Pionier Hilgers luchtheld zonder papieren

EDE - Honderd jaar geleden was Jan Hilgers de eerste Nederlander die gemotoriseerd door het Nederlandse luchtruim vloog, maar het had niet veel gescheeld of een andere man, Clément van Maasdijk, was met deze eer gaan strijken. Donderdag, precies honderd jaar later, is de heldendaad in Ede herdacht bij het monument voor Hilgers.

Toen in 1910 in Heerenveen een vliegweek zou worden gehouden waarbij ene Clément van Maasdijk een vliegdemonstratie zou geven, was de werkgever van Hilgers, de Nederlandse auto-importeur Verwey & Lugard, erop gebrand die primeur zelf te hebben. Het bedrijf had namelijk twee vliegvelden aangelegd bij Ede en Soesterberg. ''Het was goede reclame voor het bedrijf om de eerste te zijn die een Nederlander het Nederlandse luchtruim instuurde'', aldus Ben Hilgers (geen familie), directeur van Historisch Museum Ede. In het museum is tot 24 oktober de tentoonstelling 100 jaar eerste vlucht Jan Hilgers te zien.

Verwey & Lugard lieten Jan Hilgers op 29 juli als eerste Nederlander de lucht in gaan met een Blériot XI. Hij vloog een paar keer in een rechte lijn om vervolgens op de grond een bocht te maken met het toestel en in de tegenovergestelde richting terug te vliegen. Omdat hij nog niet voldoende geschoold was kon hij namelijk nog geen bochten in de lucht maken. Veel mensen hebben Hilgers echter niet gezien: de demonstratie moest te snel worden georganiseerd om er veel reclame voor te kunnen maken.

Hoppen op de heide

Concurrent Van Maasdijk maakte op 30 juli een korte testvlucht, gevolgd door zijn officiële vlucht op 31 juli. ''Dat waren volwaardige vluchten, in tegenstelling tot de vlucht van Hilgers. Die zie ik meer als 'hoppen op de heide''', aldus Jan de Jong, een van de bestuursleden van de Stichting Vliegweek Clément van Maasdijk. Er was veel reclame en veel publiek, want de vlucht stond al drie weken gepland.

De Jong ziet niet Hilgers maar Van Maasdijk als de eerste Nederlander die boven Nederlands grondgebied vloog, omdat Van Maasdijk wel een vliegbrevet had. Dat Hilgers geen brevet had maakt volgens Ben Hilgers voor de geschiedschrijving echter niet uit: ''Alle historici en mensen uit de luchtvaart zien Hilgers als de eerste Nederlander, die door het Nederlands luchtruim vloog.'' (ANP)