Je raakt niet uitgekeken in het prachtstadje Elburg

[DE WANDELROUTE] Een middeleeuwse vestingstad met landgoederen, kruidentuinen en monumentale kerkenpaden. Genieten is niet moeilijk, hier kom je tijd te kort.

Van de oude vesting Elburg is het maar een klein stukje lopen door de bebouwing en dan volgt het ene na het andere landgoed: Old Putten, Zwaluwenburg, Schouwenburg. Het is een aaneenschakeling van fraaie natuurgebiedjes met even fraaie landhuizen. Voorbij Old Putten ¿ de oude poortwoning met trapgevel aan het begin van de oprit is een pláátje - volgt het Puttenerdijkje, een oud kerkenpad langs een beek. Wie Puttenerbeek googelt, komt erachter dat het een sprengenbeek is. Een kenner ziet dat meteen, want de kaarsrechte loop verraadt dat het geen natuurlijk stroompje is. Veel Veluwse waterbronnen werden halverwege de 17de eeuw gebruikt om kilometerslange beken te graven, allemaal met de hand. Langs de beken kwamen koren- en papiermolens te staan en een levendige industrie was het gevolg.


Terug naar de landgoederen. Neem nou Zwaluwenburg: over een brede weg ¿ zoals dat hoort bij landgoederen ¿ schrijdt de wandelaar langs het imposante landhuis. Het wordt particulier bewoond. Geen teken van leven, alleen een mountainbiker schiet voorbij om verderop een smal pad in te duiken. Maar Zwaluwenburg is meer dan een landhuis: bossen, statige lanen, door houtwallen omzoomde weilanden, akkers en oude boerderijen.

En dan, opeens, is er het onmiskenbare geluid van grote vleugels die zoevend de lucht verplaatsen: twee zwanen vliegen laag over het pad. Wat een indrukwekkend schouwspel, alsof je in een reclamespotje bent terechtgekomen. De prachtige zweefvlucht wordt gevolgd door een vloeiende landing in het weiland.
En zo krijg je hier de ene verrassing na de andere. Want even voorbij het landhuis ligt een piepklein parkbos dat Klein Zwitserland heet. Oude beuken en altijd groene rododendrons pronken er langs slingerende paadjes.

Geneeskrachtige kruiden
Redenen om in het voorjaar terug te komen zijn er te over. Niet alleen voor de rododendrons die dan in bloei staan, maar ook voor de tuinen van Dr. A. Vogel. De route loopt er dwars doorheen. Maar ook 's winters is er van alles te zien in de tuinen. Bordjes vertellen wat er groeit: van hop, salie, valeriaan tot passiebloem. Akkers zijn omgeploegd, in keurige braakliggende rijtjes. Soms groeit, ja bloeit er zelfs nog een enkele plant. En kijk eens naar die prachtige bruin verdroogde artisjokken; ze zouden niet misstaan in

Een kerststukje.
Alfred Vogel groeide op in de Zwitserse Alpen en reisde naar Afrika, Azië en Amerika. Daar leefde hij in de wildernis en ontdekte dat de natuur de bron is voor een gezond leven. Van elke reis nam hij planten en kruiden mee naar huis om er natuurlijke geneesmiddelen van te maken. Een van zijn bekendste producten is Echinaforce, gemaakt van rode zonnehoed (Echinacea purpurea). Menigeen grijpt 's winters naar deze druppels zodra de griep of verkoudheid toeslaat. Alle producten van Vogel zijn gemaakt van de planten en kruiden uit deze tuin. Zelfs de doodgewone klimop blijkt een geneeskrachtige werking te hebben. De plant zorgt voor een kalmerend effect op de bronchiën.
Naast de tuin, bij de ingang van landgoed Zwaluwenburg, ligt zorgboerderij Westbroek. De bewoners - mensen met een verstandelijke beperking - helpen mee in de Dokter Vogeltuinen. En ze werken in het landgoedwinkeltje, waar je naast producten uit de tuin ook eieren, jam en honing kunt kopen. ,,Wandelaars kunnen ook altijd langskomen voor een kopje koffie of thee,'' vertelt begeleidster Marieke. ,,Maar alleen als de winkel open is. 's Winters zijn we op zaterdag gesloten en op zondag houden we rustdag.''

Zorgboerderijen zijn sterk in opkomst. Op zich niets nieuws, want vroeger was het heel normaal dat opa en oma hun oude dag sleten door zich nuttig te maken op de boerderij. Tegenwoordig neemt de vraag naar zorg steeds meer toe en tegelijkertijd zijn agrariërs op zoek naar nieuwe bronnen van inkomsten. De zorgboerderij is daar een uitvloeisel van; anno 2009 zijn er zo'n 750 in Nederland.
Wie niet in Elburg wil starten, parkeert de auto bij Zwaluwenburg en loopt alleen het rondje over de landgoederen. Maar dan mis je wel een pareltje: de oude kerkenpaden bij Elburg. Vroeger werden ze gebruikt door mensen die naar de kerk gingen. En door schoolkinderen, want de kerkenpaden waren meestal de kortste route naar school.

Vestinggracht
Veel kerkenpaden zijn verdwenen, maar hier zijn ze in 1998 in ere hersteld. Nu kun je aan de oostzijde van Elburg dwars door de weilanden struinen, pal langs de vestinggracht. De paden tussen Elburg en Oostendorp heten nu 't-Kadijkje, Kooijdijkje en Pad door De Winckel. In 2007 zijn deze kerkenpaden, evenals het Puttenerdijkje en het Scheelepad aan het begin van de route, op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
't Kadijkje brengt je zó naar de  middeleeuwse binnenstad met
romantische klinkerstraatjes, prachtige gevels, een heuse vestingwal en een kerk waarvan de toren nooit is afgebouwd. Elburg is een prachtstadje, waar je niet snel bent uitgekeken. (SIETSKE DE VET - FOTO'S COR DE KOCK)


HANDIG

Lengte
14 km (of 10 km vanaf Zwaluwenburg, zonder Elburg).
Startpunt
Bushalte 'centrum' en parkeerplaats Zwolscheweg, vlak voor vesting Elburg. Of: zonder Elburg: P landgoed Zwaluwenburg aan N309 (start bij 6).
Eigen vervoer
A28 afslag 16 ('t Harde), N309, borden Elburg. P voor vesting, tegenover Super de Boer (gratis). Of: P landgoed Zwaluwenburg/A.Vogeltuinen aan N309, 2 km na 't Harde (rechts).
Openbaar vervoer
Vanaf NS-station Nunspeet of Zwolle buslijn 100S (niet op zondag) naar Elburg, uitstappen halte Centrum. Start Zwaluwenburg met OV niet mogelijk.
Eten en drinken
Diverse gelegenheden in centrum Elburg. Onderweg koffie/thee in landgoedwinkel van Zorgboerderij Westbroek, ma t/m vr 10-16 uur (jul.-aug. ook zaterdag).
Let op
Na regenval kunnen de kerkpaden bij Elburg (tussen 8 en 9) erg modderig zijn.


WAT, WAAR & HOE

1
Vanaf P en bushalte richting vesting en voor gracht LA, smal pad. Voor brugje LA, weg oversteken, pad langs water. Voorrangsweg kruisen en RA, Omloop. Tweede straat LA, Vackenordestraat. Tweede weg RA, Winckelstraat. Omloop oversteken en RD, Altenaweg. Voorrangsweg oversteken, LA. Verderop RA, Puttenerallee. Buigt naar rechts en links. RA brug over en LA, smal pad langs water, Puttenerdijkje.

2
Bij brug LA; aan overzijde water weer LA. Meteen RA, Scheelepad. Buigt naar links en rechts. Einde RA, asfaltweg. Einde LA, Broekdijk, halfverharde weg met fietspad. Steeds RD. Aan overzijde voorrangsweg bij P-20242/001 RA en meteen LA, bospad (water aan linkerhand).

3
Eerste pad RA, dan eerste pad LA. Rode paaltjes volgen tot punt 4. Op kruising RA, brede weg. Meteen voorbij kasteel Zwaluwenburg LA. Eerste pad RA, slingerend pad. Op kruising met brede weg LA. Steeds RD, fietspad kruisen, rode paaltjes verlaten.

4
Meteen schuin LA, langs bankje (rechts). Op kruising RA. Op brede driesprong LA. Op volgende driesprong (bankje) RA. Einde RA en na 50 m (bordje 'honden los') weer RA. Eerste pad LA (voor bordje 'honden aan lijn') LA, rode paaltjes volgen tot punt 6. Op breed pad RA (negeer pad rechts). Einde voor weiland RA. Eerste pad LA, bocht rechts. Op brede weg met fietspad RA.

5
Eerste pad (picknickbank) LA. Na 100 m LA, door hek, graspad met rode paaltjes volgen door A. Vogeltuinen. Via het hek de tuin verlaten en tweemaal linksaf naar de voorrangsweg.

6
Aan overzijde voorrangsweg LA, fietspad. Meteen RA, Schouwenburg. Op driesprong RA, slingerende weg. Einde bij landhuis RA, klinkerweg. Einde LA, Broekdijk. Op asfaltweg RA, Jukweg 500 m volgen.

7
Na bord 'bebouwde kom Oostendorp' LA, Puttenerpad. Na bankje RA, voetpad volgen tot eind. Op brede weg RA (wie start bij Zwaluwenburg en Elburg overslaat: hier LA. Bij het bruggetje RA, Puttenerdijkje, zie 1). Voorrangsweg (N309) oversteken bij oversteekplaats en RD, Altenaweg. Bij Omloop RD. Einde RA, Vackenordestraat. Na kruising met Lange Wijden LA (brievenbus). Einde RA, Passestraat en meteen LA. Op voorrangsweg RA, Paterijstraat.

8
Voor de kerk LA, door het hek, 'Pad door De Winckel' RD volgen tot de wegwijzer bij de vestinggracht. Hier RA, 't  Kadijkje. Door het hekje, de gracht volgen. Einde LA brug over, Elburg in.

9
Tweede straat RA, Oosterwalstraat. LA, Smeesteeg.
Op kruising RA. Bijna aan eind LA, Ellestraat. RD, Vischpoortstraat kruisen. 20 m voor vesting en trap LA, Westerwal-straat. Op klinkerweg met grachtje LA. Tweede weg RA, Jufferenstraat. RD langs het VVV naar P en bushalte.

Klik HIER voor de routekaart