waar je de boomwortels kunt gebruiken als opstap bij de klimmetjes. Dan volgen de duinen en valleien in het middenduin, begroeid met struiken.

De zee kun je bijna ruiken als de met helm begroeide duinen dicht aan de kust opdoemen. Een fraai traject is het, hier in de Kennemerduinen, waar tot 2003 nog water werd gewonnen. Daar werd mee gestopt toen bleek dat het gebied achteruit ging. Vennen kwamen droog te staan, de flora verarmde, een ramp voor de watervogelstand lag op de loer. Zo ver kwam het gelukkig niet.

Wie vanuit de vogelkijkhut het glanzende duinmeer observeert, ziet tientallen bezige vogels, van aalscholvers en blauwe reigers, tot krakeenden en futen. Een mooi schouwspel, ook voor niet-vogelaars.

Ook hebben de beheerders van het Nationaal Park aan het 'grotere werk' gedacht. Je kunt maar zo oog in oog komen te staan met shetlandpony's, konikspaarden en Schotse Hooglanders. En is het niet met de beesten zelf, dan wel met hun uitwerpselen ¿ het lijkt wel of ze die het liefst midden op het pad achterlaten, als om aan te geven dat de duinen van hén zijn!

Slingerend langs vennetjes, door valleien en duinen, is het nauwelijks voor te stellen dat op steenworpafstand een keten van bunkers ligt. Noordelijk van het wandelpad, ondergestoven door het zand, begroeid met grassen en struiken, ligt Festung IJmuiden. Hij maakt onderdeel uit van de Atlantikwall, de verdedigingslinie die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog op strategische punten aanlegden om een invasie van de geallieerden te voorkomen. Tot aan Spanje reikt hij, en bij IJmuiden moest hij verhinderen dat schepen Amsterdam zouden bereiken. De stelling trekt in een bocht vanaf zee door de duinen, zigzagt om de landgoederen bij Velsen-Zuid en eindigt ter hoogte van de Velsertunnel bij het Noordzeekanaal.

Een geweldenaarsklus
Tegen het eind van de route voert een vredig schelpenpaadje langs enkele kolossen die niet onder het zand verdwenen zijn. Mombakkesen van beton lijken het, hier en daar bespoten met kleurige graffiti.

Op de achtergrond, aan de overzijde van het kanaal lonkt de skyline van IJmuiden: een imposant geheel van logge ovens met rokende pijpen. De grondstoffen voor de hoogovens worden aangevoerd via het Noordzeekanaal
Bij het kunstwerk dat even voorbij duinpaviljoen La Maranda is opgericht, staat te lezen dat het kanaal met de hand werd gegraven. Een geweldenaarsklus en een eerbetoon aan alle werkers die het kanaal vaak onder erbarmelijke omstandigheden hebben gerealiseerd. Daarnaast symboliseert het kunstwerk de werking van zee en wind, luchtig en speels meedraaiend in de wind. Een opvallend contrast met de logge bunkers verderop in de duinen.

HANDIG
Lengte
15 km.
Startpunt
Velsen-Zuid, Pontplein (aanlegsteiger ferry).
Eigen vervoer
N202 afslag IJmuiden, Amsterdamseweg
volgen. P: Pontplein (gratis) of
Minister van Houtenlaan, bij sportpark Schoonenberg (gratis).
Openbaar vervoer
Vanaf achterzijde Amsterdam CS (IJ-kade) met Fast Ferry naar Pontplein, Velsen-Zuid (www.fff.nl en www.connexxion.nl). Terug: vanaf halte Camping Duindoorn in IJmuiden met buslijn 82 terug naar Pontplein. OV-reisinformatie: 0900 9292
(€ 0,70 /m), www.9292ov.nl.
Eten en drinken
Santpoort: Hotel-Restaurant Duin & Kruidberg, 023 5121800,
www.duin-kruidberg.nl; IJmuiden: Café-Restaurant
La Maranda, IJmuiderslag, 0255 536000 (slecht weer: ma gesloten).
Honden
Niet toegestaan in de Kennemerduinen.

ROUTEBESCHRIJVING IJMUIDEN

1
Vanaf Pontplein (aanlegsteiger Fast Ferry) LA langs Noordzeekanaal. Na ca.
300 m RA, bij fietsoversteekplaats Stationsweg oversteken. Van Tuyllweg in. Einde weg links aanhouden, Dr. Kuyperlaan. Op pleintje links aanhouden, Velserbeek. Beek oversteken en RD, breed bospad. Einde pad RA. Hoofdpad volgen, zijpaden negeren. Na verlaten park RD asfaltweg en trottoir (fietspad) oversteken en op voetpad LA. Einde voetpad RD asfalt/klinkerweg oversteken en na 15 m schuin RA, voetpad.

2
Op kruising paden RA, smal zandpad. Klinkerweg RD oversteken, grindpad langs voetbalvelden volgen. Voorbij bunker op splitsing links aanhouden, langs wit huis met luiken. Na 20 m, op splitsing linkerpad in, bunker aan rechterhand. Verharde pad volgen, langs derde bunker (links). Einde pad rechtsom. Op splitsing paden (met driehoekig graslandje) LA naar verkeersweg.

3
Einde pad RA langs fietspad. Min. van Houtenlaan RD oversteken, bebouwde kom IJmuiden in. Voormalig spoorlijntje oversteken en meteen LA weg over. RD smal pad langs spoor volgen. Na ca. 700 m weg oversteken, RA en meteen LA, asfaltvoetpad. Einde pad RA weg oversteken en voetpad aan overzijde weg vervolgen.

4
Waar voetpad breed zand/grintpad kruist, RA Nationaal Park Zuid-Kennemerland in (RD in plaats van RA is naar H/R Duin & Kruidberg, ca 1 km lopen). Pad RD vervolgen tussen parkeerterreinen door, langs informatiebord Heerenduinen. Op splitsing links aanhouden, doorgaand pad volgen.
Op splitsing weer links aanhouden (RD is privé). Runderhek door. Op splitsing paden links aanhouden. Pad maakt haakse bocht RA. Einde LA. Op volgende splitsing LA.

5
Pad kruist water. 20 m verderop RA, voetpad (wit-rood markering). Vóór hek links aanhouden. Zandpad, over duin. Links aanhouden vóór (tweede) hek, zandpad wordt graspad met bakstenen. Op splitsing paden RA, richting Koningsweg, strand en vogelkijkhut. Verderop Olmenpad links laten liggen. Langs vogelkijkhut.

6
Pad buigt van westelijke naar zuidelijke richting. Na 500 m op splitsing paden RA, langs fietsenstalling het duin over. Op strand RA richting IJmuiden. Loop ca. 2 km over het strand of via pad onderlangs duinrand (zeezijde). Even voorbij paal met cijfers 2 en 3 (vóór rommelige houten omheining strandtenten) RA, doorsteek door duinen. Duinvlakte over, pad richting duinpaviljoen met roodbruin dak volgen.

7
Vóór duinpaviljoen La Maranda LA, verhard voetpad. Op splitsing pad links langs kunstwerk volgen (niet pad naar zee!). Voetpad volgen. Op kruising paden RD, schelpenpaadje. Dit alsmaar volgen, langs restanten Atlantikwall. Einde pad RD, klinkerweg oversteken en RA voetpad langs fietspad. 20 m voorbij Bunker Museum, aan overzijde weg, halte 'Camping De Duindoorn' voor bus 82 terug naar Velsen-Zuid.

Toelichting:
De routebeschrijving is opgesplitst in tekstblokjes. De nummers van deze blokjes verwijzen naar de nummers op de kaart.
RD rechtdoor
RA rechtsaf
LA linksaf

Klik HIER voor de routekaart