update WASHINGTON - De onthullingssite WikiLeaks.org heeft gezorgd voor het omvangrijkste lek van militaire geheimen ooit. De site publiceerde vanochtend 391.832 verslagen over de oorlog in Irak, tussen 1 januari 2004 tot 31 december 2009. De verslagen zijn opgesteld door militairen van het Amerikaanse leger.
De oprichter van website WikiLeaks, Julian Assange. FOTO AFP
Er zijn verslagen van burgers die willekeurig werden gedood bij controleposten, van Iraakse gevangenen die zijn gefolterd door coalitietroepen en van Amerikaanse militairen die een heel huizenblok opblazen omdat er één verdachte op het dak zitOprichter van WikiLeaks Julian Assange
De verslagen geven details van 109.032 oorlogsslachtoffers in Irak, waarvan 66.081 burgers. Dat komt uit op een gemiddelde van 31 burgerslachtoffers per dag gedurende zes jaar. Volgens WikiLeaks is de oorlog in Irak daarmee vijf keer zo dodelijk als de strijd in Afghanistan.
Oprichter Julian Assange van WikiLeaks zegt dat de verslagen het bewijs leveren voor oorlogsmisdaden. Hij zei dat er genoeg materiaal is voor veertig moordzaken. ,,Er zijn verslagen van burgers die willekeurig werden gedood bij controleposten, van Iraakse gevangenen die zijn gefolterd door coalitietroepen en van Amerikaanse militairen die een heel huizenblok opblazen omdat er één verdachte op het dak zit.''
Media die de rapporten eerder mochten inzien, stellen dat het Amerikaanse leger meestal een oogje toeknijpt bij de foltering van Iraakse gevangenen. In één geval schoot een Iraakse politieman een gevangene in zijn been. De gevangene werd ook geslagen met een stok en brandslang, waardoor hij ribben brak en open wonden opliep. ,,Geen nader onderzoek'', was de conclusie van het verslag. De documenten tonen ook dat gevangenen zijn verkracht en vermoord.
In de gepubliceerde verslagen van incidenten zijn namen, plaatsen en enkele andere zaken weggestreept. Het Amerikaanse ministerie van Defensie zegt dat de publicatie desondanks het leven op het spel zet van Iraakse informanten en van soldaten. Het ministerie roept WikiLeaks op om ,,de gestolen documenten terug te geven en van de website te halen''. Een woordvoerder zei dat de verslagen niets nieuws bevatten en geen inzicht geven. ,,Het zijn snapshots van gebeurtenissen, die niet het hele verhaal vertellen.''
In juli publiceerde WikiLeaks 77.000 geheime documenten over de oorlog in Afghanistan.
WikiLeaks heeft niet gezegd wat de bron is van de documenten. Maar de VS verdenken Bradley Manning, een US Army informatie-analist. Hij werd in mei opgepakt toen WikiLeaks een video onthulde waarbij een Amerikaanse helikopter burgers doodde.
De documenten zijn zogeheten SIGACTS: verslagen van significante acties van het Amerikaanse leger. Hierbij een feitenoverzicht van enkele eerste indrukken.
MISBRUIK VAN GEVANGENEN: Amerikaanse autoriteiten blijken geen onderzoek te hebben gedaan naar honderden gevallen van misbruik van gevangenen door Iraakse agenten en militairen. Daarbij zijn gevallen van verkrachting en zelfs moord.
BURGERDODEN: WikiLeaks zei dat de verslagen uitkomen op 109.032 oorlogsslachtoffers in Irak, waarvan 66.081 burgers. De anderen zijn 23.984 opstandelingen, 15.196 Iraakse militairen en agenten, plus 3771 gesneuvelde coalitie-militairen. Een Apache-helikopter doodde twee burgers die zich wilden overgeven. Een militaire advocaat rechtvaardigt dat in een verslag: ,,Ze kunnen zicg niet overgeven aan een helikopter en zijn nog steeds terechte doelen.''
IRAANSE INVLOED: Documenten geven details van de Amerikaanse vrees dat Iran rebelen in Irak hebben getraind. Een verslag stelt dat een rebellenleider die Amerikaanse militairen heeft gedood, was opgeleid door de Revolutionaire Garde van de islamitische republiek Iran.
BLACKWATER: Britse onderzoeksjournalisten vonden verslagen met nieuwe gevallen van moorden door een bewakingsbedrijf dat voorheen bekend stond als Blackwater. Sinds het bedrijf een slechte naam kreeg door een schietpartij waarbij veertien burgers omkwamen, heet de firma Xe Services.
In de verslagen van incidenten zijn namen, plaatsen en enkele andere zaken weggestreept. (ANP/AHA)
