Een van de eerste AOW-gerechtigden ontvangt in 1957 haar geld. FOTO ANP
Door de kredietcrisis komt er van sparen voor de AOW niets meer terecht. Dus moet het kabinet naar andere maatregelen kijken om de vergrijzing in de toekomst betaalbaar te houden. Langer doorwerken is zo'n maatregel.
Politiek ligt doorwerken na je 65ste gevoelig. De coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie willen er niet aan. Eerst maar eens iedereen tot zijn 65ste aan het werk houden, is het motto. Voor vakcentrale FNV is het verhogen van de AOW- leeftijd 'volstrekt onbespreekbaar'.
De coalitiepartijen wijzen erop dat al tal van maatregelen zijn genomen om mensen langer aan het werk te houden. Eerst moet worden afgewacht of dat genoeg is. Bovendien, zeggen de partijen, de mensen krijgen in deze kredietcrisis al veel voor hun kiezen. In een tijd van massaontslagen is het niet handig ze ook nog eens te laten weten dat ze tot hun 67ste moeten doorwerken.
De vraag is of die houding nog lang kan worden volgehouden. Door de kredietcrisis zijn de overheidsfinanciën in recordtijd in het ongerede geraakt. De fraaie vergezichten van begrotingsoverschotten zijn verdwenen. Dat is lastig voor nu, maar het werkt ook door op de langere termijn. Want een begrotingsoverschot is noodzakelijk om de kosten voor de vergrijzing in de toekomst op te kunnen vangen.
Het overschot wordt immers gebruikt om de staatsschuld af te lossen. Dus als vanaf 2020 de babyboomers massaal met pensioen gaan, is er weer ruimte de staatsschuld te laten oplopen. De hogere AOW-uitkeringen worden dan via een oplopend tekort gefinancierd. Zo voorkomt het kabinet dat de AOW-premie of de belastingen drastisch omhoog moeten om de kosten te blijven betalen.
Om de staatsschuld tijdig af te lossen moet er vanaf 2011 een overschot van drie procent op de begroting zijn, heeft het Centraal Plan Bureau berekend. Dat haalt het kabinet al niet eens in zijn optimistische voorspellingen. En met het oplopende tekort in deze crisistijden verdwijnt dat beeld helemaal uit zicht.
Reden voor de econoom Lans Bovenberg te pleiten voor een hogere AOW-leeftijd. Volgens Bovenberg is die maatregel onafwendbaar om de toekomstige kosten in de hand te houden.
Alternatieven op de korte termijn zijn er niet. Bezuinigingen van zes tot acht miljard liggen niet voor de hand. Daarmee zou het kabinet de recessie alleen maar verdiepen. Belastingverhogingen treffen de koopkracht van de burgers en dat heeft ook een negatief effect op de economie.
Afschaffing van de aftrek van de hypotheekrente is ook een belastingmaatregel die veel partijen bepleiten. Maar het CDA is daar mordicus tegen. Zeker nu, omdat er dan nog minder huizen worden gekocht.
Verhoging van de AOW-leeftijd heeft naast de effecten op de langere termijn ook als voordeel dat de pensioenfondsen van een groot probleem worden verlost. De crisis heeft aangetoond dat de pensioenen lang niet zo veilig zijn als vaak gedacht.
Door de pensioenleeftijd te verhogen, besparen de fondsen op termijn miljarden. Daarmee is de betaalbaarheid van de pensioenen gegarandeerd en hoeven de premies niet drastisch omhoog.