Sil de Strandjutter leeft voort op Terschelling

In de duinen bij Oosterend wordt de natuur een handje geholpen.

Iers georiënteerd

Alles ademt cranberry's op Terschelling: sap, wijn, jam, thee, je kunt het zo gek niet verzinnen of de rode besjes zitten erin. Met wat geluk kun je ze in dit jaargetijde nog steeds plukken. Op de Douwesplak - even na het Hoornse bos - groeien ze volop. De duinen hier zijn genoemd naar - hoe kan het ook anders - ene Douwe, die er zijn geiten liet grazen. Na de oorlog werd zijn vallei omgeploegd en ingeplant met het rode goud. Wie er oog voor heeft, komt ze in de duinen overal tegen.

Hoe je zo'n cranberrystruikje herkent? ,,Dat is heel makkelijk," zet een medewerker van de Cranberrylekkernijmake-rij in Formerum. ,,Het zijn lage plantjes die in vochtige duinkommen groeien, tussen de heide." Eind mei, begin juni verschijnen de kleine, rosse bloemtrosjes. ,,Dat is voor ons de spannendste tijd. Als het dan vriest 's nachts, mislukt de oogst. Dus duim maar voor ons, tegen die tijd."

Vanaf september zijn de bessen rijp en begint de commerciële pluk. Met speciale plukbakken trekken beroepsplukkers de duinen in. Vanaf half oktober wordt de pluk vrijgegeven voor 'het gewone volk'. Dan zie je iedereen met plastic zakken de duinen afstruinen naar de paars verkleurende plantjes. Tot wanneer kun je die bessen plukken? ,,Dat hangt van het weer af," gaat de medewerker verder. ,,Als het koud genoeg is, blijven ze lekker stevig en kun je ze in januari nog plukken. Maar als het veel regent, blijft er niets van over."

Sil leeft
De zee is niet ver weg meer. Sluit je ogen en hoor de stilte, die ritmisch wordt onderbroken door het rollen van de golven. Een mul pad tussen twee hoge duinen in vormt de toegang tot een onafzienbaar breed strand. Drie kilometer langs de zee, het lijkt eindeloos. Wind, regen en kou, dat is Terschelling in de winter. Vreemd genoeg kun je er hier met volle teugen van genieten.

Meeuwen vliegen verschrikt op om even later weer neer te strijken. Het strand ligt bezaaid met schelpen, scheepstouwen en felgekleurde viskratten uit Engeland of Denemarken, compleet met adres en telefoonnummer.
Hier, tussen paal 16 en 17, redde Sil de Strandjutter een baby uit zee, terwijl het schip voor de kust verging. Hij bombardeerde het kind tot zijn dochter en noemde haar Lobke. Sil leeft voort op Terschelling; de verhalen worden al honderd jaar doorgegeven. Toeristen kennen hem van de tv-serie of leren hem hier alsnog kennen, want 's zomers wordt de ruim vijf uur durende serie traditiegetrouw vertoond in het dorpshuis van Hoorn. Verspreid over twee avonden, dat wel.

Duizend schoenen
Rond de door Cor Bruijn beschreven stoere bonk heerst natuurlijk ook een vleugje romantiek: hij was een strandjutter in hart en nieren. En zeg nou zelf, wie hier op het strand loopt, zou graag net als Sil een bijzondere vondst doen. Vroeger was jutten noodzakelijk om te overleven: aangespoeld hout werd gebruikt als brandstof of als bouwmateriaal. Officieel moest je alles aangeven bij de burgemeester, maar dat deed natuurlijk geen mens. Wanneer een schip voor het eiland verging, trok iedereen met paard en wagen naar de kust. Je moest er als eerste zijn en pakken wat je pakken kon. Vaten met drank werden meestal al op het strand geopend... Tegenwoordig zijn de schepen zeewaardiger en valt er minder te jutten. Maar er zijn altijd uitzonderingen: in 2006 haalde Terschelling het nieuws met duizenden aangespoelde schoenen. Het was een titanenklus om de juiste maten, kleuren en modellen bij elkaar te zoeken. Maandenlang kon je op het eiland voor een prikkie een paar schoenen op de kop tikken.

Via de waddendijk en de polder gaat het terug naar Hoorn. In café De Groene Weide in de Dorpsstraat vermaakt Hessel de mensen met zijn zang en gitaarspel.

Het landschap is intussen helemaal veranderd. Hier grazen de schapen, koeien en paarden. De boerenbedrijven op het eiland zijn tegenwoordig vooral melkveehouderijen. Vroeger was vrijwel ieder huis 'om oost' een boerderij, terwijl in het westen de bestuurslieden en de zeelui woonden. De kloof tussen oost en west was diep. Hoewel het aantal boerenbedrijven drastisch is afgenomen, is hun invloed nog steeds aanwezig. Ze liften mee op het succes van de toeristische sector, door zuivel en kaas aan huis te verkopen of door rondleidingen te geven over hun (kinder)boerderij. Geen zin meer om te wandelen? Dan kun je altijd nog een ritje met de huifkar maken. (TEKST SIETSKE DE VET, FOTO'S COR DE KOCK)

HANDIG
Lengte
14 kilometer.
Startpunt
Hoorn, parkeerplaats Hoornse bos of bushalte Badweg.
Inkorten
Tot 11 km: in Oosterend buslijn 120 naar Hoorn. Informeer vooraf naar actuele vertrektijden. www.arriva.nl
Eigen vervoer
Doorgaande weg naar Oosterend volgen. In Hoorn LA, bordje 'volkshogeschool' naar P (links).
Openbaar vervoer
Vanaf Haven Terschelling buslijn 120 richting Oosterend, uitstappen Hoorn, Badweg. onregelmatige dienstregeling; www.arriva.nl, of OV-reisinformatie 0900 9292 (€0,70/m).
Naar start: na 50 m bij Y-6370 LA naar P.
Eten en drinken
Hoorn: Muziekcafé-restaurant De Groene Weide (Hessel), Dorpsstraat 81, Hoorn,  0562 448424, dagelijks geopend.
wwww.groeneweide.nl
Paviljoen Heartbreak Hotel, Oosterend aan Zee, 0562 448634, elke dag open, maar 's winters (nov-Pasen) gesloten.
www.heartbreak-hotel.nl
Oosterend: Eetcafé De Bosch-plaat, Oosterend 14,
 0562 448821, open vanaf 12 uur.
www.eetcafedeboschplaat.nl
Honden
Los op strand en in bos, daarbuiten aangelijnd.

WAT, WAAR & HOE

1
Vanaf parkeerplaats Hoornse bos in via asfaltfietspad. Blauwe paaltjes volgen tot bosrand: na ruim 300 m, voor bocht naar rechts, RA, bospad. Ruiterpad komt van rechts erbij. Op driesprong RA. Eerste pad LA, slingerend pad. Op kruising RD. Op splitsing rechts aanhouden. Einde LA, even later open gebied aan rechterhand. Einde RA, langs bosrand, bos aan linkerzijde.

2
Einde LA, bosrand en blauwe paaltjes blijven volgen. Op splitsing bij bankje links aanhouden. Blauwe paaltjesroute verlaten (gaat LA bos in) en steeds RD, pad langs bosrand. Op fietspad RA. Voorbij weide LA, duinpad naar strandopgang.

3
Op strand RA, ca. 2,5 km naar Paviljoen Heartbreak Hotel
('s winters gesloten). Hier, (vlak voor paal 17,80) strand verlaten. Naar parkeerplaats en asfaltweg (Badweg) ca. 300 m volgen. Eerste afslag LA (bij P-22695/001), schelpenfietspad richting De Boschplaat.

4
Vlak voor tweede veerooster RA, onverhard pad parallel aan fietspad. Buigt na 150 m flauw naar rechts. Duinpad ca.
1 km volgen. Begrazingsgebied verlaten, door hek met schrikdraad en op fietspad RA. Schelpenpad volgen tot parkeerplaats. Daarna bij P-21709 LA, dijk volgen richting Waddenzee.

5
Ter hoogte van Wierschuur (links) veerooster passeren en fietspad buitendijks langs Waddenzee volgen. Hek met veerooster passeren en fietspad volgen. Na ca. 1200 m (vanaf Wierschuur), waar fietspad enkele bochten maakt, keuze uit korte route naar Oosterend of doorlopen naar Hoorn.
(Naar Oosterend: RA omhoog dijk op, vaag spoor. Trap omlaag, RD door hek, naar Oosterend. Op voorrangsweg RA, langs Eetcafé De Boschplaat naar bushalte.)

6
Vervolg naar Hoorn: fietspad buitendijks blijven volgen. Voorbij half veerooster in fietspad RA, afslag (asfalt) omhoog dijk op. Aan andere zijde omlaag, asfalt stopt. Binnendijks pad in zelfde richting volgen. Hek met ertegenover trap in dijk
passeren; daarna weer hek met trap in dijk passeren. Daarna over veerooster.

7
Bij volgende trap in dijk met hek ertegenover RA. Hek door, onverhard pad richting zendmast. Wordt verhard, blijf RD lopen. Op kruising fietspaden LA, pad door weiland. Op volgende kruising RA. Na ca. 300 m op kruising met mul ruiterpad RD, Hoorn in. Bij Y-6370 aan doorgaande weg RD naar parkeerplaats of LA naar bushalte (of RA voor horeca).

Toelichting:
De routebeschrijving is opgesplitst in tekstblokjes. De nummers in deze blokjes verwijzen naar de nummers op de kaart.
RD rechtdoor
RA rechtsaf
LA linksaf
P-12345    ANWB-paddenstoel met nummer
Y-12345    ANWB-wegwijzer met nummer

Klik HIER voor de routekaart