Terwijl politiek Den Haag gisteren in de greep was van het tracé, vlijde Wim Kok het vermoeide lichaam in het zachte grijze pluche van de hogesnelheidstrein....
Van onze correspondent
Toine Berbers
OSAKA
Kok begon zijn driedaags bezoek ter voorbereiding van de viering van vierhonderd jaar Nederlands-Japanse betrekkingen niet in de hoofdstad, maar - enigszins ongebruikelijk - in Kansai, de westelijke agglomeratie Osaka-Kyoto-Kobe. Hij wilde zo 'een stukje Japan in Nederland op de kaart zetten'. Want deze regio biedt, met een economie die groter is dan de Canadese, ruime mogelijkheden voor het Nederlandse bedrijfsleven. En vergroting van de handel is de achterliggende gedachte van Koks missie.
Het was gistermorgen bij aankomst op het nieuwe, in zee aangelegde vliegveld Kansai meteen raak. Kok kreeg te horen dat vliegtuigen er 24 uur lang mogen landen en dat er nog twee landingsbanen zullen komen. 'We vielen met onze neus in de boter, want we beschikken over veel kennis op dit gebied', zei de premier. Directeuren van baggerbedrijven in de delegatie wreven zich in de handen.
Het nieuwe vliegveld moet Kansai meer economische vaart geven, want de regio is de afgelopen twintig jaar wat in de versukkeling geraakt door overbevolking en grote afhankelijkheid van oude industrieën. De aardbeving in Kobe in januari 1994 was de ommekeer. De riante sommen uit de herstelfondsen waren een flinke economische injectie.
Kok werd gisteren per snelboot naar Kobe gevaren. In Kobe, waar nog steeds vijftigduizend mensen in noodwoningen verblijven, kreeg hij te horen dat de stad de vele aanbiedingen uit het buitenland nog even laat liggen en vooral op eigen kracht de infrastructuur verbetert.
Dat het elektronicaconcern Matsushita, een van de grootste ter wereld, de naoorlogse steun van Philips nog steeds waardeert, blijkt uit het standbeeld van Anton dat tussen groten als Einstein en Marconi voor het hoofdkantoor in Osaka staat. De leerling heeft de meester intussen overvleugeld, maar de concerntop komt premier Kok graag de nieuwste uitvindingen laten zien.
De elektronica was na de oorlog een specialiteit van Kansai. Maar de economische crisis die Japan vier jaar heeft beheerst, heeft deze arbeidsintensieve industrie extra zwaar getroffen. Tegen iedere nieuwe fabriek die zich in de regio-Osaka vestigt, verdwijnen er honderd.
Kansai is de regio waar de Japanse kwalen de afgelopen jaren tot schandalen uitgroeiden. Ondernemers nemen er meer risico's, zodat in Kansai twee jaar geleden de eerste Japanse hypotheekbanken failliet gingen. Ook de Daiwa-bank, die een jaar geleden in New York honderden miljoenen verspeelde, heeft zijn hoofdkantoor in Osaka. Het dit jaar op de kopermarkt zo onfortuinlijke Sumitomo is de buurman.
De regio heeft zich ontpopt als een symbool van Japans falen. De aardbeving liet pijnlijk duidelijk zien hoe slecht het land was voorbereid op rampen. Afgelopen zomer reageerde de overheid weer traag bij een reeks voedselvergiftigingen in de buurt van Osaka, die tien mensen het leven kostte.
Koks gastheer, gouverneur Yokoyama, dankt zijn baan aan de boosheid van de kiezers. Hij werd anderhalf jaar geleden als partijloze komiek gekozen om het partij-establishment te straffen. De tv-held kwam zijn verkiezingsbefoften niet na, maar blijft populair.
Yokoyama bracht Kok naar het station. Twee uur later bleek Tokyo nog niet klaar voor het bezoek uit Nederland. Kok en zijn gevolg zochten op eigen houtje de uitgang van het station. Het stationspersoneel keek wat onzeker naar het kleine gezelschap, dat bij de uitgang netjes de treinkaartjes inleverde. De premier legde even de hand op de rug van zijn vrouw, die twee hoedendozen torste, om haar de juiste gang in te sturen. Aan het eind stond een donkerblauwe auto met een Nederlands vlaggetje.