Volledig scherm

'Nieuwe hooligan' boezemt angst in

Politiekorpsen in het hele land zijn in opperste staat van paraatheid na de rellen in Haren, omdat in diverse gemeenten soortgelijke 'feesten' zijn aangekondigd. Teams van de mobiele eenheid staan klaar om in te grijpen en inlichtingendiensten van de politie draaien overuren.

Via internet, en vooral op Facebook, zijn al in zeker veertien gemeenten door heel Nederland wilde feesten uitgeroepen voor de komende weken: van Amersfoort tot Gouda en van Eindhoven tot Amstelveen.

Gevreesd wordt dat ook deze evenementen op rellen kunnen uitdraaien, zoals in Haren. Volgens ingewijden bij de politie staan vooral de inlichtingeneenheden bij alle korpsen 'op scherp'. 'Het is alle hens aan dek,' schrijft het AD vandaag.

De afdelingen struinen voortdurend het internet af naar informatie over 'feesten' als in Haren. Ook vragen ze, voor zover mogelijk, informatie op bij de speciale teams die jongerengroepen volgen.

Ultieme test
Voor de politiediensten zijn de komende weken een ultieme test. De inlichtingeneenheden moeten door de komst van de nationale politie intensiever samenwerken en hun werkwijze afstemmen.

'Ze wisselen nu al intensief informatie uit als iets buiten hun gebied valt en proberen elkaar te voeden met tips over hoe ze jongeren kunnen opsporen en arresteren voor opruiing.'

Ongekend
Bij de politie wordt gesproken over 'een nieuw fenomeen'. De veldslag in Haren was niet alleen het werk van een groepje notoire relschoppers, wellicht leden van de harde kern van voetbalclub FC Groningen. Opmerkelijker was dat honderden omstanders in het 'ongekende' geweld deelden.

Criminoloog Tom van Ham sluit niet uit dat bij de rellen 'de nieuwe hooligan' heeft toegeslagen. Onderzoeksinstituut COT en ook het Auditteam Voetbal en Veiligheid, waarvoor Van Ham onderzoek deed, waarschuwden dit jaar nog voor dit fenomeen van 'gelegenheidsordeverstoorders'.

Kruitvat
'Groepjes jongeren duiken op bij onder meer dance-evenementen en willen rellen om het rellen. Dat escaleert zodra omstanders zich bij deze groep aansluiten als de rel is begonnen,' zegt onderzoeker Van Ham van Bureau Beke.

Waar bijvoorbeeld voetbalhooligans goed georganiseerd en hiërarchisch zijn, kent 'de nieuwe hooligan' die structuur niet. Sterker nog, de relschoppers communiceren niet via besloten forums op internet en kennen elkaar helemaal niet. 'Dat maakt het zo moeilijk. De ervaren relschopper is de lont in het kruitvat. Mensen uit de menigte gaan vervolgens impulsief meedoen. Onder meer door alcoholgebruik en de anonimiteit van de groep. We hebben het in Hoek van Holland gezien en nu wellicht weer. Het gedrag van deze mensen is bijna niet te voorspellen,' zegt Van Ham.

Opmerkelijk genoeg hebben zulke relschoppers zelden imponerende strafbladen. Ze zijn overwegend jong (21 jaar of jonger), gaan naar school of hebben werk en komen hooguit in aanraking met de politie omdat ze deel uitmaken van lastige jeugdgroepen op straat. ,,Het zijn bijna modelburgers, ongrijpbaar en moeilijk in beeld te krijgen.''

Waar 'voetbaleenheden' contact onderhielden met kopstukken, heeft dat bij de nieuwe hooligans geen zin. Er is geen leider. ,,Dat bemoeilijkt de aanpak van dit fenomeen. En die zal er toch moeten komen.''

Volgens Van Ham zou 'Haren' kunnen gelden als leergeval voor de overheid. Bijvoorbeeld ook over de rol en 'mobiliserende kracht' van sociale media. ,,Wat drijft deze jongeren mee te doen? Wat is hun achtergrond? Dat moeten we onderzoeken. Want dan kunnen we ook aan oplossingen denken.''

Politievakbond ACP zegt dat het voor de politie bijna ondoenlijk is alle berichten via sociale media als Facebook en Twitter in de gaten te houden. ,,We zouden de discussie moeten voeren of het mogelijk is opruiende berichten te verwijderen, hoewel dat raakt aan fundamentele rechten. We moeten tegelijk wel eerlijk zijn: het is ontzettend moeilijk voor de politie dit soorten 'feesten' in de kiem te smoren.''

De Duitse minister Ilse Aigner (Consumentenbescherming) gaat zelfs nog verder. Zij noemt Facebook 'medeschuldig' aan de rellen in Haren. Ze vindt dat het sociale netwerk maatregelen moet nemen zodat jongeren niet langer per ongeluk een privéfeestje aan miljoenen gebruikers bekend kunnen maken.

Ook Duitsland maakte rellen als in Haren mee nadat een Facebook-gebruiker per ongeluk een verjaardagsuitnodiging openbaar had gemaakt.