De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) heeft tien geboden opgesteld waaraan optieplannen voor werknemers moeten voldoen. Die regels zijn een goed wapen in de strijd tegen het uitbundige gebruik van opties door topondernemers, en effectiever dan de belastingverhoging die premier Kok voorstelt, vindt de belangenorganisatie van kleine beleggers....
Van onze verslaggever
AMSTERDAM
Fiscale behandeling kan weliswaar buitensporig hoge optiewinsten beteugelen, maar garandeert niet dat managers zich tot het uiterste inspannen en verandert niets aan de wildgroei aan regelingen. Daarom bepleit VEB een nationale standaard voor optieplannen.
Die houdt in dat opties pas drie jaar na uitgifte mogen worden gebruikt. Ook mag er per jaar niet meer dan één procent aan aandelen bij komen. Verder mogen alleen na de publicatie van de jaarcijfers opties worden uitgedeeld. Ten slotte moeten slechte prestaties van de onderneming worden vertaald in minder uitbundige optiepakketten.
Opties zijn populair geworden, omdat ze de werknemer het recht geven goedkoop aandelen te kopen van het eigen bedrijf die hij meestal duurder kan verkopen op de effectenbeurs. De koerswinst is belastingvrij.
Hoe lucratief opties kunnen zijn, bleek deze week weer eens uit het jaarverslag van chemieconcern DSM. Het topmanagement gebruikte in 1996 197 duizend opties om aandelen te kopen tegen prijzen vanaf 76 gulden. Die aandelen konden op de beurs worden verkocht voor een maximumprijs van 177,80. Dat betekende een belastingvrije koerswinst van ruim 100 gulden.
In het waarschijnlijker scenario dat de managers hun opties hebben gebruikt tijdens een iets lagere beurskoers van 170 gulden, beurden zij gezamenlijk 8,53 miljoen gulden, ofwel bijna 171 duizend gulden de man. Bronnen rond het bedrijf melden dat de vijftig topmanagers jaarlijks tussen de 10 en 20 procent van hun salaris kunnen bijverdienen middels opties. In 1996 was dat echter bijna 43 procent.
Het overgrote deel van de opties bij bedrijven is in handen van de directie. Vaak hebben lager geplaatste werknemers zelfs helemaal geen recht op deze opties. Dat moet volgens VEB veranderen. 'Optieregelingen dienen bij voorkeur voor een groot gedeelte van het personeel toegankelijk te zijn.'
Woensdag zei werkgeversorganisatie VNO-NCW al dat veel meer medewerkers moeten meeprofiteren in de optieplannen. Dat past in een tijd van loon naar prestatie, zei voorzitter Hans Blankert. 'Door de verdere introductie van optieregelingen kunnen werknemers delen in de voorspoed van de onderneming.'