Volledig scherm
(VLMR) Halbe Zijlstra (VVD), Sybrand Buma (CDA) en Premier Mark Rutte na afloop van het formatieoverleg drie weken geleden in het Johan de Witthuis. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie onderhandelen over een nieuw kabinet. © ANP

Partijen hervatten overleg: doorgaan of stoppen

FormatieDe formatie voor het kabinet Rutte-III kan vandaag snel op stoom komen. Informateur Zalm mailde de partijen alvast tekstvoorstellen over inkomensverdeling. Zo hoopt hij de eerste compromissen te bereiken.

Dag 147

Een 'berg' teksten en tabellen stroomde maandagavond binnen in de e-mailboxen van Rutte, Buma, Pechtold en Segers. De onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hadden dan weliswaar drie weken vakantie, informateur Gerrit Zalm 'nam de ruimte' om de formatie weer op snelheid te brengen als deze vandaag wordt hervat.

Op een handvol (deels) materiële onderwerpen - waaronder klimaat en inkomensverdeling - schreef Zalm driftig aan conceptteksten die alle partijen zouden moeten kunnen dragen. Een aanzet tot delen van een regeerakkoord, als het ware. En hij nodigde voor vandaag kopstukken uit de gassector uit om over aardgaswinning te praten. ,,Zalm heeft er in ieder geval zin in'', aldus een betrokkene.

Vakantiestop

Quote

We komen deze of volgende week op het moment dat je moet zeggen: we gaan ervoor en zoeken een compromis

Bron

Of dat ook voor de partijleiders geldt, zal volgens ingewijden snel blijken. Toen de vakantiestop begon, maakten Gert-Jan Segers (CU) en Alexander Pechtold (D66) er geen geheim van dat juist op immateriële kwesties weinig vooruitgang is geboekt in de zoektocht naar een regeerakkoord. Vrijwillig levenseinde, het kweken van embryo's, meerouderschap voor homoparen: de struikelblokken tussen ChristenUnie en D66 zijn er nog.

Daarom nadert het moment dat de partijen moeten kiezen of verder onderhandelen zin heeft, zo klinkt het. ,,Je kunt op een onderwerp niet blijven zeggen: punt één staat mij aan, maar punt drie niet. We komen deze of volgende week op het moment dat je moet zeggen: we gaan ervoor en zoeken een compromis'', weet een bron.

Daarbij richt de aandacht zich vooral op Pechtold en Segers. De D66-leider ging op zijn tandvlees met vakantie naar Bretagne. Moe, ziekjes zelfs. De teleurstelling over het wegblijven van GroenLinks uit een nieuw kabinet moest nog worden verwerkt. Nu kan Pechtold zich erop concentreren D66 in een kabinet te positioneren, zonder al te veel in te leveren.

Vertrouwen

Dat hangt vooral af van hoe geharnast Segers zich opstelt bij de medisch-ethische onderwerpen. De ChristenUnie-leider voelde voor de stop alvast wel dat 'het vertrouwen' in Pechtold 'is gegroeid'.

In vergelijking met GroenLinks-leider Jesse Klaver staat Segers er bovendien goed op bij de andere onderhandelaars. Klaver werd ervan beticht dat hij met nieuwe en miljoenen kostende eisen kwam als een deelonderwerp eigenlijk al was afgesloten. ,,Dat soort rare bewegingen hoef je van Segers niet te verwachten.''

Informateur Zalm zal iedereen er aan herinneren dat een kabinet van dit kwartet partijen weliswaar een krappe meerderheid heeft - 76 zetels - maar dat alternatieven niet voor het oprapen liggen. Om op lastige onderwerpen alvast wat maatschappelijke rugdekking te hebben, vraagt Zalm naar verwachting binnenkort de vakbonden en werkgeversorganisaties aan te schuiven.

Steun vergaren

De formerende partijen willen onder andere een nieuw pensioenstelsel en het ontslagrecht herzien. Het onderlinge overleg tussen vakbonden en werkgevers over die onderwerpen zit muurvast, maar de formerende partijen hopen toch steun te vergaren voor hun arbeidsmarktplannen.

Zalm zat niet stil tijdens de 'formatievakantie'