Volledig scherm
Jan Jerik Oosterheert en Sonja van Roeden, Q-koortsonderzoekers bij het UMC Utrecht. © Marnix Schmidt

Nog steeds kans op vroegtijdige dood door Q-koorts

Nog steeds lopen tientallen mensen met chronische Q-koorts het risico om vroegtijdig te overlijden. Zestig procent van alle mensen met bewezen chronische Q-koorts heeft te maken met zware klachten, die hun kwaliteit van leven in veel gevallen ernstig vermindert.

Dat concluderen onderzoekers van het UMC Utrecht op basis van de nationale database chronische Q-koorts. Daarin zijn anonieme gegevens van 444 patiënten opgenomen. 

,,Dan heb je het over complicaties als fistels van de bloedvaten naar de darmen, abcessen in de buik, ontsteking van de aorta of een lekkende hartklep”, zegt internist-infectioloog Jan Jelrik Oosterheert van het UMC Utrecht, waar de database wordt bijgehouden. Ze lopen geen acuut gevaar, maar overlijden mogelijk wel eerder door de chronische Q-koorts. Oosterheert doet het onderzoek samen met Sonja van den Roeden, die op het onderwerp promoveert.

Er zijn aanwijzingen dat Q-koortspatiënten ook meer kans maken om lymfeklierkanker te krijgen. Onderzoek van Nederlandse en Franse medici moet daar eind van dit jaar meer duidelijkheid over geven. Het RIVM bekijkt mede op verzoek van de provincie Brabant of er een groot bevolkingsonderzoek moet komen.

Geitenboerderij

Q-koorts verspreidde zich vanaf 2007 tot 2010 via een geitenboerderij in Herpen door heel het land. De uitbraak in Nederland was wereldwijd de grootste ooit: de chronische variant van de ziekte  eiste 65 dodelijke slachtoffers. Negen andere mensen overleden aan acute Q-koorts, wat het totaal op 74 brengt. Volgens de onderzoekers van de database is Q-koorts daarmee in de Nederlandse geschiedenis de zoönose (ziekte overdraagbaar van dier op mens) die met afstand de meeste levens kostte.

Veel mensen lopen jaren rond met onverklaarbare klachten voor ze erachter komen dat ze Q-koorts hebben. Terwijl uit de gegevens van de nationale database blijkt hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn: een zieke die niet behandeld wordt, is in feite een tikkende tijdbom. ,,Er zullen zieken rondlopen bij wie de diagnose nog niet is gesteld”, denkt ook Oosterheert. ,,Maar het is heel moeilijk te zeggen hoe groot die groep is, dat is echt giswerk.”