Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Groningers voeren actie tegen gasbedrijf NAM. © ANP

Nieuwe klap voor NAM

Hoe lang zien aandeelhouders Shell en ExxonMobil nog brood in de Groningse gaswinning door de NAM? Nadat het kabinet onlangs besliste dat er weer minder gas mag worden opgepompt, hangt het gasbedrijf nu strafrechtelijke vervolging boven het hoofd.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bepaalde vandaag dat het Openbaar Ministerie (OM) alsnog strafrechtelijk onderzoek moet doen naar de aardbevingsschade veroorzaakt door de gaswinning van de NAM. Het OM wilde daar eerder niet van weten, omdat de kwestie niet in het strafrecht zou thuishoren. Volgens het hof zijn er echter aanwijzingen dat de NAM zich schuldig heeft gemaakt aan 'het beschadigen van woningen waardoor levensgevaar te duchten is'.

De uitspraak betekent nog niet dat de NAM ook daadwerkelijk vervolging wacht. Niettemin spreken Groningse gedupeerden, die het verzoek om vervolging hadden voorgelegd, van een ‘historische beslissing’. De NAM zegt daarentegen ‘verrast’ te zijn. Volgens een woordvoerder werkt het bedrijf volledig mee aan het strafrechtelijk onderzoek.

Tegenslagen

De tegenslagen voor het gasbedrijf stapelen zich in rap tempo op. Vorige maand oordeelde de rechtbank in Assen dat de NAM verantwoordelijk is voor de immateriële schade van inwoners. Duizenden bewoners kunnen nu bij het gasbedrijf aankloppen voor een schadevergoeding. En hoewel de gaswinning afgelopen jaren al werd gehalveerd, besloot minister Henk Kamp van Economische Zaken maandag nog dat de winning komend jaar met nog eens 10 procent omlaag moet, naar 21,6 miljard kuub.

Kamp kon gisteren niet reageren op de uitspraak van het hof. ,,Ik wil eerst even normaal geïnformeerd worden”, zei hij tussen twee debatten door. Ook Kamerleden reageerden uiterst terughoudend, omdat zij vinden dat de politiek de rechtsgang niet in de weg moet zitten.

In de wandelgangen wordt echter druk gespeculeerd hoe groot het incasseringsvermogen van de NAM is.

Het bedrijf dat jarenlang ontkende dat er een verband zou zijn tussen de bevingen en schade aan Groningse huizen, krijgt inmiddels tik op tik. In 2015 oordeelde de Onderzoeksraad voor Veiligheid al dat veiligheid geen rol speelde bij de gaswinning. Economisch gewin stond voorop. Tegelijkertijd blijkt de NAM al jarenlang uiterst karig met compenseren van de schade. Via het inhuren van allerlei dure adviseurs wordt getracht aan te tonen dat scheuren niet het gevolg van de bevingen zijn. Het bedrijf wordt daarom op afstand geplaatst, maakte het kabinet onlangs bekend. Groningers hebben inmiddels alle vertrouwen in het bedrijf verloren.

In Den Haag gaat inmiddels het hardnekkige gerucht rond dat oliereus Shell, dat de helft van de aandelen in de NAM bezit, de winning uit het Groningerveld voor gezien wil houden als de maximumhoeveelheid gas dat gewonnen mag worden onder de 20 miljard kuub daalt. Die heikele kwestie schuift dit kabinet door naar het volgende. De trend omlaag is echter onmiskenbaar ingezet.