Slag om Ajax: heeft Cruijff na 500 dagen écht gewonnen?

Uri Coronel en Rik van den Boog. © ANP

Dennis Bergkamp en Wim Jonk. © ANP

Steven ten Have en Marjan Olfers. © anp.

Tscheu La Ling. © anp.

Louis van Gaal. © epa.

Wie zijn er gesneuveld in anderhalf jaar vechten?
Heb je even? Rik van den Boog, Uri Coronel, Steven ten Have, Paul Römer, Marjan Olfers, Edgar Davids, Danny Blind en Martin Sturkenboom zijn de bekendsten. Tevens vertrokken hoofd jeugdopleiding Jan Olde Riekerink en enkele jeugdtrainers, onder wie Robin Pronk. Tevens lijken de directeuren Henri van der Aat en Jeroen Slop hun langste tijd te hebben gehad in Amsterdam Zuid-Oost.

Dus het is Cruijff toch allemaal te doen om macht?
Dat zullen zijn tegenstanders zeker beweren. En om het naar voren schuiven van vriendjes, onder wie Bergkamp, Jonk en Ling. Maar uit het initiatief van Cruijff in 2010 blijkt in ieder geval een andere intentie. Met een groep oud-voetballers, onder wie Bergkamp en Jonk, maar ook Rijkaard, Van Basten en Keizer, begon de beste voetballer die ons land ooit gekend heeft een 'praatgroep' met als belangrijkste vraag: waarom gaat het al 15 jaar zo slecht met Ajax? Dat was belangeloos en dus uit liefde voor hun club.

Maar waarom dan zoveel 'slachtoffers'?
Het 'kamp-Cruijff' maakte een rapport, De weg naar georganiseerde chaos, op weg naar succes, dat op het bureau van Rik van den Boog terecht kwam. De toenmalig algemeen directeur weigerde het stappenplan van Cruijff en de zijnen uit te voeren, met als voornaamste bezwaar de personele gevolgen binnen de club. 'Deze mensen hebben ook een hypotheek', beargumenteerde Van den Boog. Toch kan er getwijfeld worden of dát de ware reden was waarom hij Cruijff dwarsboomde. Van den Boog was als bestuurslid bij Libertel en directeur bij Vodafone immers niets anders gewend dan saneren en doorselecteren.

En toen?
Pas vanaf dat moment, zo erkende hij later, realiseerde Cruijff zich dat er bij zijn oorspronkelijke doel (het hervormen van de jeugdopleiding) veel meer kwam kijken. Ajax is geen simpele voetbalvereniging meer, maar óók een beursgenoteerde onderneming. En je kunt pas wat veranderen als je - en daar heb je hem weer - 'macht' bezit. De vereniging, tevens grootaandeelhouder, omarmde Cruijffs plannen en vroeg hem om in de RvC plaats te nemen.

Cruijff kon dus weten met wie hij te maken zou krijgen.
Van de vier commissarissen kende Cruijff alleen Davids - maar ook niet persoonlijk. De andere drie waren compleet nieuw voor hem. En bovendien was Cruijff niet persoonlijk betrokken bij de samenstelling. Dat vertrouwde hij Keje Molenaar, één van de leden van de voordrachtscommissie, toe. En Molenaar maakte inschattingsfouten. Dat gaf hij eind vorig jaar toe, nadat het RvC-viertal achter de rug van Cruijff een akkoord bereikte met Van Gaal als algemeen directeur. Volgens Molenaar zaten Ten Have & co er alleen om Cruijff te faciliteren, volgens de commissarissen moesten ze hem juist tegenwicht bieden.

Tegenwicht? Half Amsterdam stond in de brand!
Cruijff is geen bestuurder. Hij kent de statuten niet, van een ondernemingsraad zal hij tot voor kort nog nooit gehoord hebben. Dit moet er veranderd worden, daar heb je die en die voor nodig, basta. Van commercie of financiën heb ik geen verstand, dat 'regelen' jullie maar, denkt én zegt hij, maar het 'voetbal' is mijn pakkie-an. Cruijff kwam na (informele) afwijzingen van onder anderen Marc Overmars, Guus Hiddink en Marco van Basten, met Tscheu La Ling als kandidaat voor het algemeen directeurschap. Ten Have was fel tegen en benaderde niet veel later - nadat Cruijff de komst van Van Basten had 'gefrustreerd', zo oordeelde Ten Have én de rechter - in het geheim Van Gaal.

Maar Van Gaal komt niet en de RvC is weg. Heeft Cruijff nu gewonnen?
Dat is nog maar de vraag. De vereniging, vertegenwoordigd door de bestuursraad, zoekt de nieuwe RvC-leden. Maar in die vereniging mag dan wel de meerderheid voorstander van Cruijffs plannen zijn, er zitten ook zeker tegenstanders van de in Betondorp geboren Amsterdammer. Zo mogen Uri Coronel en Arie van Os, uitgesproken Van Gaal-adepten, als ereleden bij veel vergaderingen aanwezig zijn. Hun macht, achter de schermen, wordt door tal van betrokkenen onderschreven.

Dus Ajax kan ook in een wapenstilstand zitten?
Dat zou kunnen, maar een hervatting van de oorlog ligt niet voor de hand. Het is aannemelijk dat de bestuursraad onder leiding van Hennie Henrichs (hoewel, hij sprak zich in het verleden al eens uit als 'Van Gaaliaan') commissarissen vindt die willen meewerken aan de plannen van Cruijff. En anders krijgen we weer een jaar vol mediaspektakel en maken de fenomenen slagboom- en parkeerdekjournalistiek definitief een kans op een plaatsje in de Dikke Van Dale.

Keert de rust dit jaar terug in de Arena?