Bij mist kans op witte wieven

[DE WANDELROUTE] Tussen Twente en Salland vormt de Sallandse Heuvelrug een fikse drempel, met 'bergen' van meer dan 70 meter hoog - één meet zelfs 75,5 meter.

Het is een vreemd verhaal dat de ronde doet over het ontstaan van de Sallandse Heuvelrug. Het zou het werk zijn van een reus uit Pruisen die op weg was naar de Zuiderzee. De reus wilde de zee dempen met het zand dat hij in een grote zak op zijn rug meedroeg. Maar in die zak zat een gaatje, waar langzaam zand uit liep.

Zo ontstonden de Sallandse bergen: de Sprengenberg, de Haarlerberg, de Noetselerberg, de Archemerberg, de Hellendoornse Berg, en de hoogste - halverwege deze wandeltocht - de Grote Koningsbelt, maar liefst 75,5 meter hoog. Deze wal van heuveltoppen vormt de grens tussen Twente en Salland. Noemt men in Twente een aardappel een 'tuffel', in Salland heet hij 'earpel'. Over dit soort verschillen tussen de gebieden heeft het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer een leuke expositie gemaakt. Daar wordt ook 'gewaarschuwd' dat de wandeling door een gebied gaat met stille heidevelden en bossen vol dieren. 'Een mysterieus landschap, met stokoude jeneverbesstuiken, grillige eiken en witte berken, die de vroegere bewoners aanzagen voor spookhazen, grijze veulens en witte wieven.' Op een mistige dag zul je erachter komen waarom.

Gespietste muizen
Het was natuurlijk niet het werk van een reus, maar van een enorme gletsjer die de aardbodem in plooien voor zich uitschoof. Het heeft een landschap opgeleverd om van te watertanden. Op een kwartiertje wandelen van het bezoekerscentrum heb je uitzicht over een robuust glooiend landschap dat tot in de verte doordeint.

De heuvels zijn begroeid met bos en hei en er moeten ook 'ravijnen' liggen. Eerst maar eens door het bos, over een statige laan, waarvandaan een netwerk van paadjes uitwaaiert. Korte routes of lange tochten - gewoon de genummerde of gekleurde paaltjes volgen.

Bij een schaapskooi zwerft een klein aantal Veluwse Heideschapen: het restant van de vroegere kudde die de hei op de Sallandse Heuvelrug begraasde. Ook de korhoen is van de partij. In de winter is de vogel soms in de boomtoppen op of rondom de hei te zien. In dit jaargetij kun je in solitaire boompjes op de hei ook klapeksters zien. Ze spietsen gevangen muizen op een doorn of op prikkeldraad. Een lekker hapje voor later.

Dramatische lucht
En zo, in de sneeuw speurend naar tekens van leven, gaat het lopen bijna vanzelf. Het pad stijgt wat meters, daalt wat, en stijgt weer verder - voetje voor voetje gaat het over de flanken van de Haar-lerberg, die begroeid is met een laag roestbruine heidestruiken.

Op de kronkelige paadjes verdwijnen wandelaars als kleurige stipjes in de diepte; hoog in de lucht kleurt het wolkendek dieppaars, met goudgloeiende randen. ,,Je hoeft echt niet helemaal naar Schotland voor wat drama,'' vindt een passerende wandelaar.

En dan moet Grote Koningsbelt nog komen, die hoge bult waarom het allemaal begonnen was. Hij ligt verder zuidwaarts, langs het fietspad dat de hei kruist. Het fijne is: je hoeft er niet eens óp, ernaar kijken is genoeg. Zou die reus hier misschien dan toch even hebben stilgestaan, terwijl het zand wegvloeide, zich vergapend aan het landschap? Misschien denkend aan het moois dat nog in het verschiet lag. De Noetselerberg bijvoorbeeld, waar je langs randjes bos en es kunt wandelen (paarse route) of juist dwars door het bos (gele of oranje route) tussen de grillige eiken. Maar nee, die reus stapte natuurlijk door een plat landschap. Geen bergje aan de lucht toen. Wat een reuzenpech... (NANDA RAAPHOORST)

WAT WAAR & HOE

De route
De paarse route, die in de volksmond nog 'Koningsbeltenroute' wordt genoemd, is 13 kilometer lang (Wandelnetwerk Twente). Zie www.wandelenintwente.nl.

Navigatie
De route downloaden en uitprinten van www.wandelenintwente.nl. In het bezoekerscentrum is voor €6,50 de wandelkaart Zuidwest-Twente, deel 3 te koop.

Startpunt
Bezoekerscentrum Sallandse Heuvelrug, Grotestraat 281, 7441 GS Nijverdal, 0548 612711, www.staatsbosbeheer.nl.
Open: maart t/m oktober, dinsdag t/m zondag van 10 tot 17 uur; november t/m februari dinsdag t/m zondag van 10 tot 16 uur.

Eigen vervoer
Het bezoekerscentrum (gratis parkeren) ligt langs de N35, halverwege Raalte en Almelo, ten westen van Nijverdal.

Openbaar vervoer
Het bezoekerscentrum is circa 20 minuten lopen vanaf NS-
station Nijverdal. Alternatief: bus 71, halte Smidsweg, vervolgens 10 minuten lopen. Of met de regio- /treintaxi. Informatie: 0900 9292, www.9292ov.nl.

Horeca
Alleen in Nijverdal: bezoekerscentrum; Dalzicht, Grotestraat 285, 0548 612413, www.dalzicht.nl;  Braakman, Holterweg 105,
0548 612568  www.braakmannoetsele.nl

Honden
Honden zijn toegestaan, mits aangelijnd.