De Antilliaanse rijst-route is ontdekt door de suikerhandel. Terwijl de rijst-rel de Nederlandse boeren nog onberoerd liet, zijn de akkerbouwers nu in rep in roer....
Van onze verslaggeefster
Esther Hansen Löve
AMSTERDAM
Om Italiaanse en Spaanse rijstboeren te beschermen tegen oneerlijke concurrentie wil de Europese Commissie af van de bijzondere positie die de Antillen innemen op de Europese rijstmarkt.
Net als de rijstboeren uit het zuiden van Europa mogen Nederlandse boeren jaarlijks slechts bepaalde hoeveelheden suiker tegen de hoge prijzen in de Europese Unie verkopen. Alles wat zij boven de 872 duizend ton produceren, moeten zij op de wereldmarkt aan de man zien te brengen, maar daar zijn de prijzen beduidend lager dan in de EU.
Via de Antillen zien de Nederlandse bietentelers nu grote hoeveelheden suiker op zich afkomen. In sommige klontjes herkennen zij hun eigen producten. Deze zijn door een lek in het zogenaamde LGO-besluit (Landen en Gebieden Overzee) uit 1991 tegen de hogere EU-prijzen in Nederland terecht gekomen.
Landen en Gebieden Overzee - waaronder de Nederlandse Antillen - hebben recht op speciale handelsvoordelen in de EU. Om de werkgelegenheid in die landen te bevorderen kunnen zij hier bepaalde hoeveelheden rijst en suiker tegen de hoge EU-prijzen verkopen, mits zij daar zodanig zijn bewerkt dat waarde met 20 procent is gestegen.
Elke ton suiker uit de Antillen gaat af van het quotum van de twintigduizend Nederlandse bietenboeren. Daarmee wordt hun afzet de goedkope wereldmarkt op gedreven. Het verschil in prijs moeten de boeren zelf bijleggen, klaagt Maarsingh.
Vorig jaar kwam er achtduizend ton suiker uit de Antillen via Nederland de lucratieve Europese markt op. Volgens Maarsingh kostte dat de Nederlanders acht miljoen gulden. 'En dat was ook nog eens suiker van slechte kwaliteit. Stel je voor dat dat gemengd wordt met onze goeie suiker', zegt hij.
Slimme Nederlanders hebben het lek ontdekt. Zij kopen suiker - onder andere uit Nederland afkomstig - tegen lage tarieven op de wereldmarkt, gieten hem op de Antillen in klontjes of zakken, en verschepen hem terug naar Nederland. Hier krijgen ze er soms het vijfvoudige voor terug.
'Dat is nooit de bedoeling geweest van het LGO-besluit. De werkgelegenheid op de Antillen wordt er niet door bevorderd. Er is daar nog nooit een korrel rijst geteeld of suikerriet verbouwd', zegt Maarsingh die vindt dat Nederland onder het mom van ontwikkelingshulp 'veel te lief' is.
'De regering zou moeten weten dat niet de Antillianen verdienen aan de regeling maar Nederlanders die door de Antillen-route snel rijk willen worden', aldus Maarsingh, volgens wie Nederland ook binnen de EU alleen staat met deze invulling van het verdrag.
Nederland is meer dan barmhartig: volgens Maarsingh wil de overheid het quotum suiker uit de Antillen verhogen naar honderdduizend ton. Die gaan af van het Nederlandse EU-quotum van 872 duizend ton. 'Dan kun je meteen wel een suikerfabriek sluiten en staan er zó vierhonderd mensen op straat', stelt Maarsingh.
Als Nederland nu stáát op dat LGO-verdrag, laat het dan de import uit de Antillen beperken tot drie- of vierduizend ton suiker. 'Dat accepteren we nog wel, maar niet meer dan dat. We hebben genoeg gedaan voor de Antillen.'
In het rijstgeschil heeft Nederland begin deze week een wapenstilstand van twee maanden bereikt. Maarsingh eist nu dat de overheid een onderzoek instelt naar de gebruikers van de Antilliaanse route opdat duidelijk wordt dat er iets mis is met het LGO-besluit.
Het jongste nummer van Oogst heeft daar vast een voorschot op genomen. Het LTO-tijdschrift heeft een slimme Nederlander opgescharreld die wel wil uitleggen dat hij niets slechts in de zin heeft. 'Onze constructie hebben we voorgelegd aan de douane op de Antillen', zegt J. van Hasselt van Caribbean Sugar Company (CSC). 'Die raadpleegde haar Nederlandse collega's en het ministerie van Economische Zaken. Conclusie: onze opzet strookte met het LGO-besluit.'