Volledig scherm
Sybrand Buma is al sinds de jaren negentig actief in de Haagse politiek. ,,Daardoor heb ik de mogelijkheid gehad om dit land door en door te leren kennen.'' © Robin Utrecht/ ANP

'Geef de sleutels van het Torentje maar aan mij'

Sybrand BumaSybrand Buma (51) werpt zich op als hoeder van Nederlandse tradities. En dan heeft de CDA-leider het niet over paaseitjes, kerstkaarten en Zwarte Piet. We moeten weer leren samenleven, is zijn motto. En streng zijn. ,,Als je het land bestuurt als een manager, krijg je een onzeker land.''

Quote

De grote crisis in dit land was geen economische, maar een morele. De economie is weer in de plus, maar het gevoel van de mensen zit in de min

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over:

-de zorg
-veiligheid
-werk
-identiteit
-onderwijs
-premierschap
(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

ZORG
'Zorg is niet gratis'

U wilt het eigen risico niet afschaffen. Waarom moeten zieke mensen meer betalen dan gezonde?
,,Dat is gelukkig niet zo. Via premies betalen niet-zieken voor de zieken. Behandelingen die tienduizenden euro's of zelfs tonnen kosten, brengen we samen op. Dat heet solidariteit. Het eigen risico vinden wij nu te hoog, daarom verlagen we het ook met ruim 100 euro, naar 280 euro. Maar we houden het wel in stand. Want laten we eerlijk met zijn allen blijven: zorg kost geld. Als je het eigen risico schrapt, dan krijg je de situatie dat mensen gaan denken: ik heb er voor betaald, dus laat ik het maar gebruiken; laat ik die extra check, die extra scan maar doen. Partijen die beloven het eigen risico te schrappen, kunnen dat niet waarmaken. Het is hetzelfde als die 1.000 euro die Rutte in 2012 beloofde. Het gaat niet gebeuren. Zorg is niet gratis."  

Ouderen hebben vaak geen keuze: bijna 85 procent is het eigen risico ieder jaar kwijt.
,,Daarom verhogen wij de AOW en verlagen we de eigen bijdrage voor huishoudelijk hulp. En we investeren in de verpleeghuizen. Maar ik durf best te zeggen dat ook ouderen hun steentje moeten bijdragen. Er gaat in de toekomst nog veel meer zorg worden gebruikt. Daar moeten we eerlijk over zijn. De SP laat de zorguitgaven met elf miljard euro oplopen! Dat kunnen we niet bij elkaar verdienen. Er moet een rem zijn."

Volledig scherm
Lijsttrekkers Alexander Pechtold (D66), Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens de politieke spelletjesavond van het NOS Jeugdjournaal © ANP

VEILIGHEID
'Geen wietwet' 

U wilt alle coffeeshops sluiten. Dat is toch naïef? Alles gaat dan ondergronds.
,,Steden als Roosendaal en Bergen op Zoom hebben alle coffeeshops al gesloten. Die zijn heel tevreden. Nederland is een drugswalhalla geworden. Heel Europa denkt dat we gek geworden zijn. Het is raar te denken dat je als enige land in Europa een ander beleid kunt voeren. Er is nu een kleine Kamermeerderheid die denkt dat het goed is om de teelt van wiet te legaliseren. Maar slechts 20 procent van de productie is voor binnenlands gebruik, de rest gaat de grens over. Die criminaliteit blijft dus gewoon. Bovendien zul je zien dat die legale wiet aan allerlei milieueisen moet voldoen. Dat spul wordt peperduur, dus de illegale aanvoer blijft."  

Maar wat u wilt - sluiten - is politiek onhaalbaar, dus we blijven voortmodderen met ons gedoogbeleid.
,,We hebben een wet waarin staat dat het niet mag. Vinden we het gezond? Nee. Partijen doen alsof wiet roken in Nederland de norm is. Dat is onzin. Politie en justitie zijn bovendien ook tegen legalisering van de teelt. Daarom snap ik dat doordrukken ook niet. Dit gaat stranden. De verdragen in Europa zijn helder: dit kan niet. Denk niet dat ze het accepteren in het buitenland als wij hiermee komen."  

WERK
'Arbeidsmarkt drama'

U wilt contracten van vijf jaar invoeren. Dan krijgt niemand ooit nog een vast contract.
,,Er zullen dan inderdaad meer tijdelijke contracten komen. Maar nu krijgt bijna niemand nog een vast dienstverband. Het is een drama. Op korte termijn zullen mensen denken: ik wil niet ontslagen worden. Maar als je in de crisis ontslagen bent, kom je er nu niet meer tussen.''  

U zegt mensen zekerheid te willen bieden. Dit plan staat daar haaks op.
,,Nu weet een hypotheekverstrekker ook wel dat een vast contract geen levenslang contract betekent. Het is niet zo dat iedereen er na vijf jaar uit gegooid wordt. Er is een veel te grote scheiding tussen mensen die een baan hebben en mensen die een baan willen. Dat is echt het gevolg van de flexwet van minister Asscher. Die heeft de arbeidsmarkt in de soep laten lopen."  

En dus versoepelt u ook nog eens het ontslagrecht, terwijl bij banken, verzekeraars en de post mensen er bij bosjes uitvliegen.
,,Dat zijn collectieve ontslagen. Dat heeft niks met individueel ontslagrecht te maken. Wij willen kantonrechters weer ruimte geven om individuele gevallen te beoordelen. Bij ING, Rabo, Achmea is iets anders aan de hand. Deze middenklasse heeft jaren het meest bijgedragen aan belastingen, verliest zijn baan en komt niet aan een nieuwe. Tegelijkertijd hebben we mensen nodig in de maakindustrie, zorg, onderwijs, of de beveiliging. Maar om die mensen daar te krijgen, is scholing nodig. Werkgevers moeten dat veel meer aanbieden, want mensen die al een hypotheek en kinderen hebben kunnen zich zo'n opleiding vaak niet permitteren."  

Volledig scherm
© ANP
Quote

Al gaat een groot deel van Nederland niet meer naar de kerk, daarmee zijn we nog geen onchristelijk land geworden

IDENTITEIT
'Ze kopiëren ons'

Het CDA is niet meer dé partij voor normen en waarden. Iedereen predikt het.
,,Ik heb geleerd dat kopiëren de hoogste vorm van vleierij is. Maar hoe doordacht zijn die voorstellen? Neem die brief van Rutte over 'Normaal doen'. Als je over waarden en normen begint, moet je het wel waarmaken. Dan kun je belediging uit het wetboek willen halen, zoals de VVD, maar dan zeg je eigenlijk tegen een Jood die wordt uitgescholden, scheld maar terug. Terwijl die vraagt: help mij. Een samenleving bestaat niet uit 17 miljoen individuen."  

U hamert op de christelijke grondslag van onze waarden en normen. Voedt u daarmee niet de polarisatie met moslims?
,,Het is treurig als een verwijzing naar traditie in dit land al als polarisatie wordt beschouwd. Als dat al niet meer mag! Al gaat een groot deel van Nederland niet meer naar de kerk, daarmee zijn we nog geen onchristelijk land geworden. Gelijkheid van man en vrouw slaat terug op de gelijkheid van de mens voor God. Dat is anders dan in de islam. We zijn een smeltkroes geworden en moeten een gezamenlijk anker vinden. Ook andere partijen wijzen op onze joods-christelijke tradities. Maar bij de VVD gaat het dan om paaseitjes, kerstkaarten en Zwarte Piet. Bij ons gaat het om hoe je met elkaar omgaat. Mensen die hier komen, moeten beseffen dat ze niet in een blanco polder terecht komen.''  

Ze moeten assimileren, niet integreren?
,,Natuurlijk hoeven ze zich niet te bekeren of iets dergelijks. Maar ik wil geen parallelle samenleving. Integratie is verplichtend, je moet meedoen."

ONDERWIJS
'Zomerscholen'

Waarom mogen kinderen van u niet meer een jaartje blijven zitten?
,,Doubleren is vaak helemaal niet nodig. Het gaat vaak maar om een paar vakken. Als je die bijspijkert, bijvoorbeeld in de zomer, dan gaat zo'n scholier vaak alsnog over. De logica is nu dat als je een paar vakken niet goed kan, je het hele jaar over moet doen."  

Zo'n doubleerverbod  is ook een centenkwestie. U bespaart er 300 miljoen euro mee.
,,Het is geen verbod. Dat kun je scholen niet zo opleggen. En tegelijkertijd investeren we in die zomerscholen. Er bestaat een beeld dat ieder kind zit te wachten op 6 à 7 weken zomervakantie. Dat is niet zo."  

U wilt de basisbeurs herintroduceren. Maar de instroom in het hoger onderwijs stijgt!
,,Dat zal wel, maar je ziet problemen bij de overgang van mbo naar hbo. Dan gaat het om kinderen en ouders die niet van nature denken: laat ik maar lenen, ik verdien het wel terug."  

Maar voor hen is juist de aanvullende beurs behouden. Dat is nog steeds een gift.
,,Je zult er toch bij moeten lenen. Dat is het probleem. Ik heb het nooit begrepen dat D66 en GroenLinks hieraan steun hebben gegeven."

Volledig scherm
© ANP

PREMIER
'Morele crisis in dit land'

Waarom zouden mensen op iemand stemmen die mopperend aan de kant stond toen premier Rutte ons uit de crisis loodste?
,,De grote crisis in dit land was geen economische, maar is een morele. De economie is weer in de plus, maar het gevoel van de mensen zit in de min. Ik wil de gezamenlijkheid in dit land weer terugbrengen. Als je het land bestuurt als een manager, krijg je een onzeker land. Want er zit geen verhaal meer achter. Zonder visie kom je nergens. Je kunt wel zeggen: dit is een heel gaaf land, maar geef dan de sleutels van het Torentje maar over, want ik vind dat er heel veel werk aan de winkel is.''  

U loopt al ruim twintig jaar op het Binnenhof rond. Welke maatschappelijke ervaring legt u op de mat?
,,Juist omdat ik al vanaf de jaren negentig bezig ben in de politiek, heb ik de mogelijkheid gehad om dit land door en door te leren kennen. Op deze plek ben ik thuis. Ik had in geen enkele andere functie met zóveel mensen kunnen spreken, op zoveel plekken kunnen zijn geweest, om te weten wat de zorgen in dit land zijn en hoe we dit land beter kunnen maken. Dat is een pre.''  

U schaamt zich er niet voor een beroepspoliticus te zijn?
,,Sterker nog: het is een feit. Ik merk in de praktijk dat het me juist helpt. Nee hoor, ik ben er alleen maar heel tevreden mee."

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over het premierschap:
(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

Volledig scherm
© anp


Checklist CDA


Wat wil hij verder:
-Koopkracht ouderen omhoog: 150 euro per jaar erbij voor AOW'ers.
-Minder marktwerking in de zorg.
-Maatschappelijke dienstplicht voor jongeren.
-Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers.
-Basisbeurs terug voor bachelorstudenten.
-Zorgbonus voor mantelzorgers.  

EN DUS MOET...
-Een medicijnengebruiker de goedkoopste variant nemen.
-De hypotheekrenteaftrek lager door invoering vlaktaks.
-Gokken duurder worden.
-De prijs van tabak omhoog.

Wil wel met: Heeft geen voorkeur.

Wil (liever) niet met: PVV, DENK.