Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Özcan Akyol. © Marco Okhuizen

Erdogan raakt de grip op zijn land steeds verder kwijt

COLUMNÖzcan Akyol schrijft drie keer per week over wat hem bezighoudt. 

Afgelopen weekend, een jaar na de mislukte coup, herdacht de Turkse natie haar martelaars; de mensen die hun leven offerden om de democratie in stand te houden.

In een toespraak beloofde president Recep Tayyip Erdogan dat hij de doodstraf zonder twijfel zal invoeren, mits het parlement hiervoor goedkeuring geeft. Ook moesten vijanden van de staat vrezen voor hun hoofden. Die zouden door de regering worden 'afgehakt'.

De oorlogstaal van Erdogan werd om logische redenen, vanwege het onverzoenlijke karakter, breed uitgemeten in westerse media, want het is natuurlijk geen kattendrek. Hij riep bijvoorbeeld ook dat hij verdachten in Guantánamo Bay-pakken voor het gerecht wil slepen.

Maar de retoriek van de Turkse president wordt niet zonder reden almaar agressiever.

De weerstand in eigen land is groot. Een groeiende groep Turken, onder wie voormalige bondgenoten, bijvoorbeeld van de rechts-nationalistische politieke partij MHP, hebben zich tegen Erdogan gekeerd. Hoewel ze soms even verknipt over bepaalde zaken denken, bestaat er toch onrust over de wijze waarop de president momenteel het land bestuurt.

Vorige week wandelden honderdduizenden mensen mee in De Mars voor Gerechtigheid, geïnitieerd door de belangrijkste oppositieleider van Turkije, Kemal Kılıçdaroğlu, die op deze manier zijn ongenoegen wilde uiten over de ondemocratische werkwijze van de huidige regering. De laatste dag werd bijgewoond door anderhalf miljoen burgers.

Ik wil maar zeggen: de polarisatie van Turkije bereikt een toppunt. Dat bleek al eerder, toen 51 procent van de bevolking voor een presidentieel systeem stemde, maar 49 procent deze ontwikkeling resoluut afwees. Hoe verdeeld wil je het hebben?

Nu de Europese druk op Turkije ook toeneemt en steeds meer mensen over Erdogan twijfelen, gaat de president rücksichtslos tekeer tegen zelfbenoemde vijanden, in de hoop dat zijn conservatieve achterban niet zal afhaken – zoals dat in de drie grote steden (Ankara, Istanboel, Izmir) wél is gebeurd.

Veel mensen uit het westen luisterden dit weekend naar Erdogan en schreven Turkije voorgoed af. In werkelijkheid hoorden we iemand spreken die de grip op zijn land steeds verder kwijtraakt. Ook de nieuwste toespraak gaat de verhoudingen verder op scherp zetten. Als de polarisatie toeneemt, zal de positie van de president wankelen.