Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Zo komt de kade van de Eem er waarschijnlijk in 2022 uit te zien.
Volledig scherm
Zo komt de kade van de Eem er waarschijnlijk in 2022 uit te zien. © Zeep Architecten

De messen bij War worden geslepen

verkoopEen kans voor de stad of een bewijs dat Amersfoort een 'net-niet' stadje is? Plannen met het War-terrein roepen veel reacties op.

Quote

Als dit doorgaat, begraaf ik mijn gemeentepenning hoogst­per­soon­lijk in de grond voor het gemeentehuis

Ron Jagers, kunstpaus

Met hoofden zo rood als tomaten zitten Harmen Zijp en Diana Wildschut achter hun bureau in het kantoor van de War. Het is even voor het middaguur. Nog geen drie uur geleden hebben ze van wethouder Hans Buijtelaar (VVD) gehoord dat niet hún plan, maar dat van Rovase wat de gemeente betreft mag worden uitgevoerd. De telefoon gaat sindsdien onophoudelijk, mailtjes blijven binnenstromen. Steunbetuigingen, grotendeels. Maar ook Amersfoorters die in actie willen komen.

Begraven
Beeldend kunstenaar Ron Jagers, 'kunstpaus' van Amersfoort, is één van hen. ,,De War wegjagen, is een grote schande." Jagers kreeg in 2008 de gemeentepenning, omdat hij volgens het stadhuis een 'inspirerend en cultureel vernieuwer' is. ,,Als dit doorgaat, begraaf ik dat ding hoogstpersoonlijk ergens voor het gemeentehuis."

Vanavond was hij, samen met tientallen anderen, aanwezig bij een actiebijeenkomst waarin verdere stappen werden voorbereid.  De War en zijn aanhang starten een campagne op diverse fronten om het belang van de culturele broedplaats voor Amersfoort duidelijk onder de aandacht te brengen.

De War startte in 2002, toen het kunstenaarscollectief de Spullenmannen hun intrek nam in wat later het Spullenlab zou gaan heten. In de jaren erna werd het terrein uitgebreid met een cultureel bedrijfsverzamelbureau, een Fab­Lab en de Coöperatieve Universiteit Amersfoort. Er is ook ruimte voor het spelen van theaterproducties en het doen van 'uitvindingen-waar-niemand-op-zit-te-wachten'. ,,Dat is nu voorbij'', verzucht Harmen Zijp.

Dat hoeft echter absoluut niet zo te zijn, menen betrokkenen. ,,In de afspraken is nadrukkelijk opgenomen dat Rovase met de War in gesprek gaat, om te kijken of hun werk kan worden ingepast in de plannen'', zegt wethouder Buijtelaar. ,,Al met al is dit een goede ontwikkeling voor Amersfoort. De Kop van Isselt wordt op deze manier nadrukkelijk betrokken bij de stad, met behoud van de grote cultuurhistorische waarde. Daarbij is de komst van bijvoorbeeld studentenwoningen zeer welkom."

Harmen Zijp (rechts) en Diana Wildschut (l.) voeren 'crisisberaad' in het kantoor van War.
Volledig scherm
Harmen Zijp (rechts) en Diana Wildschut (l.) voeren 'crisisberaad' in het kantoor van War. © Saskia Berdenis van Berlekom

Niet het hele terrein waar de War nu zit wordt gebruikt voor woningen en bedrijven. Duizend vierkante meter komt naar alle waarschijnlijkheid in handen van de ROVA, die het gaat gebruiken voor haar afvalverwerking.

Doordat dit ook geld oplevert, kan het terrein voor minder dan de boekwaarde (het stuk grond is een miljoen euro waard) worden verkocht aan Rovase.

Historie
Ook komt er een waterbassin, waarin drinkwater wordt gefilterd voor gebruik in de gebouwen. Een verwijzing naar de eerste waterzuivering van Amersfoort, die in 1919 hier werd aangelegd. In het plan van Rovase is ook de bouw van appartementen tegenover het terrein, naast de brandweerkazerne, meegenomen. Dit om 'één geheel' te creëren, aldus Dirk van Garderen van het Amersfoortse vastgoedbedrijf. ,,Dat hoort niet bij de aanpak van het terrein van de War, maar willen we wel in één keer doen."

Niet alleen in het kantoor van de War, ook op internet stroomden de reacties op de plannen binnen. Joke Sickmann van erfgoedstichting ­Siësta laat weten niet blij te zijn, oud-wethouder voor cultuur Mirjam Barendregt (D66) spreekt op Twitter van een 'plat plan' en een teleurstelling. Voormalig SP-raadslid Geert Groeneveld reageert op Facebook: ,,Met dit besluit laat politiek Amersfoort zien dat het een 'Blokker' (net-niet) stadje is en blijft. Verschrikkelijk."

Historie

De studentenwoningen, horeca-voorziening en ateliers aan de Eem komen op historische grond. De gebouwen aan de Geldersestraat vormen samen het oudste nog bestaande fabriekscomplex van Amersfoort.

- Het werd ontworpen door de Amsterdamse archtitect Salm. In 1881 startte stoomluciferfabriek De Eem er haar onderneming.

- In 1887 verhuisde deze na een fusie naar Eindhoven en nam een kleurstoffenfabriek er haar intrek. Aanvankelijk heette het bedrijf Farbwerk Amersfoort van Pick, Lange & Co.

- Toen de eigenaars overleden waren er geen opvolgers en kwam de fabriek in handen van Jacob Johannes Otto. Hij kwam van de volksbuurt 't Sasje. Het bedrijf ging de NV Nederlandsche Kleurstof Industrie v/h Farbwerk Amersfoort heetten. In de loop der jaren werden regelmatig gebouwen bijgeplaatst.

- Laatste eigenaar van het fabriekscomplex was Warner Jenkinson, die in 2000 nog een loods bouwde. In 2001 werd het bedrijf definitief gesloten, en verwerd het langzaam tot de culturele broedplaats die het nu is.

Exclusief

Het beste van het AD

In samenwerking met indebuurt Amersfoort