Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
© Hollandse Hoogte

'Antidepressiva zijn gevaarlijk en zwaar verslavend'

Farmacoloog Anton Loonen heeft forensisch expert Selma Eikelenboom (62) onterecht uitgemaakt voor 'charlatan'. Eikelenboom, die omstreden ideeën heeft over antidepressiva, blijft strijden tegen de pillen die volgens haar soms zelfs leiden tot moord. Een interview met de forensisch arts die vandaag het middelpunt is van een opmerkelijke rechtszaak.

Selma Eikelenboom heeft de rechtszaak, waarin het medisch tuchtcollege vandaag uitspraak doet, niet zomaar aangespannen. De hele juridische rompslomp is volgens haar bedoeld om haar criticaster Anton Loonen, die haar eerder een 'charlatan' noemde, te laten stoppen met haar te belasteren. ,,Ik word vaak gevraagd in strafzaken waarin antidepressiva mogelijk leidden tot geweld. Als zo'n belediging blijft hangen, ontstaat er twijfel over mijn kunde: dat accepteer ik niet."

Quote

Als zo'n belediging blijft hangen, komt er twijfel over mijn kunde; dat accepteer ik niet

Selma Eikelenboom


Het gaat Eikelenboom, die sinds 2011 in Colorado woont, bij deze zaak ook om de 'vrijheid' haar boodschap uit te dragen. Die boodschap is dat zo'n 90 procent van de 1 miljoen Nederlanders die aan antidepressiva zitten, daarmee moet stoppen. ,,Alleen voor een zeer kleine groep die bijvoorbeeld te maken krijgt met een heftige psychose, kunnen psychoactieve medicijnen een tijdelijke oplossing zijn. Voor alle anderen is het middel vaak erger dan de kwaal."

Impulsdoorbraken

Haar punt: de bijwerkingen zijn veel erger dan menigeen denkt. ,,Mensen die zulke pillen slikken komen vaak enorm aan; 20 tot 30 kilo is geen uitzondering. Ze krijgen ernstige problemen met seks, zoals erectiestoornissen. Soms oncontroleerbare diarree. Misschien nog wel het ergste: 'impulsdoorbraken', waarbij gebruikers opeens heel agressief of somber worden. Het tegenovergestelde van wat deze pillen beogen."

Bij zo'n tien procent is het gebruik volgens Eikelenbooms onderzoek ronduit gevaarlijk. Het gaat dan om mensen met een dna-afwijking waardoor ze het enzym missen dat de stoffen in deze pillen makkelijk afvoert. Deze mensen komen soms tot 'onverklaarbare vormen van geweld'. Dat gold volgens haar bijvoorbeeld bij de veelbesproken zaak van de Drentse Grietje S. die het antidepressivum venlafaxine slikte en in 2012 haar zoon wurgde en met haar dochter de sloot in reed.

Waar Eikelenboom ook fel tegen is: het gebruik van alle 'psychofarmaca', medicijnen om psychische stoornissen te bestrijden, bij kinderen. ,,Kinderen die adhd hebben Ritalin voorschrijven is ronduit gevaarlijk. Hun nog niet volgroeide lever kan die medicatie niet goed omzetten. Ouders beseffen het niet, maar ze werken als amfetamines, harddrugs dus, en kunnen hersenbeschadigingen geven."

Uw critici zeggen dat u niet genoeg kennis bezit voor zulke harde conclusies. 
,,Allereerst is er in de VS al veel onderzoek naar gedaan. De rechters houden daar in bepaalde strafzaken ook al rekening met de agressie die medicatie op kan roepen; veel meer dan in Nederland. Ik baseer me daarnaast ook op mijn eigen kennis en onderzoek. Maar ik roep mensen op om vooral zelf informatie in te winnen. Verdiep je in het onderwerp. Lees die bijsluiters. Dan blijkt dat de veiligheid van deze middelen inderdaad op dieren wordt getest, maar niet vaak op mensen. Als het al gebeurt, zijn het perioden van weken tot maanden. Wat er met mensen gebeurt als ze het lánger slikken dan de geteste periode, de producenten hebben geen idee."

U zegt eigenlijk: artsen schrijven iets voor waar heel veel mensen slechter van worden. Waarom zouden ze dat doen?
,,Artsen hebben nauwelijks tijd voor patiënten. Ze horen van de producenten dat de medicatie veilig is. Voor de medische wereld is een pil dan de 'eenvoudige' oplossing. Er hoeft niet echt te worden geïnvesteerd in mensen, in therapieën, in gesprekken. Mensen vinden het zelf ook handig. Dat het ernstig verslavend is, en gevaarlijk, dat beseffen de mensen niet, die bij hun huisarts om zo'n middel vragen. Maar er zit ook een perverse pressie achter van de farmaceutische industrie. Die investeert over de hele wereld miljarden aan marketing en reclame om maar te zorgen dat artsen dit voorschrijven."

Wat moet er volgens u veranderen?
,,Allereerst moeten alle organisaties die over de invoering van medicijnen gaan volstrekt onafhankelijk opereren van de farmaceutische industrie. En artsen moeten mensen uitgebreid informeren over de nadelen, en hen vragen een handtekening te zetten. Ik denk dat heel veel mensen dan vanzelf afhaken."

Advocaat

Anton Loonen, de Groningse hoogleraar 'farmacotherapie bij psychiatrische patiënten' die door Selma Eikelenboom voor de rechter wordt gedaagd, is volgens zijn advocaat Geertjan van Oosten niet van plan zijn uitspraak 'charlatan' in te trekken. ,,Meneer Loonen vindt nog steeds dat mevrouw Eikelenboom als forensisch arts niet kundig genoeg is om als getuige-deskundige betrokken te worden bij zeer complexe strafzaken waar antidepressiva mogelijk tot agressie en geweld hebben geleid." 

Volgens Van Oosten nodigde Loonen Eikelenboom uit voor een gesprek, maar weigerde zij dat. Eikelenboom: ,,Loonen wilde inderdaad met me spreken maar alleen om me te vertellen dat ik fout zit.''

Uitspraak

Prof. dr. Anton Loonen, hoogleraar Farmacotherapie bij psychiatrische patienten aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG).
Volledig scherm
Prof. dr. Anton Loonen, hoogleraar Farmacotherapie bij psychiatrische patienten aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). © Hollandse Hoogte

Loonen heeft vanwege zijn 'charlatan'-uitspraken een berisping gekregen, zo heeft het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Eindhoven vandaag besloten. Eikelenboom eiste rectificatie. Het college vindt de uitlatingen 'krenkend, onzakelijk en bewust op de persoon gericht'. Daarnaast kan het woord charlatan niet alleen betekenen 'zich deskundiger voordoen dan hij is', maar ook uitgelegd worden als kwakzalver, beunhaas en oplichter.

De twee worden door rechters vaak ingeschakeld als deskundige in moordzaken waarbij het gebruik van antidepressiva een rol heeft gespeeld. Loonen gelooft dat verdachten in diverse zaken te zwaar zijn gestraft op basis van het oordeel van Eikelenboom.

Het conflict tussen de beide deskundigen escaleerde vorig jaar rond de behandeling van de strafzaak tegen een man uit Reek die zijn vrouw doodde en hun zoontje ernstig verwondde nadat hij gestopt was met zijn medicijnen.