De winnaar van de 2009 Ig Nobelprijs voor Gezondheid toont haar uitvinding: de bh die ook dienst kan doen als gasmasker.
© ap.
update Hoe wordt je besluitvorming beïnvloed als je nodig moet plassen? En waarom word je duizelig als je een discus werpt, maar niet als je een hamer slingert? Researchers die antwoorden boden op deze vragen wonnen de Ig Nobelprijs dit jaar, tijdens de vermakelijke ceremonie die een luchtige voorbode is op de Nobelprijs ceremonie die komende maand wordt gehouden. Een andere Ig Nobelprijs ging naar een onderzoekster van de Nijmeegse Radboud universiteit, die onderzoek deed naar gapende schildpadden.
Het internationale team dat de Ig Nobelprijs voor Geneeskunde won, had een aantal Nederlands leden. Zij hielpen aan te tonen dat mensen die dringend naar het toilet moeten dat ook merken in de manier waarop ze beslissingen nemen. Daarnaast was er een Nederlandse onderzoeker betrokken bij het prijswinnende onderzoek naar de vraag waarom discuswerpers duizelig worden tijdens een worp, terwijl hamer- of kogelslingeraars dat probleem niet hebben.
Bizar
De Ig Nobelprijs (fonetisch: ik-no-bel-prijs) ontleent zijn naam aan het Engelse woord 'ignoble' ('vlakheid', 'laagheid' of 'gemeenheid'), een woordspeling op de naam van uitvinder Alfred Nobel. De jaarlijkse prijsuitreiking op de Amerikaanse Harvard Universiteit in Cambridge vond voor de 21ste keer plaats. De ceremonie is bijna een parodie op de echte Nobelprijsuitreikingen te noemen, maar is toch gebaseerd op echte onderzoeken of uitvindingen, meestal door echte wetenschappers.
Die onderzoeken hebben wel allemaal een ding gemeen: ze zijn allemaal bizar te noemen. De alternatieve prijzen zijn bedoeld voor onderzoekers die mensen aan het lachen maken, maar ook aan het denken zetten. In de categorie biologie werd een studie naar de pogingen van bepaalde kevers om met bepaalde flesjes bier te paren, bekroond. In de categorie psychologie won een wetenschapper die onderzocht waarom mensen zuchten.
Limburgse kaasjes
Het gaat bij de Ig Nobelprijs zeker niet alleen om nutteloos onderzoek. Tot de winnaars dit jaar behoorden bijvoorbeeld ook de uitvinders van een brandalarm dat doven wekt met de geur van wasabi. In 2006 viel een onderzoek in de prijzen dat aantoonde dat muggen niet alleen door zweetvoeten maar ook door geurende Limburgse kaas worden aangetrokken. In Afrika zijn nu muggenvallen met kaasjes in gebruik die malaria tegen moeten gaan.
Pantserwagen
En dat niet alleen wetenschappers slim zijn bewees de burgemeester van de Litouwse hoofdstad Vilnius, voor zijn creatieve aanpak van hardleerse foutparkeerders. 'Wat moet de stad doen tegen chauffeurs die denken dat ze boven de wet staan?', vroeg de burgervader zich af in een filmpje op YouTube, om een fout geparkeerde auto vervolgens te overrijden met een pantserwagen. Hij ontving dit jaar de vredesprijs.
Winnaars ontvingen hun zogeheten Ig Nobelprijs uit de handen van winnaars van echte Nobelprijzen.
De winnaars op een rijtje:
- SCHEIKUNDE
Makoto Imai (Japan) en zes anderen, voor het bepalen van de ideale dichtheid van vluchtige wasabi (mierikswortel) om slapende mensen te wekken bij brand.
- PSYCHOLOGIE
Karl Halvor Teigen (Noorwegen), voor het pogen te begrijpen waarom mensen in het dagelijks leven zuchten.
- BIOLOGIE
Darryl Gwynne en David Rentz (VS, Australië) voor de ontdekking dat een zekere keversoort paart met een specifiek soort Australische bierfles.
- VREDE
Burgemeester Arturas Zuokas van Vilnius (Litouwen) voor het aantonen dat het probleem van fout geparkeerde auto's kan worden opgelost door er met een tank overheen te rijden.
- OPENBARE VEILIGHEID
John Senders (Canada) voor het uitvoeren van een serie veiligheidsexperimenten waarbij een persoon een auto bestuurt terwijl er steeds een blinddoek voor zijn gezicht zakt.
- LITERATUUR
John Perry (VS) voor zijn 'theorie van gestructureerd uitstelgedrag', die zegt dat je altijd aan iets belangrijks moet werken om te voorkomen dat je iets gaat doen dat nog belangrijker is.
- NATUURKUNDE
Herman Kingma en vijf Franse collega's, voor het vaststellen waarom discuswerpers duizelig worden en kogelslingeraars niet.
- GENEESKUNDE
Mirjam Tuk, Debra Trampe en zeven anderen, voor het aantonen dat mensen minder impulsieve beslissingen nemen als ze een sterke drang hebben om te urineren.
- FYSIOLOGIE
Natalie Sebanz en drie collega's, voor hun onderzoek naar besmettelijk gapen bij schildpadden.
- WISKUNDE
Dorothy Martin (die voorspelde dat de wereld zou vergaan in 1954), Pat Robertson (die voorspelde dat de wereld in 1982 zou vergaan), Elizabeth Clare Prophet (idem, maar dan in 1990), Lee Jang Rim (in 1992), Credonia Mwerinde (in 1999) en Harold Camping (in mei 2011), voor de les om voorzichtig te zijn bij het opstellen van wiskundige aannamen en berekeningen.
Bekijk hier de promo van de Ig Nobel ceremonie 2011: