Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Een schare van honderden fans kwam de WAR¿afgelopen dinsdag een hart onder de riem steken in het stadhuis. De bespreking over de selectie vond in het geheim plaats. © Nico Brons

Gemeenteraad Amersfoort zit in spagaat met geheimhoudingen

Achter de schermenIn de toch al roerige discussie rond de verkoop van de WAR gooide het college afgelopen week olie op het vuur door de beraadslaging over de selectie van 'autohandelaar' Rovase en de afwijzing van de huidige gebruikers in het geheim te willen voeren.

De kritiek was niet van de lucht. ,,Wat hebben college en gemeenteraad te verbergen?'' vroegen niet alleen raadsleden maar vooral ook veel burgers zich af. Het argument dat de belangen van derden (lees: de overige afgewezen bieders) geschaad zouden kunnen worden door openbaarheid, werd door velen afgedaan als onzin.

Immers, zo is de redenering, er kan prima een inhoudelijke discussie gevoerd worden zonder daarbij de namen of bedragen van de andere belangstellenden te noemen. Desnoods kan de bespreking met de raadsleden onderbroken worden om de publieke tribune tijdelijk te ontruimen. Dat is al vaker voorgekomen.

Vreemde situaties
Er zijn twee redenen waarom een bespreking in het stadhuis achter gesloten deuren kan worden gevoerd: schade aan belangen van derden of de financiële onderhandelingspositie van de gemeente zelf. Daarnaast komt het nog wel eens voor dat de privacy van personen in het geding is.

Dat kan leiden tot vreemde situaties. Omdat een besluit tot geheimhouding niet lichtvaardig moet worden genomen, beraadslagen raadsleden voorafgaand aan de geheime bespreking in het geheim over de vraag of de bespreking wel geheim moet zijn. De overwegingen om dan tot geheimhouding over te gaan, blijven geheim. Kafka zou ervan smullen.

Informatiemonopolie
Dat deed politiek verslaggever Rob Lampe ook. Hij maakte er deze week een hilarisch videoverslag van. Hij wachtte de raadsleden buiten de vergaderzaal op. Op zijn vraag waarom de bespreking geheim was, konden de raadsleden niet anders antwoorden dan dat dit geheim was.

Dat mag dan een grappig journalistiek item opleveren, de kern van deze zaak is een uiterst serieuze: hoe kunnen de buitenwacht en de journalistiek het stadsbestuur controleren als college en raad zich een informatiemonopolie toeëigenen? En nog een stap verder: hoe kan de raad publiekelijk verantwoording afleggen als zij zich aan de voorgestelde geheimhouding committeert?

Geheime bespreking
Want mogelijke misstanden die in een geheime bespreking aan het licht komen, mogen niet worden gedeeld met de buitenwereld. Nooit. Een raadslid dat instemt met een geheime bespreking, zet zichzelf dus in zekere zin een slot op de mond.

Dat is de reden dat de fracties van SP en Actief afgelopen dinsdag weigerden aanwezig te zijn bij de besloten vergadering. Zij willen vrijuit kunnen spreken over deze kwestie. Maar daarmee zetten zij zichzelf tegelijk op achterstand: zij weten niet het naadje van de kous en zijn dus minder bevoegd tot een oordeel.

Volledig scherm
Politiek verslaggever Leo de Vries schrijft tweewekelijks een politieke analyse over de Amersfoortse politiek. © Marco de Swart

Westelijke rondweg
Door alle commotie rondom de WAR is het velen ontgaan dat onlangs ook het onderhandelingsresultaat van de gemeente met Dierenpark Amersfoort geheim werd verklaard. Als Amersfoort de zo vurig gewenste westelijke rondweg wil aanleggen, zal zij namelijk grond moeten kopen van het dierenpark. Welke prijs gaat Amersfoort hiervoor betalen? En welke toezeggingen zijn er nog meer gedaan aan het dierenpark?

De burger zal het nooit weten, hoewel het gaat om gemeenschapsgeld. En een raadslid dat de geheime stukken inkijkt en zich mogelijk een hoedje schrikt, zal nooit openlijk kunnen protesteren omdat hij akkoord is gegaan met geheimhouding.

In het geval van de WAR is het te danken aan handig manoeuvreren van raadslid Roel Mulder (Actief) dat er afgelopen dinsdag toch nog een openbaar debat kon worden gevoerd over de verkoop van de voormalige verffabriek, zonder dat daarbij belangen van anderen werden geschaad en zonder dat politici zich hoefden te beroepen op hun geheimhoudingsplicht.

Zwijgzaamheid
Maar politieke discussies werden in het verleden nogal eens doodgeslagen door zelfopgelegde zwijgzaamheid van wethouders en raadsleden. In de kwestie rond het datalek leidde dat tot een welhaast lachwekkende vertoning in de raadszaal omdat de drie verantwoordelijke wethouders op het spervuur van vragen bijna onophoudelijk moesten blijven herhalen dat zij in het belang van het onderzoek daar niets op konden zeggen.

Wil het Amersfoortse stadsbestuur niet de verdenking op zich laden van achterkamertjespolitiek en handjeklap, dan zal zij snel een manier moeten vinden om uit deze spagaat van vertrouwelijkheid te komen. Want geheimverklaring is in Amersfoort al lang geen incident meer.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort